Lãnh đạo châu Âu phản ứng ra sao với lời đe dọa thuế của ông Trump?

Lời đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc áp đặt thuế quan mới đối với tám đồng minh phản đối đề xuất sáp nhập Greenland của ông đã vấp phải sự lên án từ các nhà lãnh đạo châu Âu.

Thủ tướng Anh Keir Starmer cho rằng động thái này là "hoàn toàn sai lầm", còn Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi đó là "không thể chấp nhận được".

Những bình luận này được đưa ra sau khi ông Trump tuyên bố mức thuế thêm 10% đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan sẽ có hiệu lực vào ngày 1/2, sau đó có thể tăng lên 25% - và sẽ kéo dài cho đến khi đạt được thỏa thuận.

Ông Trump khẳng định lãnh thổ tự trị của Đan Mạch rất quan trọng đối với an ninh của Mỹ và không loại trừ khả năng chiếm bằng vũ lực.

Trong khi đó, hàng ngàn người đã xuống đường ở Greenland và Đan Mạch vào hôm 17/1 để phản đối đề xuất sáp nhập của Mỹ.

Greenland có dân cư thưa thớt nhưng giàu tài nguyên và vị trí nằm giữa Bắc Mỹ và Bắc Cực khiến nơi đây trở thành địa điểm lý tưởng cho các hệ thống cảnh báo sớm trong trường hợp bị tấn công bằng tên lửa và để giám sát các tàu thuyền trong khu vực.

Trước đó, ông Trump từng nói Washington sẽ giành được lãnh thổ này "bằng cách nhẹ nhàng" hoặc "bằng cách cứng rắn".

Các nước châu Âu đã đồng loạt ủng hộ Đan Mạch. Họ lập luận rằng an ninh của khu vực Bắc Cực nên là trách nhiệm chung của NATO.

Pháp, Đức, Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan, Hà Lan và Anh đã điều một số lượng nhỏ binh sĩ đến Greenland trong một nhiệm vụ được gọi là trinh sát.

Thông báo về các mức thuế mới trong một bài đăng trên mạng Truth Social của mình vào hôm 17/1, ông Trump nói rằng các quốc gia đó đang chơi "một trò chơi rất nguy hiểm". Ông cho rằng điều đang bị đe dọa là "Sự an toàn, an ninh và sự sống còn của hành tinh chúng ta".

Ông tuyên bố mức thuế thêm 10% được đề xuất áp dụng vào tháng tới đối với hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ sẽ tăng lên thêm 25% vào tháng Sáu và vẫn "phải trả cho đến khi đạt được thỏa thuận mua lại hoàn toàn Greenland".

Trong phản hồi của mình, ông Starmer nói: "Áp dụng thuế quan đối với các đồng minh vì theo đuổi an ninh tập thể của các đồng minh NATO là hoàn toàn sai lầm. Tất nhiên, chúng tôi sẽ trực tiếp theo đuổi vấn đề này với chính quyền Mỹ."

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố: "Những lời đe dọa áp thuế là không thể chấp nhận được trong bối cảnh này... Chúng tôi sẽ không bị lung lay do bất kỳ sự hăm dọa nào."

Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson nói: "Chúng tôi sẽ không để mình bị tống tiền."

Ông nói thêm: "Thụy Điển hiện đang có những cuộc thảo luận tích cực với các nước EU khác, Na Uy và Vương quốc Anh để tìm ra phản ứng chung."

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tuyên bố: "Liên minh châu Âu sẽ luôn kiên quyết bảo vệ luật pháp quốc tế... điều này tất nhiên bắt đầu từ lãnh thổ của các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu."

Bộ trưởng Ngoại giao Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho hay mối đe dọa này "đã gây bất ngờ".

Trong khi đó, nghị sĩ người Đức Manfred Weber, người đứng đầu nhóm bảo thủ EPP trong Nghị viện châu Âu, bình luận rằng động thái của ông Trump đặt ra câu hỏi về thỏa thuận thương mại EU-Mỹ vẫn chưa được phê chuẩn mà vốn đã đàm phán năm ngoái.

