మైసూర్ శాండల్ సబ్బు చరిత్ర ఏంటి? దాని పుట్టుకకు మొదటి ప్రపంచయుద్ధం ఎలా కారణమైంది?

మాది ప్రకాశం జిల్లాలోని ఒక పల్లెటూరు.

నాకు ఊహ తెలిసే నాటికి నేను చూసిన తొలి సబ్బు ‘లైఫ్‌బాయ్’. ఎర్రగా లావుగా భలే ముద్దుగా ఉండేది.

ఇంట్లో అందరూ వాడినా ఆ సబ్బు చాలా రోజులు వచ్చేది. ఎంత రుద్దినా అరిగేది కాదు. ధర కూడా తక్కువే. అందుకే 1990లలో మా ఊరి వంటి పల్లెటూర్లలో ‘లైఫ్‌బాయ్’ సబ్బు చాలా ఫేమస్.

కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ కొత్త కొత్త సబ్బులు రావడం మొదలైంది. అందులో మా ఊరుకు వచ్చిన ఒక సబ్బు వాసన నాకు ఇప్పటికీ గుర్తుంది.

అదే మైసూర్ శాండల్.

ఎనిమిది లేదా తొమ్మిదేళ్ల వయసులో మా బంధువుల ఇంట్లో తొలిసారి ఆ సబ్బును చూశాను.

దాని అట్టపెట్టె మీద ఉన్న చిత్రమైన జంతువు, చూడగానే నచ్చేసింది. ఇక ఆ సబ్బు నుంచి వచ్చిన మంచిగంధపు వాసన నన్ను అలా చుట్టేసింది. 25 ఏళ్ల తరువాత ఇప్పటికీ నా ఊహల్లో ఆ పరిమళం ఇంకా తాజాగానే ఉంది.

తొలి ప్రపంచయుద్ధం నుంచి...

మైసూరు రాజ్యంలో గంధపు చెట్లు చాలా ఎక్కువ. గంధపు చెక్కలు, దుంగలను విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడం ద్వారా ఆదాయాన్ని ఆర్జించేది. టిప్పు సుల్తాన్ కాలం నుంచే గంధపు చెక్కలను చైనా వంటి దేశాలకు ఎగుమతి చేసేవారు.

20వ శతాబ్దం నాటికి మైసూర్ రాజ్యపు గంధపు చెక్కలకు, యూరప్ పెద్ద మార్కెట్‌గా మారింది. జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ వంటి దేశాలకు మైసూరు రాజ్యం నుంచి గంధపు చెక్కలు ఎగుమతి అయ్యేవి.

1914లో తొలి ప్రపంచయుద్ధం మొదలు కావడంతో సముద్ర మార్గాల్లో ఇబ్బందుల వల్ల సరఫరా వ్యవస్థ దెబ్బతింది. దాంతో చాలా దేశాలు దిగుమతులను ఆపివేయడం వల్ల మైసూరు గంధపు చెక్కలకు డిమాండ్ పడిపోయింది. మరోవైపు రాజ్యంలో వాటి నిల్వలు పేరుకు పోయాయి.

నాడు మైసూర్ రాజ్యాన్ని కృష్ణరాజ వడియార్-4 పాలిస్తున్నారు. ప్రముఖ ఇంజినీరు మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య నాడు దివాన్‌గా ఉన్నారు. పేరుకుపోయిన గంధపు చెక్కల నుంచి ఆయిల్ తీసే మార్గాలను ఆలోచించమని విశ్వేశ్వరయ్యను రాజు అడిగారు.

బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సెస్ సహాయంతో గంధపు చెక్కల నుంచి నూనెను తీసే యంత్రాన్ని తయారు చేయించారు విశ్వేశ్వరయ్య. అలా 1916లో మైసూరులో తొలి శాండల్‌వుడ్ ఆయిల్ ఫ్యాక్టరీని ప్రారంభించారు.

