Президентликка Байден сайланди – ўзбекистонликлар нима дейди? АҚШ сайлови, дунё, Ўзбекистон - видео, O'zbekiston, Mirziyoyev, AQSH, Rossiya, dunyo, yangiliklar

Президентликка Байден сайланди - ўзбекистонликлар нима дейди? АҚШ янги президенти тақдирини ҳал қилган Пенсильвания штатида йигирма мингга яқин ўзбекистонлик яшайди. Бу ердаги ватандошларимиз Жо Байден ғалабасига қўшган ҳиссаларидан ғоятда мамнунлар, дейди Пенсильваниядан асли ўзбекистонлик социолог Баҳодир Файз.

Баҳодир Файз, социолог

Ўзбекистон-АҚШ(Пенсильвания)

Бутун дунё нигоҳини ўзига қаратган АҚШ сайловларида сўнгги натижалар ҳам эълон қилинди.

Америка ўз тарихидаги энг баҳсли, қизғин, ҳароратли ўтган сайлов ва президентлик танловини якунлади.

Демократчи номзод Жо Байден АҚШнинг янги президенти этиб сайланди.

АҚШ матбуоти ниҳоят норасмий натижаларга кўра, айнан Пенсильвания штатида ғолиб чиққан Жо Байден мамлакатнинг 46-президенти этиб сайланганини эълон қилди.

Шундай қилиб, Дональд Трамп Жорж Бушдан бери иккинчи муддат президентлик пойгасида мағлуб бўлган биринчи республикачилар номзодига айланди.

Бунақаси АҚШ тарихида 1992 йилдан буён кузатилмаганди.

Вице-президентликка номзод Камала Ҳаррис эса, АҚШнинг биринчи аёл вице-президенти бўлди.

Овозлар санаб чиқилган штатларда ўтказилган норасмий натижаларга кўра, Демократик партиянинг номзоди бўлган собиқ вице-президент Жо Байден 290 делегатни ютган.

Республикачи номзод ва амалдаги президент Дональд Трампнинг 214 сайланган делегати бор.

АҚШ сайлов тарихида 74 миллион билан энг кўп овоз олган Байден сўнгги 24 йил ичида Аризона штати ва сўнгги 28 йил ичида эса Жоржиа штатида ғолиб бўлган биринчи демократ номзод бўлди.

Айни вақтда президентликни қозонган Байден "Америка, сиз мени ушбу ажойиб мамлакатни бошқариш учун танлаганингиздан фахрланаман", - деди.

Жой Байден Twitter орқали мурожатида : "Бундан кейин амалга оширилиши керак бўлган кўп машаққатли ишларимиз бўлади, лекин мен сизга шуни ваъда қиламанки, кимга овоз берганингиздан қатъиназар, мен барча америкаликларнинг президенти бўламан. Мен сизнинг ишончингизни оқлайман", - деди.

Байден ғалабасини қутлаш учун Нью-Йорк, Пенсильваниянинг Филадельфия ва Питтсбург шаҳарларида минглаб одамлар кўчаларни тўлдиришни бошлашди.

Айни вақтда эса, Жо Байден учун дунё лидерларидан бирин-кетин табриклар келишни бошлади.

Демократларнинг бу ғалабаси демократ номзод Байденга овоз берган ўзбекистонлик ватандошларимиз орасида ҳам хурсандчилик билан кутиб олинди.

Америка президент сайловида энг муҳим ва ҳал қилувчи роль ўйнаган штат Пенсильваниянинг Филадельфия ва Питтсбург шаҳарларида яшовчи ватандошларимиз бу сайлов ва бу ғалабага ўз ҳиссаларини қўшганларидан мамнунлар.

Кўпчилик ўзбекистонликлар оддий одамларнинг демократик жараёнлар, сайлов ҳуқуқи, мамлакат тақдирини ҳал қилувчи масалаларда жуда муҳим ўринга эга эканликларини шоҳиди бўлаяптилар.

Жо Байден сайловда ютди - Трамп нима қилмоқчи? АҚШ сайлови, дунё, Ўзбекистон

АҚШ президент сайловида Жо Байден ютди. Амалдаги президент республикачи номзод Дональд Трампни мағлуб этди.

Демократчи номзод делегатларнинг лозим 270 овозини қўлга киритди.

Шу соатларга келиб, тўплаган жаъми овозлари сони 273 тага етди.

Аммо бу ҳали ҳаммаси эмас....

Жо Байден аксарият муҳим штатларда олдинга чиқиб олди.

Аммо, шунда ҳам, бу ҳозирча расмий ғалабани англатмайди: сайлов коллежи 14 декабрь куни янги АҚШ президентини расман маъқуллайди.

Бундан ташқари, АҚШнинг амалдаги президенти Дональд Трамп сайлов натижалари юзасидан судларда тортишмоқчи.

Лекин, барибир, Байден АҚШнинг кейинги президентига айланиш эҳтимоли катта.

