Czym jest menopauza i jakie są jej główne objawy?

Każda kobieta przechodzi menopauzę, a jej objawy zwykle zaczynają się około 45. roku życia.

Co dzieje się w organizmie kobiety w tym okresie i jakie są dostępne metody radzenia sobie z uciążliwymi objawami, takimi jak napady gorąca, drażliwość czy problemy ze snem?

Czym jest menopauza?

Menopauza (inaczej klimakterium lub przekwitanie) oznacza koniec okresu rozrodczego kobiety i zwykle występuje około 51. roku życia.

Okres poprzedzający menopauzę nazywa się okołomenopauzą (perimenopauzą) i zaczyna się średnio w wieku 46 lat.

W tym czasie wiele kobiet zauważa, że miesiączki stają się nieregularne — mogą być obfitsze lub skąpsze, dłuższe albo krótsze — a także pojawiają się nowe dolegliwości fizyczne i emocjonalne.

Menopauza następuje, gdy kobieta nie miała miesiączki przez 12 miesięcy.

U niektórych kobiet może wystąpić wcześniej – naturalnie lub w wyniku leczenia innej choroby.

Co dzieje się w organizmie podczas menopauzy?

Podczas menopauzy zmieniają się poziomy hormonów – przede wszystkim estrogen, który kontroluje cykl miesiączkowy i wpływa na wiele procesów w organizmie.

Z wiekiem jajniki produkują mniej komórek jajowych, poziom estrogenu waha się, a następnie stopniowo spada, co prowadzi do objawów menopauzy.

Spadek poziomu estrogenu może trwać kilka lat, powodując szereg zmian w organizmie.

Gdy jajniki przestaną wytwarzać komórki jajowe, zajście w ciążę nie jest już możliwe i następuje menopauza.

Jakie są główne objawy menopauzy?

Menopauza – oraz lata ją poprzedzające – wpływa na kobiety w różny sposób.

Mózg, miesiączki, skóra, mięśnie i emocje są dotknięte spadkiem poziomu estrogenu.

Kobiety mogą doświadczać niektórych, wszystkich lub żadnych z typowych objawów – i w różnym czasie:

Często pojawia się także tzw. „mgła mózgowa", czyli problemy z pamięcią i koncentracją, a także bóle stawów oraz sucha skóra.

Nie wszystkie kobiety doświadczają objawów menopauzy, jednak większość — około 75% — je zauważa. U około jednej czwartej kobiet objawy mają ciężki przebieg.

Objawy średnio trwają siedem lat, a u jednej trzeciej kobiet mogą utrzymywać się dłużej. Spadek produkcji estrogenu może również z czasem wpływać na kości i serce.

Kobiety nadal mogą zajść w ciążę, jeśli ich miesiączki są nieregularne – eksperci zalecają stosowanie antykoncepcji do 55 roku życia.

Jeśli stosujesz pigułkę antykoncepcyjną, trudniej określić, kiedy nastąpiła menopauza, ponieważ wpływa ona na miesiączki.

Wiele kobiet nie myśli o menopauzie, dopóki nie skończy 40 lat. Tymczasem menopauza może zacząć się znacznie wcześniej.

Co powoduje uderzenia gorąca?

Estrogen pomaga regulować „termostat" w mózgu. Gdy poziom estrogenu spada, termostat działa nieprawidłowo, a mózg myśli, że ciało się przegrzewa, mimo że tak nie jest.

Estrogen wpływa także na nastrój, wchodząc w interakcje z neuroprzekaźnikami kontrolującymi emocje; niski poziom może powodować niepokój i przygnębienie.

Jak zmieniają się inne hormony podczas menopauzy?

Zmieniają się też poziomy progesteronu i testosteronu, choć nie mają takiego wpływu jak spadek estrogenu.

Progesteron przygotowuje organizm do ciąży co miesiąc – jego poziom spada, gdy ustaje owulacja i kończą się miesiączki.

Testosteron, który kobiety wytwarzają w niewielkich ilościach, wpływa na popęd seksualny i poziom energii.

Jego poziom spada od około 20 roku życia i niektóre kobiety wymagają jego suplementacji.

Co może złagodzić objawy menopauzy?

Coraz więcej kobiet stosuje terapię hormonalną (HRT), aby złagodzić objawy menopauzy.

HRT uzupełnia i stabilizuje poziom estrogenu, czasami w połączeniu z syntetycznym progesteronem.

Nie jest jednak wskazana dla osób z historią niektórych nowotworów, zakrzepów czy nadciśnienia.

Kobiety mogą również poprawić samopoczucie poprzez:

Niektóre badania sugerują, że roślinne źródła estrogenu – soja, koniczyna czerwona – mogą pomagać w łagodzeniu objawów. Suplementacja witaminy D poprawia zdrowie kości.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) może być oferowana kobietom po 40 roku życia, razem z HRT lub, w zależności od indywidualnej sytuacji pacjentki, zamiast HRT.

To zgodne z najnowszymi wytycznymi dla pracowników służby zdrowia w Anglii i Walii.

Czy istnieje test na menopauzę?

Na rynku dostępne są testy diagnostyczne menopauzy, jednak eksperci zgadzają się, że po 45. roku życia nie są one szczególnie przydatne.

Lepszym rozwiązaniem jest rozmowa z lekarzem rodzinnym lub pielęgniarką na temat regularności miesiączek oraz wszystkich doświadczanych objawów.

Testy te mierzą poziom hormonu FSH (folikulotropiny), jednak stężenie hormonów stale się waha — nawet w ciągu jednego dnia — dlatego dostępne testy nie są w stanie dokładnie określić, co dzieje się w organizmie kobiety.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Julita Waleskiewicz