రక్తదానం: టాటూ వేసుకుంటే రక్తం ఇవ్వకూడదా? ఎవరు రక్తం ఇవ్వవచ్చు, ఎవరు ఇవ్వకూడదు?

రక్త దానం ఆవశ్యకతను గుర్తు చేసేందుకు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఏటా జూన్ 14న ప్రపంచ రక్తదాతల దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తోంది.

రక్తదానం గురించి తెలుసుకునే ముందు రక్తం గురించి కొన్ని విషయాలు తెలుసుకోవాలి. మన రక్తంలో ముఖ్యంగా మూడు రకాల రక్త కణాలు ఉంటాయి.

ఎర్ర రక్త కణాలు: శరీరం అంతా ఆక్సీజన్ సరఫరా చేస్తాయి.

తెల్ల రక్త కణాలు: మన శరీరాన్ని అనారోగ్యాల నుంచి కాపాడతాయి.

ప్లేట్‌లెట్లు: రక్తస్రావం జరగకుండా ఆపడానికి ఉపయోగపడతాయి.

అలాగే రక్తంలో ముఖ్యమైన మరో పదార్థం ప్లాస్మా. రక్తకణాలు అన్నీ ఉండే ద్రవపదార్థం ఇది. ఇందులో రక్తం గడ్డకట్టకుండా ఉండే ప్రోటీన్లు ఉంటాయి.

ఒక యూనిట్ రక్తం అంటే 350 మి.లీ. ఒక యూనిట్ రక్తం ఎక్కించడం వల్ల దాదాపు 1.2 గ్రాముల హీమోగ్లోబిన్ పెరుగుతుంది. రక్తస్రావాన్ని బట్టి, లేక రక్తహీనతను బట్టి కొన్ని సందర్భాలలో 4-5 లేదా ఇంకా ఎక్కువ యూనిట్ల రక్తం ఎక్కించే అవసరం కలగవచ్చు.

రక్తం ఎవరు ఇవ్వవచ్చు? ఎవరు ఇవ్వకూడదు?

కొన్ని ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, వయో వృద్ధులు తప్ప మిగిలినవారంతా రక్తం దానం చేయవచ్చు. ఎవరెవరు రక్తం ఇవ్వగలరో చూద్దాం.

ఎవరు రక్తదానం చేయకూడదు?

రక్తం ఎవరికి అవసరం?

ప్రతీ సంవత్సరం మన దేశంలో సుమారు నాలుగు లక్షలకు పైగా రోడ్డు ప్రమాదాలు నమోదు అవుతుండగా, దాదాపు లక్షన్నర మరణాలు రోడ్డు ప్రమాదాల వల్ల జరుగుతున్నాయి. అందులో ఎన్నో మరణాలు అధిక రక్తస్రావంతో, సమయానికి రక్తం అందక జరిగేవే.

కాన్పు సమయంలో రక్తహీనత వల్ల లేదా అధిక రక్తస్రావం కావడంతో ఎందరో గర్భవతులు చనిపోతున్నారు. గర్భవతులకు రక్తం అవసరం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

రక్తకణాలు అధికంగా నాశనమయ్యే తలసేమియా వ్యాధి గ్రస్తులకు జీవితాంతం తరుచూ రక్తం ఎక్కించాల్సి ఉంటుంది.

రక్తం గడ్డ కట్టే వ్యవస్థలో లోపాలు ఉన్న వారికి అంటే హీమోఫిలియా వంటి సమస్యలు ఉన్న వారికి రక్తస్రావం జరిగినపుడు రక్తం ఎక్కించాలి.

క్యాన్సర్ వంటి వ్యాధులు లేదా మలేరియా వంటి ఇన్ఫెక్షన్లు ఉన్నవారికి కూడా రక్తం తగ్గిపోతూ ఉంటుంది.

పేగులకు సంబంధించిన సమస్యల వల్ల, మూత్ర పిండాల సమస్యల వల్ల, ఇంకా అనేక సమస్యలతో రక్తం తక్కువైన వారికి దానిని ఎక్కించే అవసరం కలగవచ్చు.

మన దేశంలో రక్తహీనత పురుషులలో 25 శాతం, మహిళల్లో 57 శాతం, పిల్లల్లో 67 శాతం, గర్భవతులలో 52 శాతంగా నమోదు అయింది.

హీమోగ్లోబిన్ 7 కన్నా తక్కువ ఉంటే ఎర్ర రక్తకణాలు ఎక్కించే అవసరం ఉంటుంది.

ఎన్ని రోజులకు ఒకసారి రక్త దానం చేయవచ్చు?

ఎర్ర రక్త కణాలను +2°C - +6°C మధ్యలో, ప్లేట్లేట్లను +20°C, ప్లాస్మా−18°C కి తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద నిల్వ చేయాలి.

సరైన ఉష్ణోగ్రతల వద్ద నిల్వ చేయకపోతే రక్త కణాలు మరణించే లేక రక్తం గడ్డ కట్టే ప్రమాదం ఉంది.

(రచయిత వైద్యురాలు, ఈ అంశంపై స్థూలమైన అవగాహన కోసమే ఈ కథనం)

( బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)