18 ਸਾਲ ’ਚ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਦਲਿਤ ਕੁੜੀ, ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ
- ਲੇਖਕ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੀਨਾ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਸਹਿਯੋਗੀ
ਸਮੂਚੀ ਪਿੰਡ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਲਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਦਲਿਤ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇੱਕ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਕਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੱਚੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮਰਦ ਹਨ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਇਹ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਘਰ ਭਰਤਪੁਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਚਰਚਾ ਹੈ।
ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਾਰਡਰ ਵਾਲੀ ਸਾੜੀ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੱਲਾ, ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਘੜੀ ਅਤੇ ਚੱਪਲਾਂ ਪਾਏ, ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਕੱਦ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਝਲਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ
ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਮਈ 1998 ਨੂੰ ਭਰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੈਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਭੂਸਾਵਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੰਜਨਾ ਦਾ 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭਰਤਪੁਰ ਬਾਰਡਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਅਲਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਕਪਤਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਪਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ।
ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਸਹੁਰੇ ਮੈਨੂੰ ਨੂੰਹ ਦੀ ਬਜਾਇ ਧੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।”
“ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਜੋ ਮੰਜੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਪੁਲਿਸ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਕਪਤਾਨ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।”
“ਸੰਜਨਾ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਸੰਜਨਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰੇ।"
ਸੰਜਨਾ ਦੱਸਦੇ ਹੈ, “ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐੱਲਐੱਲਬੀ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।"
ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ
26 ਸਾਲਾ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪਤਨੀ, ਨੂੰਹ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਘਰ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਰ ਹੈ।
ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਭਾਂਡੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।"
“ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਿਆਸਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।"
ਸੱਸ ਰਾਮਵਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸੰਜਨਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀ।"
ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਭਰਤਪੁਰ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦੇ ਸਕਣਗੇ।
ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਸੰਜਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਰਹਾਂਗੀ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੀ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਭਰਤਪੁਰ 'ਚ ਰਹਾਂਗੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਅਤੇ ਘਰ 'ਚ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦੇਵਾਂਗੀ।"
ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦੀ ਸੱਸ ਰਾਮਵਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੰਜਨਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਘਰ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕਰੇਗੀ।"
ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਂਸ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਖੂਬ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਸ ਰਾਮਵਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਨੱਚਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਤੱਕ
ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਟਰੈਕਟਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
“ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਆਈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਚਾਚਾ ਸਹੁਰਾ ਸਰਪੰਚ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਮਿਲਿਆ।"
ਉਹ ਅਲਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿਆਸੀ ਕਦਮ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਹ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਜੋੜੋ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 'ਲੜਕੀ ਹੂੰ ਲੜ ਸਕਤੀ ਹੂੰ' ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਵਰ ਦੀ ਕਠੂਮਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਬਾਬੂਲਾਲ ਬੈਰਵਾ ਦੀ ਟਿਕਟ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ, ਉਹ ਮਹਿਜ਼ 409 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ।
ਭਰਤਪੁਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਜਨਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ?
ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 409 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਵੋਟ ਅਹਿਮ ਹੈ।"
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਸਦਮੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।"
ਕੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ?
ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਜਨਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰ ਗਈ ਹਾਂ। ”
“ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਾਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੀ ਟਿਕਟ ਦਿੱਤੀ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਹਾਂ।"
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਭਾਜਪਾ ਹਾਰ ਗਈ
ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਜਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਾਮਸਵਰੂਪ ਕੋਲੀ ਜੋ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਜਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ?
ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ''ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਨਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਟਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।”
ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 5,79,890 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਦਕਿ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਾਮਸਵਰੂਪ ਕੋਲੀ ਨੂੰ 5,27,907 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ 51,983 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਰਤਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਨੇ ਕਠੂਮਾਰ, ਮਾਮਨ, ਨਗਰ, ਦੇਗ-ਕੁਮਹੇਰ, ਨਦਬਾਈ, ਵੈਰ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾ ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰ, ਭਰਤਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ 'ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਾਮਸਵਰੂਪ ਕੋਲੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਘੱਟ ਤਜਰਬਾ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ?
ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਪਰ, ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਭਰਤਪੁਰ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਵਾਂਗੀ।"
ਭਰਤਪੁਰ ਆਨੰਦ ਨਗਰ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ ਸੰਜਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਜਾਣਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਲੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਚੰਗਾ ਹੈ।”
“ਹੁਣ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰੇਗੀ। ਕਿਸਾਨ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਮਿਲੇ।"
ਰਾਮਸਵਰੂਪ ਕੋਲੀ, ਜੋ ਭਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ, ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਆਰਸੀਪੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।"
ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਤਜਰਬਾ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਦੇ ਹੋ।”
“ਪਰ, ਜੋ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਭਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।”
“2004-2009 ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Sanjana Jatav Samoochi/FB
'ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਟ-ਗੁਰਜਰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਉਣਗੇ'
ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, “ਭਰਤਪੁਰ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।”
“ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਰਤਪੁਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੀ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਬਹੁਤ ਵਧੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਾਂਗੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾਂਗੀ।''
ਸੰਜਨਾ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਗੇ?
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੀ। ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।"
“ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਟ ਅਤੇ ਗੁਜਰ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਠਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗ਼ਲਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”
“ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਭਰਤਪੁਰ ਅਤੇ ਧੌਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾਟਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Sanjana Jatav Samoochi/FB
ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼, ਭਰਤਪੁਰ ਦੀ ਹਾਰ ਬਣਿਆ?
ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਾਮਸਵਰੂਪ ਕੋਲੀ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।"
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ?
ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਨਹੀਂ, ਅਜਿਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਹੈ।”
“ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁਲਿਸ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,“ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"
ਭਰਤਪੁਰ ਅਤੇ ਧੌਲਪੁਰ ਦੇ ਜਾਟਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੀ ਅਸ਼ੋਕ ਗਹਿਲੋਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੱਲ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਜਾਟਾਂ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।
ਜਦੋਂਕਿ ਰਾਮਸਵਰੂਪ ਕੋਲੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਟਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹਨ।
ਸਚਿਨ ਪਾਇਲਟ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ
ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਚਿਨ ਪਾਇਲਟ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੀ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਉਥੇ ਹੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਚਿਨ ਪਾਇਲਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਵੀ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਐੱਮਪੀ ਬਣੀ ਹੈ।”
“ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਦੇ ਹੀ ਟੁੱਟਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਲਿਤ, ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।"
