Seks po menopauzie: Jak zmiana 'scenariusza' może odblokować przyjemność

Niskie libido, suchość pochwy i skrajne wahania nastroju. To niektóre z objawów, których kobiety często doświadczają podczas menopauzy.

Dla wielu z nich zmiany te mogą zaczynać się nawet dziesięć lat przed menopauzą, w okresie znanym jako perimenopauza.

Suzan, mieszkająca w Vancouver w Kanadzie, jest w połowie czterdziestki i przechodzi perimenopauzę. „Seks po prostu stał się zbyt bolesny. Nadal mam ochotę na seks, ale ból mnie zniechęca. Nie byłam pewna co się dzieje i szczerze mówiąc zajęło mi trochę czasu, zanim poruszyłam ten temat z lekarzem,” mówi Suzan.

Wraz ze wzrostem średniej długości życia, kobiety mogą spodziewać się, że około jedna trzecia ich życia przypadnie na okres po menopauzie.

Menopauza to moment, w którym z powodu obniżenia poziomu hormonów zatrzymują się miesiączki. To koniec lat rozrodczych kobiety, który może przynieść wiele zmian fizycznych i psychicznych.

Dr Aziza Sesay, lekarka rodzinna i propagatorka edukacji zdrowotnej w Wielkiej Brytanii mówi, że suchość pochwy, mogąca prowadzić do bolesnych stosunków, jest bezpośrednim skutkiem spadku poziomu estrogenu.

Jednak ponieważ rozmowy o seksie wciąż są tabu w wielu kulturach, dodaje, że „wciąż są kobiety, które wierzą, że bolesny seks jest czymś normalnym i że to nasza odpowiedzialność jako kobiet w heteroseksualnych związkach, aby znosić ten ból dla zadowolenia mężczyzn.”

Dr Sesay mówi, że z powodu takich przekonań wiele kobiet może nie zgłaszać jej tych problemów bezpośrednio. "Mogą nadal cierpieć w milczeniu,” dodaje.

Hormony i ukryte objawy

Dr Sesay wyjaśnia, że estrogen jest odpowiedzialny za libido, podobnie jak testosteron, który również jest wydzielany przez jajniki, i że gdy poziomy tych hormonów zaczynają spadać, odczuwamy zmiany w pożądaniu seksualnym.

Rosie, 45-letnia mieszkanka Niemiec, 15 lat temu przeszła histerektomię po zdiagnozowaniu raka jajnika. Zabieg ten doprowadził do wczesnej, wymuszonej menopauzy. Rosie powiedziała BBC, że zmiany, których doświadczyła, były drastyczne. „Bardzo lubiłam seks, a nagle wszystko zniknęło, nie czułam żadnej fizycznej stymulacji.”

Dr Nazanin Maali, psycholożka i terapeutka seksualna z Kalifornii, mówi, że kobiety przechodzące menopauzę najczęściej zgłaszają się do niej z powodu braku pożądania i bólu podczas stosunków seksualnych.

„W wielu przypadkach czują się zablokowane. Ale są też kobiety, które chcą uprawiać seks, tylko że nie są już zainteresowane stosunkiem penetracyjnym,” wyjaśnia.

Jednak to nie tylko suchość pochwy czy niskie libido sprawiają, że seks staje się mniej pożądany dla kobiet w tym okresie życia. Dla 49-letniej Yas z Wielkiej Brytanii powtarzające się infekcje dróg moczowych były powodem, dla którego straciła zainteresowanie seksem.

„Całkowicie straciłam ochotę na seks, bo każdorazowo kończył się on ogromnie bolesną infekcją”. Dodaje, że przez długi czas lekarze nie rozpoznawali związku tego problemu z menopauzą.

Dr Sesay tłumaczy, że infekcje dróg moczowych są także skutkiem obniżenia poziomu estrogenu.

„Gdy myślimy o estrogenie, kojarzymy go głównie z miesiączkami czy płodnością, ale estrogen jest niesamowitym hormonem, który działa na całe ciało – od mieszków włosowych po skórę. Estrogen odpowiada za nawilżenie pochwy i cewki moczowej, a jego spadek powoduje, że tkanki wokół cewki stają się cieńsze, bardziej suche i bardziej podatne na infekcje,” mówi.

