ગુજરાતનું કરભારણ વિનાનું બજેટ, વિદ્યાર્થીઓ અને ખેડૂતો માટે શું જોગવાઈ?

ગુજરાતના નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ 'ભૂપેન્દ્ર પટેલ 2.0' સરકારનું પહેલું બજેટ રજૂ કર્યું હતું, જેનું અંદાજે કદ રૂ. ત્રણ લાખ એક હજાર કરોડ છે.

જોકે, આટલા જંગી કદ છતાં નવા કોઈ કરભારણની જાહેરાત નથી કરવામાં આવી અને પીએનજી તથા સીએનજી ઉપરના મૂલ્યવર્ધિત કરનો દર 15 ટકાથી ઘટાડીને પાંચ ટકા કરવામાં આવ્યો છે.

સરકારનો દાવો છે કે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ વર્ગને પાયાની સુવિધા અને સામાજિક સુરક્ષા, માનવ સંશાધનનો વિકાસ, વિશ્વસ્તરીય માળખાકીય સુવિધા, રોજગારીની નવી તકોનું સર્જન અને ગ્રીન ગ્રૉથ એમ પાંચ સ્તંભ ઉપર તેમનું બજેટ છે અને આવનારાં વર્ષો દરમિયાન તેના ઉપર ભાર મૂકવામાં આવશે.

તાજેતરની વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન આમ આદમી પાર્ટી દ્વારા શિક્ષણ અને આરોગ્યક્ષેત્રે અનેકવિધ જાહેરાતો કરવામાં આવી હતી અને તેને સારો લોકપ્રતિસાદ સાંપડ્યો હતો, જે મતમાં પરિવર્તિત નહોતો થયો, પરંતુ તેણે જનતાની સમસ્યાઓને વાચા આપી હતી એટલે જ તાજેતરના બજેટમાં આ દિશામાં કેટલીક મહત્ત્વપૂર્ણ જાહેરાતો કરવામાં આવી હોવાનું જણાય છે.

કદાચ ગુજરાતની સ્થાપના પછી પ્રથમ વખત એવું બન્યું હતું કે વિપક્ષના નેતા વગરનું બજેટસત્ર રહ્યું છે.

182 ધારાસભ્યોવાળી વિધાનસભામાં કૉંગ્રેસ વિપક્ષના નેતા માટે જરૂરી 10 ટકાની સભ્યસંખ્યા મેળવવામાં નિષ્ફળ રહી હતી.

બજેટમાં અલગ-અલગ વર્ગ માટે કરવામાં આવેલી મહત્ત્વપૂર્ણ કે નોંધપાત્ર જોગવાઈઓ આ મુજબ રહી હતી.

જાહેર સાહસની કંપનીઓનું વિનિવેશ

દેસાઈ દ્વારા નવા કોઈ કારણભારણની જાહેરાત કરવામાં નથી આવી, પરંતુ ઉમેર્યું હતું કે રાજ્ય સરકારના જાહેરસાહસની કંપનીઓનું વિનિવેશ કરવામાં આવશે.

સ્વાભાવિક રીતે લિસ્ટેડ, પરંતુ ખાસ પ્રદર્શન નહીં કરી શકતી કંપનીઓના વેચાણમાં મુશ્કેલી પડી શકે છે, ત્યારે નફો કરતી અને સારી સદ્ધરતા ધરાવતી કંપનીઓનું વિનિવેશ સરળ રહે.

હાલમાં ગુજરાત ગૅસ, ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોનેટ, ગુજરાત નર્મદા વેલી ફર્ટિલાઇઝર, ગુજરાત આલ્કલીઝ ઍન્ડ કેમિકલ લિમિટેડ, ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમૅન્ટ કૉર્પોરેશન લિમિટેડ, ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર ઍન્ડ કેમિકલ લિમિટેડ, ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પાવર લિમિટેડ, ગુજરાત સ્ટેટ ફાઇનાન્સિયલ કૉર્પોરેશન જેવી કંપનીઓ લિસ્ટેડ છે, જેનું વધુ વિનિવેશ થઈ શકે છે.

આ સિવાય નફો કરતા, પણ લિસ્ટ નહીં થયેલા જાહેર સાહસના એકમનું જાહેરભરણું લાવવાનો વિકલ્પ પણ રાજ્ય સરકાર પાસે હશે.

શ્રમિકો, ગરીબ અને વંચિતો

સામાજિક સુરક્ષા માટે આગામી પાંચ વર્ષ માટે રૂ. બે લાખ કરોડની જોગવાઈ કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

ચાલુ વર્ષે નાગરિક ખાદ્યાન્ન પુરવઠા વિભાગ માટે રૂ. બે હજાર 165 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. ગત વર્ષે 24 ટકાની વૃદ્ધિ કરવામાં આવી હતી અને આ વખતે 42 ટકાની વૃદ્ધિ કરવામાં આવી છે.