‘‘రాజుకు నచ్చిన సబ్బు’’

శాండల్‌వుడ్ ఆయిల్ ఫ్యాక్టరీని ప్రారంభించిన కాలంలోనే ఒకసారి విదేశీయులు కృష్ణరాజ వడియార్-4ను చూడటానికి వచ్చారంట. మైసూరు రాజ్యంలోని గంధపు చెక్కల నుంచి తీసిన నూనెతో తయారు చేసిన సబ్బులను ఆయనకు బహుమతిగా ఇచ్చారనే కథ ఒకటి ప్రచారంలో ఉంది.

ఆ సబ్బులను చూసిన రాజుకు, గంధపు నూనెతో సబ్బులు తయారు చేయాలనే ఆలోచన వచ్చిందంట. అలా బెంగళూరులో కబ్బన్ పార్కు వద్ద 1918లో మైసూర్ సోప్స్ ఫ్యాక్టరీని ఏర్పాటు చేశారు.

అలా మైసూర్ శాండల్ సబ్బుల తయారీ ప్రారంభమైంది.

ఆ తరువాత స్వాతంత్ర్యం వచ్చాక కర్ణాటక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆ రెండు కంపెనీలను కలిపి, 1980లో కర్ణాటక సోప్స్ అండ్ డిటర్జెంట్ లిమిటెడ్‌గా పేరు పెట్టింది.

2006లో మైసూర్ శాండల్ ఆయిల్‌కు, సబ్బుకు జియోగ్రాఫిల్ ఇండికేషన్ ట్యాగ్ కూడా వచ్చింది.

గంధపు నూనెను ఎలా తీస్తారు?

సాధారణంగా గంధపు నూనె కోసం కనీసం 15ఏళ్ల వయసు ఉన్న చెట్లను ఎంచుకుంటారు. 15 నుంచి 25ఏళ్ల వయసు ఉండే చెట్ల నుంచి నాణ్యమైన నూనె వస్తుంది.

ముడి గంధపు నూనె నుంచి నీటిని, మలినాలను తొలగించిన తరువాత స్వచ్ఛమైన గంధపు నూనె లభిస్తుంది.

సబ్బును ఎలా తయారు చేస్తారు?

పెద్దపెద్ద ఇనుప తొట్టెల్లో కాస్టిక్ సోడా, పామాయిల్, ఉప్పు నీళ్లను వేసి బాగా వేడి చేస్తారు. దీన్ని సపోనిఫికేషన్ అంటారు. ఇలా వేడి చేయడం వలన అవన్నీ కలిసి ఒకరకమైన ముద్దలా తయారవుతాయి.

అయితే సపోనిఫికేషన్‌ వల్ల కాలుష్యం ఎక్కువగా విడుదలవుతోందని, అందువల్ల ప్రస్తుతం నేరుగా సోప్ నూడుల్స్ కొనుగోలు చేసి, వాటితో సబ్బును చేస్తున్నట్లు కంపెనీ చెబుతోంది.

శరభ చిహ్నం

మైసూర్ శాండల్ సబ్బు పేరు వినగానే మనకు దాని లోగో గుర్తుకు వస్తుంది.

సింహం శరీరం, ఏనుగు తల ఉండే ఆ జీవిని ‘శరభ’ అంటారు. హిందూ పురాణాల్లో జ్ఞానం, ధైర్యం, బలానికి ప్రతీకగా దాన్ని పేర్కొన్నారు. అందువల్ల దాన్ని లోగోగా ఎంచుకున్నట్లు కంపెనీ చెబుతోంది.

కర్ణాటక ప్రభుత్వ చిహ్నంలోనూ శరభ అనే జంతువు ఉంటుంది.

నాడు సబ్బులన్నీ బార్ ఆకారంలో వచ్చేవి. దానికి భిన్నంగా ఒవెల్ ఆకారంలో మైసూర్ శాండిల్ సబ్బును తీసుకొచ్చారు.

ఇక మైసూర్ శాండల్ సబ్బు అట్టపెట్టె కూడా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. దాన్ని జువెల్ బాక్స్‌ మాదిరిగా డిజైన్ చేశారంట. దీర్ఘచతురస్రాకరంలో ఉండే పెట్టె మీద ఫ్లోరల్ డిజైన్ ఉంటుంది.

ఇవి కూడా చూడండి:

( బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)