ਅੱਗ 'ਚ ਸੜਨ ਨਾਲੋਂ ਧੂੰਏਂ 'ਚ ਦਮ ਘੁਟਣ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂ ਮਰਦੇ ਹਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ, ਜਾਣੋ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਦੁਰਵੇ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਗੋਆ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਹਾਂਗ-ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣਾ।
ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਕਾਰਨ ਦਮ ਘੁਟਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਅਕਸਰ ਸੜਨ ਕਰਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਧੂੰਏ ਦਾ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਅੱਗ ਦੀ ਖੋਜ, ਚਿੰਗਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਓਨਾਂ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ।
1803 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ। ਨਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਸੜਕਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਨਮਾਲ ਦਾ ਵੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 2020 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਖ਼ਤਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਜਲਨ, ਚੁਬਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਲਈ ਬਾਲਣ ਜਾਂ ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਜਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਗਜ਼, ਤੇਲ, ਲੱਕੜ, ਗੈਸਾਂ, ਕੱਪੜਾ, ਕੁਝ ਤਰਲ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਰਬੜ ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਹਨ।
ਅੱਗ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੇਗੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਗਾ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਨਮੀ ਹੈ, ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿੰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਗਰਮੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਧੂੰਆਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਵੀ ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Screengrab/UGC
ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅੱਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤਰਲ, ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਧਾਤਾਂ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਕਸਰ ਧਮਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ 21 ਫੀਸਦ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਲਈ 16 ਫੀਸਦ ਆਕਸੀਜਨ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 21% ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ 16% ਆਕਸੀਜਨ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਗਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਸੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅੱਗ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਸਾਹ ਘੁੱਟਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਫਸਣ, ਡੁੱਬਣ ਜਾਂ ਸਾਹ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਸਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਮਰਾਠੀ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡਾ. ਅਵਿਨਾਸ਼ ਭੌਂਡਵੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਇਹ ਧੂੰਆਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨੱਕ ਤੋਂ ਗਲੇ ਤੱਕ, ਗਲੇ ਤੋਂ ਸਾਹ ਨਲੀ ਤੱਕ, ਸਾਹ ਨਲੀ ਤੋਂ ਸਾਹ ਨਾੜੀਆਂ ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੇ ਐਲਵੀਓਲੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਸਾਹ ਤੰਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੋਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਐਲਵੀਓਲੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।"
"ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਐਲਵੀਓਲੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਕਸੀਜਨ ਸੋਖਣ ਜਾਂ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਦੀ ਐਸਿਡਿਟੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਐਸਿਡੋਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਡਾ. ਭੌਂਡਵੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਧੂੰਏਂ ਕਰਕੇ ਦਮ ਘੁੱਟਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਲਝਣ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾ. ਅਵਿਨਾਸ਼ ਭੌਂਡਵੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧੂੰਆਂ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।"
ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਫੋਮ ਗੱਦੇ ਜਾਂ ਫੋਮ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਆਦਿ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਾਇਨਾਈਡ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੂਨ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"
ਡਾ. ਭੌਂਡਵੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਕਸੀਜਨ ਸੋਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੈੱਲ ਦਮ ਘੁੱਟਣ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਸੈੱਲ ਇਸਨੂੰ ਸੋਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕੀ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ? ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਓ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਮਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ ਕਿ ਅੱਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ।
ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੇਗੀ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਭਗਦੜ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਅੱਗ ਜਾਂ ਧੂੰਆਂ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧੂੰਆਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਅਤੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗਿੱਲਾ ਕੱਪੜਾ ਜਾਂ ਰੁਮਾਲ ਰੱਖੋ।
ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਧੂੰਆਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਓ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਧੂੰਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਵਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੂੰਆਂ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਓ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਅਤੇ ਅੱਗ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੇੜਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲੇ ਤੌਲੀਏ ਜਾਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿਓ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਫਾਇਰ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ।
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ।
ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਲਿਫਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।
ਸਰੀਰ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