"Сиз менга овоз берганингиз ёки йўқлигидан қатъиназар, мен барча америкаликларнинг президенти бўламан", деб твит қилди Жо Байден.

Унинг ижтимоий тармоқдаги профили ҳам аллақачон ўзгарди - "АҚШнинг сайланган президенти"га айланди.

Байденни Буюк Британия, Канада, Греция, Ирландия, Бельгия ва Литва раҳбарлари табриклашга ҳам улгуришди.

Унинг келаси бир неча соат ичида халққа мурожаат билан чиқиши кутилмоқда.

Бугунги натижалар ортидан, Трамп тўрт йиллик ваколати ортидан ўз президентлигига якун ясайди.

1990 йилдан буён қайта сайлана олмаган биринчи амалдаги АҚШ президенти бўлади.

Жо Байденнинг сайловдаги шериги Камала Ҳаррис эса, мамлакат тарихидаги илк вице-президентга айланади.

Хабар тафсилотлари янгилаб борилмоқда.

Кун аввалида

Байден ғолиб чиқишларини айтди, Трамп шошманг деди - демократчи номзод шу соатларда матбуот анжумани берди. Трамп эса, Байден ғолибликни даъво қилмаслиги кераклигини айтди. Амалдаги президент ва республикачи номзоднинг ўзи эса, бу каби баёнотни аллақачон қилиб бўлган. Сўнгги вазиятни Пенсильваниядан асли ўзбекистонлик социолог Баҳодир Файз кузатмоқда.

"Биз 74 миллиондан ортиқ овозга эга бўлдик. Президентлик учун қўлга киритилган бунча овоз Америка Қўшма Штатлари тарихида бўлмаган", - деди Жо Байден.

Аммо демократчи номзод матбуот анжумани бераркан, ўзини расман ғолиб, дея эълон қилмади.

Бошқа томондан, сўнгги нутқининг оҳангги анъанавий тарзда ғолиб номзодларникига хос экани кўпчиликнинг диққат-эътиборини ўзига тортган.

Баҳодир Файз, социолог

Ўзбекистон-АҚШ(Пенсильвания)

Америкадаги сайловларнинг тўртинчи кунига келиб, Жо Байден президентлик ваколати учун муҳим бўлган штатларда республикачи рақиби Дональд Трампдан ўзиб кетди.

Жума куни эрта соатлардаёқ Жо Байден Жоржиа ва Пенсильванияда Трамп билан орадаги фарқни ёпди.

Бу эса, унинг 8 йилдан сўнг Оқ уйга қайтишига йўл очиши мумкин.

Яъни, Байденнинг бунинг учун ҳозир биргина Пенсильвания штатида ғалаба қозонишининг ўзи кифоя.

Шу соатларда ҳам штатнинг демократлар мавқеи кучли бўлган икки йирик шаҳри - Питтсбург ва Филадельфиядан Жо Байден фойдасига овозлар келишда давом этмоқда.

Ҳозирга келиб овозларнинг 95 фоизи ҳисоблаб бўлинган Невада ва Аризона штатларида ҳам Байден рақибидан анча олдинда.

Коронавирус пандемиясини жиддий қабул қилмаган ва эҳтиёткорлик чораларига етарлича эътибор бермаган кўпчилик республикачилардан фарқли тарзда аксарият демократлар почта орқали овоз беришган.

Санаш жараёнида ҳозир худди шу овозлар, кутилганидек, сайлов натижаларида ўз аксини топмоқда.

Ғолиб чиқиш учун номзод сайлов комиссияси делегатларининг камида 270 овозини олиши лозим.

Жой Байден шу пайтгача 253 делегат овозини қўлга киритишга муваффақ бўлди.

Агар шу соатларда ўзи етакчилик қилаётган муҳим штатларнинг барчаси қўли баланд келса, Жо Байденнинг 306 делегат овози билан Америка Қўшма Штатларининг 46-президенти бўлиб сайланиши кутилмоқда.

Сўнгги маълумотларга кўра, Жо Байден Аризонада 30000, Пенсильванияда 27 минг, Невадада 23 минг ва Жоржиада тахминан 4 мингдан ошиқ овоз билан рақиби Трампдан олдинда.

Бутун мамлакат назарда тутилганда, Жо Байден ҳозиргача 74 миллион сайловчи овозини қўлга киритди. Қолган 70 миллион сайловчи амалдаги президент Дональд Трампга овоз берди.

Мағлубиятини ҳозирча тан олишни истамаётган Трамп эса, сайлов натижаларига эътирозда ва штатлардаги овозларни санаш жараёнини тўхтатиш даъватларини такрорлаб турибди.

Сайлов натижаларига қарши Трампнинг эътирозлари Мичиган ва Жоржиа судларида рад этилган бўлса-да, у аъзолари консерваторлар фойдасига 9 (6-3) бўлган Олий судга мурожат қилишини эълон қилди.