Brussels (EU) và Washington đã đạt được thỏa thuận áp thuế 15% đối với tất cả hàng hóa của EU và khối 27 thành viên sẽ mở cửa thị trường cho các nhà xuất khẩu Mỹ với mức thuế 0% đối với một số sản phẩm nhất định.

"EPP ủng hộ thỏa thuận thương mại giữa EU và Mỹ, nhưng xét đến những lời đe dọa của Donald Trump liên quan đến Greenland, việc phê chuẩn là không thể vào giai đoạn này," ông Weber viết trên X.

"Mức thuế 0% đối với các sản phẩm của Mỹ phải được tạm dừng," ông bổ sung.

Tuy nhiên, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz cho rằng Đan Mạch "đơn giản là không có đủ nguồn lực hoặc khả năng để làm những gì cần thiết ở khu vực phía bắc".

Ông nói với Fox News rằng cuộc sống của người dân Greenland sẽ "an toàn hơn, mạnh mẽ hơn và thịnh vượng hơn dưới sự bảo hộ của Mỹ".

Ông Trump thường nói rằng "thuế quan" là từ yêu thích của ông, và ông đã nói rõ rằng ông coi đó là một công cụ thô bạo để thuyết phục – hoặc ép buộc – các quốc gia trên thế giới điều chỉnh chính sách của họ phù hợp với kết quả mong muốn của Nhà Trắng.

Nhưng tuyên bố của ông thể hiện sự leo thang đáng kể trong nỗ lực mới đây của ông nhằm giành lấy Greenland, bất chấp sự phản đối.

Hiện chưa rõ điều gì đã ngay lập tức thúc đẩy tuyên bố áp thuế, điều mà ông Trump lần đầu tiên bóng gió khi trả lời các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 16/1.

Trong những tuần gần đây, ông đã nhiều lần nói rằng nhiều lựa chọn – bao gồm cả việc sử dụng lực lượng quân sự – vẫn còn được xem xét, nhưng tuyên bố này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi các quan chức Mỹ và Đan Mạch đồng ý thành lập một nhóm làm việc cấp cao để thảo luận về tương lai của hòn đảo.

Trong giới ngoại giao và chính trị Washington, thông báo đó được nhiều người coi là kịch bản "tốt nhất" cho Đan Mạch và các đồng minh châu Âu – ít nhất là sẽ trì hoãn bất kỳ quyết định nào hoặc sự leo thang hơn nữa từ Nhà Trắng.

Thay vào đó, các mức thuế mới nhất đã tạo ra một cảm giác cấp bách mới cho vấn đề và làm căng thẳng quan hệ với các đồng minh NATO và các đối tác thương mại quan trọng.

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy 85% người dân Greenland phản đối việc lãnh thổ này gia nhập Mỹ.

Các cuộc biểu tình phản đối kế hoạch thâu tóm của ông Trump đã diễn ra tại các thành phố của Đan Mạch cũng như tại thủ đô Nuuk của Greenland vào hôm 17/1 – trước khi thông báo về thuế quan.

Tại thủ đô Copenhagen của Đan Mạch, các biểu ngữ được giơ cao với nội dung: "Hãy tránh xa Greenland" và "Greenland dành cho người Greenland".

"Chúng tôi yêu cầu tôn trọng Vương quốc Đan Mạch và quyền tự quyết của Greenland", Camilla Siezing, người đứng đầu Inuit, một nhóm các hiệp hội Greenland, tuyên bố.

Tại Nuuk, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen đã tham gia cùng những người biểu tình cầm các biển hiệu có nội dung "Greenland không phải để bán" và "chúng tôi định hình tương lai của mình" khi họ tiến về lãnh sự quán Mỹ.

Các cuộc biểu tình trùng với chuyến thăm Copenhagen của một phái đoàn từ Quốc hội Mỹ. Lãnh đạo phái đoàn, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Coons, mô tả lời lẽ của ông Trump là "không mang tính xây dựng".