Khánh Ly: 'Không còn gì để hối tiếc'

"Và tôi ước mơ Hà Nội sẽ như thế, có tâm với nhau thôi, có tâm với ca sĩ thôi. Có nói thì cũng nói nhẹ thôi. Đừng nói nặng quá. Bởi vì nói nặng cũng chẳng thay đổi được gì. Mà rồi nhìn nhau nó khó lắm," Khánh Ly nói ở Hà Nội.

Khánh Ly đang ở trong nước để quảng bá cho công trình sách và phim tài liệu dài tập Hát cùng nguồn cội - Chân dung Khánh Ly.

Tại Hà Nội, vào dịp sinh nhật lần thứ 81, bà cùng ê kíp đã gặp gỡ báo giới trong một phòng trà nhỏ và có buổi giới thiệu phim và sách tại hội trường của của một tập đoàn công nghệ lớn. Ở đâu bà cũng xin khất món quà cũng là món nợ ân tình quá lớn mà mình được nhận vào những ngày cuối đời.

'Ca sĩ mà không hát thì…'

Tầm này năm ngoái, Khánh Ly trải qua cơn đột quỵ do nghẽn mạch máu não khiến bà đi đến quyết định ngừng hát. Song tại phòng trà Trịnh Ca ở Hà Nội, tối 2/3, thấy bà nói hàng tiếng đồng hồ vẫn mạch lạc, đặc biệt giọng vẫn sang sảng, tôi ướm hỏi liệu bà có hát trở lại, bà trả lời: "Không có cái gì sướng bằng được hát đâu. Là ca sĩ mà không hát thì vứt đi rồi," rồi hát vài câu trong bài Ngẫu nhiên: "Mệt quá đôi chân này tìm đến chiếc ghế nghỉ ngơi."

"Mệt lắm rồi đó, các anh chị có thấy mệt không?" bà hỏi, rồi hát tiếp: "Mệt quá thân ta này, nằm xuống với đất muôn đời, kìa còn biết bao người dìu dắt tới quanh đây." Nhưng rồi bà (lại hát): "Tự mình biết riêng mình và ta biết riêng ta… Mệt quá hai chân này, mệt quá cái đôi chân này. Mệt thật!" Sau đó trong toàn bộ cuộc gặp gỡ với báo giới tại Trịnh Ca, Khánh Ly không hát câu nào nữa.

Còn tại hội trường của tòa nhà FPT ở Hà Nội chiều 6/3, khi ca sĩ Quang Thành mời mọi người lên hát Huế Sài Gòn Hà Nội và sau đó là Nối vòng tay lớn, Khánh Ly cũng đứng cùng mọi người nhưng không hát. Bà cho hay vẫn chưa đến nỗi quên lời nhưng nghe thì không rõ nữa và chia sẻ bằng giọng thân tình vào tối 2/3: "Rất muốn hát nhưng chỉ là những khúc ngắn ngắn thì còn hơi sức. Dài hơn thì em đứt hơi rồi… Cho nên được hát lúc nào mừng lúc đó."

Tiện thể, bà nhắn nhủ: "Nên có những người không còn đi hát, đi diễn được, những người đã qua bên kia cái dốc của cuộc đời thì phải hiểu, phải thương người ta. Còn những người đang trên đỉnh cao danh vọng, anh chị không thương không sao cả. Người ta có một tỉ người thương... Có người hỏi tôi thấy mọi người hát có thèm không. Tiếc cho mình nhưng tôi vui được nghe các em hát. Được thấy đường đi của mình có người đi tiếp. Có những người tiếp tục làm đẹp cuộc đời này bằng những ca khúc, vẫn tiếp tục đi nâng dậy hòa bình."

Bà tiếp tục kêu gọi: "Các anh chị cũng nên hỗ trợ các em nhỏ, những người trẻ tuổi để họ vững tin đi tới với tấm lòng nhân ái, thương mọi người, thương cái đất nước này, thương lấy quê hương này. Đừng đầy đọa thêm nữa, vì mọi chuyện đã qua rồi. Hòa bình đến thì phải xây dựng làm sao cho đẹp hơn, giữ đẹp mãi, nhất là đẹp mãi cái Hà Nội này. Tôi muốn giữ cho Việt Nam, không riêng Hà Nội đâu, những điều đẹp đẽ nhất để tôi hãnh diện là người Việt Nam."

