Công ty bất động sản muốn dời Đại học Bách Khoa, dư luận dậy sóng

Vụ một doanh nghiệp bất động sản lớn ở Việt Nam đề xuất di dời cơ sở đào tạo của một trường đại học danh giá ra khỏi nội đô TP HCM đang gây xôn xao dư luận.

Cụ thể, Công ty Phát triển Bất động sản Phát Đạt đã gửi văn bản lên UBND TP HCM đề xuất chủ trương khảo sát và lập dự án xây dựng cơ sở mới cho Trường Đại học Bách khoa tại khu đô thị Đại học Quốc gia TP HCM (Làng Đại học Thủ Đức) ở phường Đông Hòa, truyền thông trong nước đưa tin hôm 7/3.

Doanh nghiệp cam kết sẽ tự chi trả toàn bộ chi phí khảo sát, lập hồ sơ thiết kế cũng như các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi cho dự án này.

Thế nhưng, song song với việc xây dựng cơ sở mới, Phát Đạt kiến nghị được nghiên cứu phương án điều chỉnh quy hoạch khu đất hiện hữu của trường tại số 268 Lý Thường Kiệt, quận 10 (cũ) sau khi cơ sở đào tạo này được di dời.

Cơ sở này rộng khoảng 14,2ha. Trường hiện còn có một cơ sở đào tạo chính khác rộng khoảng 26ha nằm ở Làng Đại học Thủ Đức.

Phát Đạt cho rằng với quy mô hơn 25.000 sinh viên và 1.000 cán bộ, cơ sở tại quận 10 hiện đã trở nên quá tải, gây áp lực lớn lên giao thông nội đô.

Do đó, việc chuyển dịch về làng đại học, theo Phát Đạt, không chỉ giúp sinh viên tiếp cận hệ thống hạ tầng giáo dục đồng bộ, hiện đại tại trung tâm đổi mới sáng tạo phía nam, mà còn góp phần giảm ùn tắc khu vực trung tâm và tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng bền vững.

Đề xuất của doanh nghiệp địa ốc này được đưa ra trong bối cảnh TP HCM đang nghiên cứu chuyển dịch các cơ sở giáo dục, y tế trọng điểm ra ngoại vi, nhằm tối ưu hóa không gian đô thị và giảm tải cho hệ thống hạ tầng trung tâm.

Quỹ đất trống sau quá trình di dời sẽ được rà soát để tái khai thác theo quy chuẩn quy hoạch mới, trong đó ưu tiên xem xét phương án xây dựng nhà ở xã hội.

Trường Đại học Bách khoa chưa có phản hồi về thông tin này trên trang web chính thức hay trang mạng xã hội.

Có trụ sở tại TP HCM, Phát Đạt hoạt động trong phân khúc nhà ở, khu đô thị và bất động sản thương mại.

Báo cáo tài chính 2025 cho thấy doanh nghiệp này ghi nhận sự bứt phá với doanh thu lũy kế đạt trên 1.320 tỷ đồng, tăng trưởng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Hiện quy mô tổng tài sản của Phát Đạt hơn 27.270 tỷ đồng, trong khi dư nợ phải trả đang xấp xỉ 14.850 tỷ đồng.

Những dự án nổi bật của công ty này có thể kể đến các khu căn hộ cao cấp The EverRich, The EverRich Infinity, Millenium tại thị trường trọng điểm TP HCM.

Tên tuổi Phát Đạt cũng gắn liền với một dự án đắp chiếu gần 20 năm ở trung tâm TP HCM, đó là dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng.

Tọa lạc tại vị trí đắc địa với 4 mặt tiền Pasteur - Nguyễn Đình Chiểu - Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Võ Văn Tần, dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng từng được phê duyệt đầu tư theo hình thức BT (xây dựng-chuyển giao) từ năm 2008.

Đến tháng 3/2010, công trình bắt đầu được triển khai dưới sự điều hành của liên danh Công ty TNHH An Tạo và Tổng công ty Đền bù giải tỏa theo hình thức chỉ định thầu. Tuy nhiên, sau đó dự án có sự biến động về nhân sự khi Công ty An Tạo quyết định rút khỏi liên danh đầu tư.

Tháng 1/2018, liên danh Phát Đạt và Tổng công ty Đền bù giải tỏa được chỉ định làm nhà đầu tư mới, nhưng dự án vẫn đình trệ do vướng mắc về quỹ đất thanh toán đối ứng.

Trước sự bế tắc kéo dài, vào cuối tháng 4/2024, TP HCM đã quyết định dừng hợp đồng BT để chuyển sang đầu tư bằng ngân sách nhà nước.

Phản ứng của dư luận

Trên Facebook cá nhân, nhà báo Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, đã tổng hợp ý kiến của dư luận, trong đó có kỹ sư, cựu sinh viên trường về thông tin này.

