Ông Trump gửi thư cho Thủ tướng Na Uy, nói sẽ lấy Greenland vì không được trao giải Nobel

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông không còn cảm thấy bắt buộc chỉ nghĩ đến hòa bình sau khi ông không được trao giải Nobel Hòa bình vào năm ngoái.

Trong một thông điệp gửi tới Thủ tướng Na Uy, ông Jonas Gahr Støre, ông Trump đổ lỗi cho Na Uy vì không trao giải thưởng này cho ông.

Trong thư trả lời ông Trump, ông Støre giải thích rằng một ủy ban độc lập, chứ không phải chính phủ Na Uy, trao giải thưởng này.

Hồi tháng 10 năm ngoái, giải thưởng đã được trao cho lãnh đạo phe đối lập Venezuela, bà María Corina Machado.

Trong cùng bức thư gửi ông Støre, ông Trump khẳng định Mỹ cần "kiểm soát hoàn toàn và tuyệt đối Greenland" – vùng lãnh thổ bán tự trị của Đan Mạch.

Khi được hỏi sau đó liệu ông có kế hoạch sử dụng vũ lực để chiếm lấy vùng đất này hay không, ông trả lời "không bình luận".

Đan Mạch là một thành viên của NATO – một liên minh phòng thủ mà Mỹ là thành viên có ảnh hưởng nhất. Liên minh này hoạt động dựa trên nguyên tắc các thành viên nên bảo vệ lẫn nhau trong trường hợp bị tấn công từ bên ngoài.

Chưa từng có vụ tấn công nào của một thành viên nhằm vào một thành viên khác kể từ khi liên minh được thành lập vào năm 1949.

Đan Mạch đã cảnh báo rằng hành động quân sự của Mỹ ở Greenland sẽ là dấu chấm hết cho NATO. Nước này đã nhận được sự ủng hộ từ các thành viên châu Âu của liên minh – một số thậm chí đã gửi một số ít lính đến Greenland tuần trước trong một động thái được coi là mang tính biểu tượng.

Tuy nhiên, sau đó, Trump đã tuyên bố sẽ áp thuế 10% lên hàng hóa từ tám đồng minh NATO – bao gồm cả Anh – từ ngày 1/2 nếu họ phản đối đề xuất chiếm Greenland của ông và đe dọa sẽ nâng mức thuế lên 25% vào tháng Sáu.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang này, ông Jonas Støre đã nhân danh bản thân và thay mặt Tổng thống Phần Lan, Alexander Stubb, gửi một thông điệp tới ông Trump.

Hai nhà lãnh đạo châu Âu nói rằng "tất cả chúng ta nên cùng nhau nỗ lực để giảm bớt căng thẳng và hạ nhiệt – có rất nhiều điều đang xảy ra xung quanh chúng ta mà chúng ta cần phải đoàn kết".

Trong thư trả lời, Trump viết: "Xét việc đất nước của quý vị đã quyết định không trao cho tôi giải Nobel Hòa bình sau khi tôi đã ngăn chặn tám cuộc chiến tranh, tôi không còn cảm thấy có nghĩa vụ chỉ nghĩ đến hòa bình nữa, mặc dù nó sẽ luôn là ưu tiên hàng đầu, mà giờ đây có thể nghĩ về những gì tốt và phù hợp cho Hoa Kỳ."

Ông Trump cũng nói rằng Đan Mạch không thể bảo vệ Greenland khỏi Nga hoặc Trung Quốc và đặt câu hỏi, "Tại sao họ lại có 'quyền sở hữu'? Không có văn bản nào cả, chỉ có ghi chép rằng một con tàu đã cập bến ở đó hàng trăm năm trước, nhưng chúng tôi cũng từng có tàu cập bến ở đó."

"Tôi đã làm được nhiều điều cho NATO hơn bất kỳ người nào khác kể từ khi thành lập, và giờ đây, NATO nên làm điều gì đó cho Hoa Kỳ," ông nói. "Thế giới sẽ không an toàn trừ khi chúng tôi kiểm soát Hoàn toàn và Triệt để Greenland," ông kết luận.

Hòn đảo Bắc Cực thưa dân nhưng giàu tài nguyên này có vị trí thuận lợi cho các hệ thống cảnh báo sớm trong trường hợp bị tấn công bằng tên lửa và để giám sát các tàu thuyền trong khu vực.

Thủ tướng Anh Sir Keir Starmer hôm thứ Hai (19/1) tuyên bố rằng bất kỳ quyết định nào về quy chế tương lai của Greenland "chỉ thuộc về người dân Greenland và Vương quốc Đan Mạch" và gọi việc sử dụng thuế quan chống lại các đồng minh là "sai trái".

Cũng trong ngày thứ Hai, Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen và Bộ trưởng Ngoại giao Greenland Vivian Motzfeldt đã gặp Tổng Thư ký NATO Mark Rutte.

Tuần trước, chính phủ Đan Mạch và Greenland, cùng với các đồng minh NATO, đã quyết định tăng cường sự hiện diện quân sự và hoạt động tập trận ở Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương.

Một số quốc gia châu Âu đã điều một số ít quân nhân đến Greenland trong một nhiệm vụ được gọi là trinh sát.

Ông Trump không hề giấu giếm mong muốn được nhận giải Nobel Hòa bình và hôm thứ Hai (19/1) khẳng định rằng "Na Uy hoàn toàn kiểm soát giải thưởng này [Nobel] dù họ có nói gì đi chăng nữa".

"Họ thích nói rằng họ không liên quan gì đến giải thưởng này, nhưng thực tế họ có liên quan mật thiết đến nó," ông nói với đài NBC News.

Ông Trump nói ông xứng đáng nhận giải thưởng này, vì đã chấm dứt tám cuộc chiến tranh kể từ khi nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông bắt đầu vào năm ngoái.

Trước đó, Nhà Trắng đã liệt kê những cuộc chiến tranh này gồm xung đột giữa Israel và Hamas, Israel và Iran, Pakistan và Ấn Độ, Rwanda và Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC), Thái Lan và Campuchia, Armenia và Azerbaijan, Ai Cập và Ethiopia, Serbia và Kosovo.

BBC Verify đã xem xét tuyên bố của ông Trump, trong đó bao gồm một số "cuộc chiến" chỉ kéo dài vài ngày, mặc dù là kết quả của những căng thẳng kéo dài, và trong một số trường hợp - ví dụ như Ai Cập và Ethiopia - không có giao tranh nào.

Cũng đã xảy ra giao tranh giữa Rwanda và DRC, bất chấp việc hai bên đã ký kết một thỏa thuận hòa bình.

Giải thưởng hòa bình đã được trao cho lãnh đạo phe đối lập Venezuela, bà María Corina Machado.

Sau đó, khi quân đội Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro ở Caracas, cáo buộc ông buôn bán ma túy và phạm các tội khác, ông Trump đã không ủng hộ bà Machado làm lãnh đạo tiếp theo của nước này, thay vào đó, ủng hộ phó tổng thống của Maduro làm người đứng đầu chính phủ lâm thời.

Bà Machado, người từng ca ngợi ông Trump, đã gặp ông tại Nhà Trắng tuần trước và tặng lại huy chương của mình cho ông.

Quỹ Nobel trước đó đã tuyên bố rằng giải thưởng này "ngay cả về mặt biểu tượng cũng không thể được chuyển giao".