'મુખ્ય મંત્રી શ્રમિક બસેરા યોજના' હેઠળ નિર્માણાધીન સ્થળ નજીક શ્રમિકોને રહેણાક સુવિધા મળી રહે તે માટે નગરપાલિકા તથા જીઆઈડીસી વિસ્તારોમાં શ્રમિક બસેરા ઊભા કરવામાં આવશે, આ માટે રૂ. 500 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવશે.

ખેડૂતો માટે

ભારતના પ્રયાસોથી વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશન દ્વારા વર્ષ 2023ને 'મિલેટ યર' તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. જે ટેકનિકલી બીજ હોય છે.

ઘઉં અને ચોખા જેવા પ્રચલિત પાકોની સરખામણીમાં જમીનની ગુણવત્તા ઓછી હોય અને પ્રમાણમાં ઓછી સિંચાઈ વ્યવસ્થા હોય ત્યાં પણ તે ઊગી શકે છે.

જુવાર, બાજરો, નાગલી સહિતના અનાજને શ્રીઅન્ન (જાડાં અનાજ કે ખડ ધાન્ય) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

આગામી વર્ષથી મધ્યાહ્ન ભોજન અને આંગણવાડીમાં શ્રીઅન્નનો ઉપયોગ શરૂ કરાશે. લોકોમાં શ્રીઅન્નનો વપરાશ વધે તે માટે વાજબી ભાવની દુકાનોમાંથી પણ તેનું વિતરણ શરૂ કરવામાં આવશે.

કૃષિમંત્રી રાઘવજી પટેલના સૂચનથી ગુજરાત સરકાર દ્વારા શ્રીઅન્નની ખરીદીનો પ્રયોગાત્મક પ્રારંભ કરવામાં આવશે અને તેના પ્રસારને માટે પ્રયાસ કરવામાં આવશે. દેશના ખાદ્યાન્ન સુરક્ષાની દિશામાં આ એક મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું બની રહેશે.

આરોગ્યક્ષેત્ર માટે

'મા' યોજના હેઠળ રાજ્યના 85 લાખ લાભાર્થી પરિવારોને સરકારી અને નેટવર્ક હેઠળની ખાનગી હૉસ્પિટલોમાં રૂ. પાંચ લાખ સુધીના સારવાર મફત મળતી હતી, જેને વધારીને રૂ. 10 લાખ કરવામાં આવી છે.

બજેટની ફાળવણીમાં ગત વર્ષની સરખામણીમાં 24 ટકાની વૃદ્ધિ કરવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ વિભાગ માટે રૂ. 15 હજાર 181 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.

શિક્ષણક્ષેત્ર માટે

માનવ સંશાધનના વિકાસ માટે આગામી પાંચ વર્ષ દરમિયાન રૂ. ચાર લાખ કરોડનો ખર્ચ કરવાની નેમ દેસાઈએ વ્યક્ત કરી હતી.

શિક્ષણવિ ભાગ માટે રૂ. 43 હજાર 650 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીમાં 25 ટકા જેટલો વધારો સૂચવે છે.

મહિલાઓ માટે

2001માં ગુજરાતમાં દર એક હજાર કન્યાનો દર 802 હતો, જે વર્ષ 2020માં 965 પર પહોંચ્યો હોવાનો સરકારે દાવો કર્યો છે.

ઉદ્યોગો અને માળખાકીય સુવિધાઓ

ખાટલીભરતને સ્થાન

શુક્રવારે નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ ગુજરાત સરકારનું બજેટ રજૂ કર્યું, ત્યારે ગત વર્ષે તેમની પોથી ઉપર વારલી આર્ટને સ્થાન આપનારા દેસાઈએ આ વખતે ખાટલીભરતને સ્થાન આપ્યું હતું. જેની મદદથી મોઢેરાના સૂર્યમંદિરને તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.

આ સિવાય તેની ઉપર ગુજરાતનો નક્શો અને બજેટમાં સમાવિષ્ટ મુખ્ય ક્ષેત્રો જેમ કે, ઉદ્યોગ, કૃષિ અને પશુપાલન, શિક્ષણ, પ્રવસન, પાણી પુરવઠા, આરોગ્ય અને ઊર્જાને પ્રતીકાત્મક રીતે સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.

ખાટલીભરતમાં કાપડને ખાટલી ઉપર ગોઠવીને તેની ઉપર ઝરી કે તારથી કામ કરવામાં આવે છે. એક સમયે ગુજરાતમાં પ્રચલિત આ કળા ધીમે-ધીમે લુપ્ત થઈ રહી છે, જેના તરફ ધ્યાન ખેંચવા માટેનો આ પ્રયાસ હતો.

તમે બીબીસી ગુજરાતીને સોશિયલ મીડિયા પર અહીં ફૉલો કરી શકો છો

Facebook પર સમાચાર વાંચવા અહીં ક્લિક કરો.

Instagram પર બીબીસી ગુજરાતીને અહીં ફૉલો કરો.

YouTube પર બીબીસી ગુજરાતીના વીડિયો જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

Twitter પર બીબીસી ગુજરાતીની ફૉલો કરવા અહીં ક્લિક કરો.