Khánh Ly khẳng định, lúc nào cũng nhớ về Hà Nội, nhớ về Việt Nam bằng một sự hoài niệm. Cho nên tất cả những thay đổi làm cho bà "vừa khó chịu vừa đau đớn, vừa tiếc nữa". "Tại sao giờ cao ốc nhiều quá," bà nói. "Nhiều người nghĩ là tôi điên, thời đại văn minh cái gì cũng tiến, thì đồng ý ai muốn tiến thì cứ tiến… Đất nước có quyền thay đổi, nhưng tôi có quyền tiếc cái thời của mình."

Rồi bà lại tự dàn xếp: "Tôi yêu kỷ niệm, yêu cái xưa cũ, nhưng tôi cũng phải nhường bước cho tất cả mọi sự đổi mới, để cho tất cả thế hệ sau tôi được sống sung sướng hơn. Vì chúng nó không có nợ nần gì cuộc chiến ấy cả. Cuộc chiến đã qua lâu rồi. Chúng sống và hạnh phúc là điều tất cả chúng ta mơ ước."

Bị chỉ trích sau lưng

Khánh Ly cho hay bà biết khi mình về nước, có bị một số người nói kiểu "già rồi về làm cái gì", hoặc "chắc là bên kia đói quá nên về đây kiếm ăn"...

"Tôi chẳng xấu hổ gì khi kể lại để các anh chị hiểu tấm lòng của những người xa quê, về đây để tìm lại chính mình thôi. Đấy là điều quan trọng. Không ai muốn đánh mất chính mình cả. Họ không tìm cái gì, không tìm tiền bạc, không tìm cơ hội. Một người như tôi không thể còn cơ hội được. Giờ có ngã thì ngã luôn thôi, không thể nào đứng dậy nổi nữa."

Bà cho biết cũng phải hứng chịu nhiều lời chỉ trích từ trong nước. Nhưng bà cho rằng đó chỉ là "mượn tiếng ở bên ngoài để chỉ trích", vì bà đi hát ở đâu cũng được quý mến: "Tôi chưa thấy một người nào trước mặt tôi mà nói những lời nặng nề. Người nào cũng rất tử tế, lo lắng. Nào lau mặt cho tôi, cho tôi một ly nước hay kéo cho tôi cái ghế, sợ tôi đau chân đứng không nổi. Tất cả những cái nhỏ đó không thể nào những người vô tâm làm được..."

"Và tôi ước mơ Hà Nội sẽ như thế, có tâm với nhau thôi, có tâm với ca sĩ thôi. Có nói thì cũng nói nhẹ thôi. Đừng nói nặng quá. Bởi vì nói nặng cũng chẳng thay đổi được gì. Mà rồi nhìn nhau nó khó lắm. Nhẹ nhàng mà bảo nhau đi. Rồi thì chúng nó cũng nghe cả đấy, chúng nó hiểu hết… Nhưng nhiều khi lực bất tòng tâm. Nhiều khi cuộc đời tạo nên những cái trớ trêu như vậy. Thì cứ thương nhau đi," Khánh Ly chia sẻ tối 2/3 tại phòng trà Trịnh Ca.

Chiều 6/3, tại hội trường sức chứa hơn 300 người của tòa nhà FPT ở Hà Nội, sau khi tập đầu tiên trong 10 tập phim được trình chiếu, Khánh Ly đứng dậy khỏi chiếc ghế hàng đầu, quay về phía quan khách cúi mình bày tỏ sự tri ân tới ê kíp và khán giả.

Rồi bà nói: "Có thể những việc tôi làm, những điều tôi nói sẽ có người thích và người không thích. Tôi xin lỗi vì tôi không thể làm gì khác hơn được. Tôi chỉ có thể làm những điều thật nhất trong đời sống của mình. Tuy chỉ có một việc hôm nay đứng ở đây tôi xin được thưa với các anh chị: Là người Hà Nội, là người Việt Nam, tôi chưa làm được điều gì lớn lao cho Việt Nam cả, tuy nhiên tôi không bao giờ làm bất cứ điều gì để tổn hại tới hai chữ Việt Nam."

Bà khẳng định lúc này muốn làm điều gì đó tốt nhất có thể không phải cho bản thân mà cho các con của mình: "Vì ở đâu tôi cũng dạy các con tôi rằng chúng là người Việt Nam. Và tôi cũng mong có ngày các con tôi đặt chân đến Việt Nam, để chúng nó thấy là quả thật quê hương của mẹ nó rất đẹp. Tôi hy vọng điều đó xảy ra trước khi tôi qua đời."