Theo bài đăng của bà Hạnh vào hôm 9/3, nhiều người bày tỏ sự bức xúc, cho rằng việc nhắm vào quỹ đất của trường không chỉ là một thương vụ kinh tế mà còn là hành động xâm phạm vào ký ức di sản của thành phố.

Họ nhấn mạnh rằng đây là cái nôi đào tạo kỹ sư hàng đầu miền Nam từ năm 1957 và giá trị lịch sử đó không thể bị đánh đổi bằng các dự án thương mại hay chung cư cao cấp.

Dư luận đặt dấu hỏi lớn về tính thực tế của phương án xây dựng nhà ở xã hội trên khu đất vàng này. Nhiều ý kiến cho rằng đây có thể chỉ là bình phong để thực hiện các dự án béo bở hơn như trung tâm thương mại hoặc căn hộ hạng sang, nhất là khi các khu chung cư lân cận như khu Phú Thọ vẫn còn bỏ trống.

Một số bày tỏ lo ngại về một tiền lệ xấu: nếu Trường Đại học Bách khoa bị di dời để nhường chỗ cho bất động sản, thì liệu những ngôi trường giàu truyền thống khác như Đại học Kinh tế hay Đại học Khoa học Tự nhiên có trở thành mục tiêu tiếp theo.

Việc biến đất học lâu đời thành trung tâm thương mại bị nhiều ngườixem là một sự tổn thất lớn đối với bản sắc văn hóa và tri thức của TP HCM, nhất là khi thành phố từng nhận được sự đồng thuận cao khi biến các khu đất trống thành công viên và không gian công cộng.

Ở dưới phần bình luận, nhiều ý kiến đã dẫn chứng tại các nền giáo dục lớn như Mỹ hay Úc đều có nhiều đại học danh tiếng nằm trong nội đô, gắn liền với giá trị lịch sử của thành phố.

Cùng ngày, nhà báo Lê Huyền Ái Mỹ, cựu Tổng Biên tập báo Phụ nữ TP HCM và hiện là phó tổng biên tập một tạp chí, đăng bài viết trên Facebook cá nhân với thông điệp: đất công cần được ưu tiên tuyệt đối cho giáo dục, y tế và lợi ích công cộng thay phục vụ những đề xuất mang tính lợi ích doanh nghiệp.

Bài đăng cũng nhấn mạnh một thành phố nếu không giữ được "xác" – chính là những di sản kiến trúc và không gian ký ức – thì thế hệ sau sẽ rơi vào sự hụt hẫng lịch sử. Do đó, giữ gìn ngôi trường tại vị trí hiện tại không chỉ là giữ một cơ sở đào tạo, mà là giữ lấy một phần linh hồn và niềm tự hào của Sài Gòn - TP HCM trong ký ức tập thể của người dân.

Lược sử Trường Đại học Bách khoa

Lịch sử của Trường Đại học Bách khoa TP HCM bắt đầu từ năm 1957 với tên gọi là Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật, hay còn được biết đến với tên Trường Kỹ thuật Phú Thọ, được thành lập theo Sắc lệnh 213-GD dưới thời Việt Nam Cộng hòa.

Ở giai đoạn sơ khai, Trung tâm đóng vai trò là hạt nhân đào tạo kỹ thuật với 4 trường chuyên ngành thành viên bao gồm: Cao đẳng Công chánh, Vô tuyến điện, Hàng hải Thương thuyền và Thương mại.

Đến giai đoạn 1972-1973, tổ chức này được nâng cấp thành Học viện Quốc gia Kỹ thuật với quy mô mở rộng lên 6 trường thành viên. Bước sang năm 1974, Học viện tiếp tục đổi tên thành Trường Đại học Kỹ thuật và gia nhập hệ thống Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức.

Sau năm 1975, trong bối cảnh tái thiết hệ thống giáo dục đại học, tên gọi Trường Đại học Bách khoa chính thức được ấn định vào năm 1976 theo Quyết định số 426/TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Trải qua nhiều đợt điều chỉnh về mô hình quản lý, vào năm 1996, trường trở thành thành viên trực thuộc Đại học Quốc gia TP HCM.

Sau một giai đoạn ngắn mang tên Trường Đại học Kỹ thuật (1996-2001), đến năm 2001, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 15/2001/QĐ-TTg về việc tổ chức lại Đại học Quốc gia TP HCM. Theo đó, nhà trường chính thức lấy lại danh xưng Trường Đại học Bách khoa và duy trì tên gọi biểu tượng này cho đến ngày nay.

Một số cựu sinh viên, học viên nổi tiếng của trường có thể kể đến Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh, Chủ tịch THACO Trần Bá Dương và cả cựu Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình – người bị cách tất cả chức vụ trong Đảng vào tháng 4/2025.