W wielu kulturach seksualność kobiet jest definiowana wyłącznie przez pryzmat reprodukcji, przez co istnieje błędne przekonanie, że życie seksualne kobiety kończy się wraz z menopauzą.

Dr Maali dodaje, że cenienie kobiet głównie za ich młodość może sprawić, że ten etap życia stanie się dla wielu trudny i „przynosi kobietom poczucie straty.”

Podkreśla też, że ma klientki, które „po menopauzie przeżywają najlepszy seks w swoim życiu.”

Jakie formy leczenia są dostępne ?

Według dr Maali „dla wszystkich wyzwań związanych z menopauzą jest rozwiązanie i istnieje wiele medycznych oraz niemedycznych interwencji, które mogą pomóc kobietom kontynuować aktywne życie seksualne i odblokować jeszcze większą przyjemność.”

Haldita, 65-letnia mieszkanka Londynu, mówi, że jej życie seksualne zaczęło rozkwitać właśnie w czasie menopauzy, która zbiegła się z rozwodem.

Powiedziała BBC: „Rozstałam się w wieku 43 lat, a objawy perimenopauzy pojawiły się w wieku 45-46 lat. Pomyślałam: hura! Wreszcie jestem wolna. Wtedy właśnie zaczęłam prowadzić bardzo zdrowe i ekscytujące życie seksualne.”

Jeśli chodzi o ponowne rozbudzenie płomienia namiętności, główna porada dr Maali to „przeanalizowanie 'scenariusza seksualnego'.”

Mówi, że wszyscy "mamy wyobrażenie jak powinien wyglądać seks i czym jest dobry seks, ale wraz ze zmianami w naszym ciele musimy zaktualizować ten scenariusz i zastanowić się jaki rodzaj seksu jest dla nas dobry na danym etapie życia."

Podkreśla także znaczenie gry wstępnej i odkrywania przyjemności niezwiązanej z penetracją. „Zmiany w tkance pochwy mogą oznaczać zmniejszoną wrażliwość, dlatego warto wprowadzić gadżety erotyczne, takie jak wibratory,” dodaje.

Jeżeli objawy menopauzy wpływają negatywnie na życie seksualne, dr Sesay radzi aby szukać pomocy, a jeśli trzeba, zmienić lekarza. "Nie poddawaj się i nie wstydź się.”

Według dr Sesay, jeśli chodzi o leczenie, HTZ jest pierwszym wyborem. Dostępna jest w różnych formach: plastrów, żelu, tabletek.

Niektóre osoby nie mogą przyjmować hormonów, które trafiają bezpośrednio do krwioobiegu - takich jak tabletki - ale można zastosować preparaty miejscowe bezpośrednio na pochwę.

Neda z Nowej Zelandii nie mogła stosować tabletek HTZ z powodu choroby nowotworowej.

„Ale kiedy nalegałam na leczenie, by poprawić swoje życie seksualne, otrzymałam preparat miejscowy. Diagnoza agresywnego raka sprawiła, że lekarze nie traktowali mojego życia seksualnego priorytetowo,” mówi.

Dr Sesay podkreśla, że dostępne są również środki bez recepty, takie jak lubrykanty i nawilżacze do pochwy, ale zaleca zwracać uwagę na składniki pod kątem ewentualnych uczuleń.

Dla osób z osłabionymi mięśniami dna miednicy dostępna jest fizjoterapia tych mięśni. Jednak wszystkim, niezależnie czy przechodzą menopauzę czy nie, zaleca zmianę stylu życia. "Ćwicz, jedz owoce i warzywa, ogranicz alkohol lub całkowicie go odstaw, nie pal papierosów, utrzymuj prawidłową masę ciała.”

Jednym z najważniejszych zaleceń dr Sesay jest dbanie o siebie: „Troska o siebie to nie egoizm. Staraj się usuwać stres z otoczenia. Kobiety często próbują brać na siebie za dużo. Proś o pomoc, a jeśli nie lubisz prosić przynajmniej ją przyjmij, gdy jest oferowana.”

Edycja: Magdalena Mis