"Xin các anh chị nếu tôi làm điều gì đó không đúng, nếu tôi không thể đẹp hơn, nếu tôi không thể hát hay hơn được thì xin bỏ qua cho," bà kết thúc phần phát biểu tại chỗ, chuyển sang giao lưu với khán giả. Bà nhận được nhiều lời khen tặng từ giọng nói cho đến khiếu hài hước không kém gì người dẫn chương trình là "cây hài" Đinh Tiến Dũng.

'Để gió cuốn đi…'

Vì 6/3 chính là ngày sinh của bà nên một chiếc bánh kem in hình bìa sách trên mặt cùng một ngọn nến được mang ra. Khánh Ly thổi nến xong thì người dẫn chương trình gợi ý bà nói lời tri ân.

Khánh Ly: "Tôi còn biết nói gì nữa, một đời người như tôi chẳng mất gì cả. Vì cái được của tôi hôm nay quá lớn. Tôi cảm thấy mình hạnh phúc, giàu có nhất trên thế gian này. Vì không phải ai cũng được thương như thế, khắp ba miền, đi đến đâu tôi cũng được mọi người yêu thương, giúp đỡ. Bất cứ điều gì tôi xin, tôi hỏi thì mọi người đều cho. Tôi nghĩ là tôi quá may mắn, tôi được quá nhiều điều, tôi không còn hối tiếc gì, nếu như có phải đi ngay bây giờ."

Khánh Ly cũng nhắc tới Trịnh Công Sơn: "Nhờ những lời dạy bảo của ông mà tôi đã cố gắng sống tử tế, để biết thế nào là 'sống trong đời sống cần có một tấm lòng'. Có lẽ vì thế mà tôi được nhiều người thương".

Tại Trịnh Ca, bà cũng khuyên các ca sĩ của phòng trà này hãy ráng sống theo câu hát của Trịnh Công Sơn trong bài Để gió cuốn đi: "Khó lắm nhưng mà cố gắng các em ơi, cuộc đời còn dài lắm. Đời sống không hề bình an với bất cứ ai. Giàu nghèo, xấu đẹp đều có những cái cay đắng, gian nan phải trải qua, như là quê hương của mình vậy – cũng có lúc gian nan, lúc yên ấm. Thì các em à, cứ sống tới đi, cứ nghĩ cuộc đời này ai cũng tốt với mình cả, nhìn ra ngoài thấy cái gì cũng đẹp cả, thì tự nhiên trong lòng em thanh thản. Em sẽ cảm thấy cuộc đời đáng sống, là nơi để sống chứ không phải nơi để chạy trốn."

Bà bày tỏ hy vọng hậu bối sẽ đưa nhạc Trịnh Công Sơn đi lâu hơn, xa hơn, đi tới mọi nơi, mọi miền, và nhắc: "Nhớ đến với những người nghèo khổ, bệnh tật, già nua, đói khát… Vì chính những người đó sẽ cho các em hạnh phúc, chứ không phải em cho người ta đâu. Người ta sẽ cho em thấy cuộc đời này đáng sống như thế nào."

Công trình phim và sách với bà "là một phần thưởng quá lớn". "Nhưng để nhận được nó ngày hôm nay, tôi biết cũng sẽ có nhiều cay đắng lắm," Khánh Ly nói. "Có người thích sẽ có người không thích, có người muốn tôi tiếp tục làm như vậy, cũng sẽ có những người cản trở. Nhiều khi tôi nghĩ tôi chẳng biết làm thế nào để sống cho vừa lòng tất cả, để lúc nào cũng có thể mang lại nụ cười cho mọi người. Nhưng sau cùng tôi nghĩ, thôi thì Chúa cho được thế nào thì hay thế đó. Cũng như được các anh chị ngày hôm nay thương như thế nào thì tôi xin nhận như vậy."

Một lần nữa, bà xin khất món nợ ân tình: "Coi như là kiếp này chúng ta huề đi và huề cho tới kiếp sau luôn. Bởi vì (kiếp sau) tôi cũng sẽ không trả được đâu." Người dẫn chương trình đỡ lời: "Cô cứ khiêm tốn." Anh khẳng định Khánh Ly đã cho đi rất nhiều và những gì bà nhận được hôm nay là hoàn toàn xứng đáng.

Sau Hà Nội, Khánh Ly tiếp tục gặp gỡ độc giả tại TP HCM trong ngày 8/3.