ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਉਦਘਾਟਨ: ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪੁਜਾਰੀ, ਨਵੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਹੋਟਲ, ਕੀ-ਕੀ ਬਦਲ ਰਿਹਾ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਨਿਤਿਨ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਅਯੁੱਧਿਆ 'ਚ ਬਣ ਰਹੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰ ਰਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟਰੱਸਟ ਨੇ 22 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 24 ਘੰਟੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੀਵੀਆਈਪੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਲਈ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ 300 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 21 ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਿਖਲਾਈ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਤੇ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਨੌਕਰੀਆਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।"
ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ।
ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਕੇ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਹਨ। ਕਾਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਯੁੱਧਿਆ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਜੋ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਗੇ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, ANI
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਮਹੰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ ਕਿ 22 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮਹੰਤ ਧਰਮਦਾਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹੰਤ ਬਾਬਾ ਅਭਿਰਾਮ ਦਾਸ ਨੇ ਸਾਲ 1949 ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਲੱਲਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਮਹੰਤ ਧਰਮ ਦਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੁਜਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਉਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖਾਂਗੇ ਕਿ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਹੁਣ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਰਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
“ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਚਾਰੀਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਠੀਕ ਹੈ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋ ਜੋਵੇ।”
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
67 ਏਕੜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਦਰ ਲਈ ਦੋ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁਣ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੁਪਏ, ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਭੇਟਾ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਧੰਨੀਪੁਰ ’ਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਹਾਲਤ
ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਧਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ’ਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਮਸਜਿਦ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ, ਅਯੁੱਧਿਆ - ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਘਾਟ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਵੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਵੀ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਮਕਾਨ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਨਵੇਂ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੇਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ-ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
39 ਸਾਲਾ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਉਸੇ ਥਾਂ ਅੱਗੇ ਚਾਹ-ਪਕੌੜਿਆਂ ਦਾ ਸਟਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ 'ਚ ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਟੜੀਆਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਭੀੜ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਫੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਵੀ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿਸਥਾਰ ਦੌਰਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੁਣ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੇੜੀ ਲਗਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।”
ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ 30,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਹਾਈਵੇਅ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ।
ਰਾਮ ਘਾਟ ਦੇ ਨੇੜੇ 150 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਪਟਨਾ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਹੋਟਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਬਣੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਠੀਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੋਵਾਂਗੇ।”
ਅਯੁੱਧਿਆ ਬਾਹਰੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਨਾਲੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਹੈ। ਦਰਜਨਾਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁਰਾਤਨ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।
ਅਸੀਂ ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਮ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਪੁਜਾਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ?"
ਪੁਜਾਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ ਸੀ। ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ, ਕੀ ਹੋਇਆ? ਕੀ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਹੈ? ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਸਿੱਧੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਸਾਡੇ ਬੁਢਾਪੇ ਲਈ ਕੀ ਮਦਦ ਹੈ?”
ਰਾਮਲਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ
ਇਸ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਲਾਲਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਸਥਾਈ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਈ ਨਿਰਮਲਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਚੰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਮਿੱਟੀ ਲਈ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਥੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦਿੱਲੀ ਵੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ… ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਹੈ।”
ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਜਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 2024 'ਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਰੋਹ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਕਈ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਸਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਪਾਂਡੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵੋਟ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਸਭ ਦਾ ਹੈ, ਮਰਿਯਾਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਰਾਮ ਸਭ ਦੇ ਹਨ।
“ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਭਾਜਪਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਲੱਖਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”
ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ 1947 'ਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, X
ਅਯੁੱਧਿਆ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਵਿਧਾਇਕ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਉਂ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਯੁੱਧਿਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।”
“ਇਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸਭ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੀ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਗਲੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਜੋ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।”
ਅਯੁੱਧਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 5 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ।
ਦਰਅਸਲ, ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਸਾਲ 1992 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲੀ।
ਆਖਿਰਕਾਰ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਤ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਨਾਲ ਹੀ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸੁੰਨੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਪੰਜ ਏਕੜ ਬਦਲਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
