Thủ hiến Greenland tuyên bố chọn Đan Mạch thay vì trở thành một phần của Mỹ

Thủ hiến Greenland cho biết người dân của ông sẽ chọn Đan Mạch thay vì Mỹ nếu được yêu cầu đưa ra lựa chọn như vậy "ngay tại thời điểm này".

Phát biểu của Thủ hiến Jens-Frederik Nielsen tại cuộc họp báo chung với Thủ tướng Đan Mạch hôm 13/1 (giờ địa phương) là tuyên bố mạnh mẽ nhất từ một đại diện của vùng lãnh thổ bán tự trị thuộc Đan Mạch này, kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khởi động kế hoạch sáp nhập Greenland.

Ông Trump nói rằng Mỹ cần "sở hữu" Greenland để phòng thủ trước Nga và Trung Quốc. Nhà Trắng đã gợi ý việc mua hòn đảo này, nhưng không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để sáp nhập.

Đan Mạch là một thành viên của NATO và Thủ tướng Mette Frederiksen đã cảnh báo rằng việc sử dụng vũ lực sẽ dẫn đến sự tan rã của liên minh phòng thủ xuyên Đại Tây Dương.

Khi được hỏi về phát biểu của Thủ hiến Nielsen vào cuối ngày 13/1, ông Trump nói rằng: "Đó là vấn đề của họ, tôi không đồng ý với ông ấy... Đó sẽ là một vấn đề lớn đối với ông ấy."

Mặc dù là vùng lãnh thổ có mật độ dân cư thưa thớt nhất, nhưng vì nằm giữa Bắc Mỹ và Bắc Cực, nên vị trí của Greenland rất thuận lợi cho việc triển khai các hệ thống cảnh báo sớm trong trường hợp bị tấn công bằng tên lửa, cũng như giám sát các tàu thuyền trong khu vực.

Ông Trump đã nhiều lần nói rằng Greenland rất quan trọng đối với an ninh quốc gia của Mỹ, và đưa ra cáo buộc không có bằng chứng rằng nơi đây "đầy rẫy tàu thuyền Nga và Trung Quốc".

Mỹ hiện đã có hơn 100 quân nhân đóng quân thường trực tại căn cứ Pituffik ở mũi phía tây bắc của Greenland – một cơ sở của Mỹ sử dụng từ Thế chiến II.

Theo các thỏa thuận hiện có với Đan Mạch, Mỹ có quyền đưa bao nhiêu quân tùy ý đến Greenland.

Nhưng ông Trump nói với các phóng viên ở Washington vào tuần trước rằng một thỏa thuận cho thuê căn cứ là chưa đủ – Mỹ "phải có quyền sở hữu" và "NATO phải hiểu điều đó".

Tại cuộc họp báo ở thủ đô Copenhagen của Đan Mạch, bà Frederiksen đã không ngần ngại lên án "áp lực hoàn toàn không thể chấp nhận được từ đồng minh thân cận nhất của chúng tôi".

Bà cảnh báo rằng "có nhiều dấu hiệu cho thấy phần khó khăn nhất vẫn còn ở phía trước".

Thủ hiến Greenland cho biết họ đang "đối mặt với một cuộc khủng hoảng địa chính trị", nhưng lập trường của hòn đảo này rất rõ ràng:

"Nếu chúng tôi buộc phải lựa chọn giữa Hoa Kỳ và Đan Mạch ngay bây giờ, chúng tôi chọn Đan Mạch," ông nói.

"Một điều phải rõ ràng với tất cả mọi người. Greenland không muốn thuộc sở hữu của Hoa Kỳ. Greenland không muốn bị Hoa Kỳ cai quản. Greenland không muốn trở thành một phần của Hoa Kỳ."

Cuộc họp báo ở Copenhagen diễn ra một ngày trước khi Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen và người đồng cấp Greenland của ông, Vivian Motzfeldt, dự kiến đến Mỹ để gặp Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio.

Các đồng minh NATO của Đan Mạch – gồm các quốc gia châu Âu lớn cũng như Canada – đã lên tiếng để ủng hộ Copenhagen trong tuần này với các tuyên bố khẳng định lại rằng "chỉ có Đan Mạch và Greenland mới có thể quyết định các vấn đề liên quan đến quan hệ của họ".

Nhấn mạnh rằng họ cũng quan tâm đến an ninh Bắc Cực như Mỹ, các nước này cho rằng mục tiêu đó phải được các đồng minh, bao gồm cả Mỹ, bàn thảo để đạt được "một cách tập thể".

Các đồng minh của Đan Mạch cũng kêu gọi "tuân thủ các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc, bao gồm chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và bất khả xâm phạm biên giới".

Những lo ngại về tương lai của vùng lãnh thổ này bùng lên trở lại sau khi ông Trump sử dụng vũ lực quân sự với Venezuela để bắt giữ tổng thống Nicolás Maduro hôm 3/1.

Trước đó, ông Trump đã từng đề nghị mua Greenland vào năm 2019, trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, nhưng đã được trả lời rằng Greenland không phải để bán.

Trong những năm gần đây, sự quan tâm đến tài nguyên thiên nhiên của Greenland – bao gồm khoáng sản đất hiếm, uranium và sắt – đã gia tăng, trong bối cảnh việc khai thác chúng trở nên dễ dàng hơn khi băng tan do biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học cho rằng nơi đây cũng có thể có trữ lượng dầu khí đáng kể.