Трамп кампаниясининг эътирози билан овоз бериш натижалари жуда яқин чиқиши кутилаётган Пенсильвания, Жоржиа ва Аризонада овозларни қайта санаш қарорининг берилиши кутилмоқда.

Бу штатлар қонунига кўра, агар овозлар фарқи 0,5 фоиздан кам бўлса, рақиб партиялар такрорий ҳисоблашни талаб қилиш мумкин.

Эътирозлар

АҚШда сайловларга эътироз билдириш жараёни қандай ва бу мавжуд вазиятга қандай таъсир қилади?

Қўшма Штатларда сайловларга эътироз билдиришнинг якуний муддати қилиб 14 декабр белгиланган.

Сайлов натижалари эълон қилингандан сўнг, партиялар томонидан эътирозлар билдирилиши мумкин.

Бироқ бу эътирозларга кўпинча овозларни санашни такрорлаш сифатида жавоб берилади.

Трамп аллақачон кўплаб штатларда овозларни қайта санаб чиқилиши учун ҳаракат қилишига ишора қилган.

Аммо Американинг бу яқин тарихида овозларни қайта санаш жараёнининг сайлов натижаларига катта таъсир қилгани кўрилмаган.

Яъни, сўнгги 20 йил ичида бундай эътирозлар сайлов натижаларини ўзгартира олмаган.

Ҳозир Висконсин ва Мичиган штатларида ҳам Трампнинг эътирозлари кўриб чиқилмоқда.

Агар, Трамп адвокатлари сайловдаги қонунбузарлик, фирибгарликка далилларни тақдим эта олишса, овозлар қайта ҳисобланади.

Тартибсизликлар

Сайлов натижалари шаҳарларда тартибсизликларни келтириб чиқариши ва рақиб номзодлар тарафдорлар орасида кескинликни кучайтириши кутилган.

Ҳали сайлов арафасидаёқ бундан хавотирлар ҳам билдирилганди.

Трамп тарафдорлари сал аввал яна АҚШ президенти мағлуб бўлаётган штатларда овозларни қайта ҳисоблаш ва уларни санаш жараёнини тўхтатишни талаб қилиб чиқишди.

Кўчаларда қуролли одамларнинг норозилик чиқишлари ҳам кузатилди.

Эҳтимолий зўравонликларнинг олдини олиш учун баъзи штатларда Миллий гвардия кучлари ҳам жойлаштирилди.

2020 йилги сайловнинг ғолиби ҳали-ҳануз аниқланмаган бўлса-да, ҳозирча Жа Байден энг муҳим штатлар - Пенсильвания, Невада, Аризона ва Жоржиада етакчилик қилмоқда.

Дональд Трамп эса, ҳозир фақатгина Шимолий Каролинада олдинда.

Рақамлар шу соатларда (22:45) бу сайлов ғолибининг демократлар эканини кўрсатмоқда, аммо овозлар ҳамон саналмоқда.

Би-би-си: Ҳозиргина олинаётган хабарларга кўра, АҚШ Олий суди Пенсильванияда республикачилар фойдасига қарор чиқарган.

Суд уларнинг Пенсильванияда сайлов кунидан кейин почта орқали олинган овозларни алоҳида ҳисоблаш бўйича апелляция шикоятини қондирган.

Пенсилвания давлат котиби Кэти Букварнинг айтишича, штат масъуллари аллақачон бундай бюллетенларни алоҳида тоифага ажратишни буюришган.

Кэти Буквар фикрича, агар, номзодлар орасидаги фарқ "ўта кичик" бўлмаса, сайлов натижалари уларга боғлиқ бўлмайди.

Жорий пайтда бу штатдаги овозлар сони қарийб 20 минг фарқ ҳисобига Жо Байден фойдасига бўлиб турибди.

Байден ғалабага яқин, АҚШ да нималар бўлаяпти? АҚШ сайлови, дунё, Ўзбекистон

Баҳодир Файз, социолог

Ўзбекистон-АҚШ(Пенсильвания)

Байден ғалабага яқин, АҚШ да нималар бўлаяпти? - Демократчи номзод тўртта муҳим штатдан бири - Пенсильванияда олдинга чиқиб олди. Бу штатда саналмаган 2 фоизгина овоз қолди. Байден Пенсильванияда ютса, президент бўлади. Бунақа кескин вазиятли сайловга ҳеч гувоҳ бўлмагандим, дейди Пенсильваниядан асли ўзбекистонлик социолог Баҳодир Файз.

Сўнгги сайловда кўплаб америкаликлар ўз мамлакатларининг демократик келажаги борасида ташвишга тушишди. Эҳтимол, улар бу каби жиддий хавотирга ўз ҳаётларида илк бор тўқнаш келишмоқда.

Мен 2000 йилдан бери кузатиб келаётган барча АҚШ президентлиги сайловлари орасидан, шубҳасиз, энг кескин вазиятли бу галгиси бўлди.

Бунинг асосий сабаби эса, бундан аввалги сайловда делегатлар сони билан ғолиб бўлган амалдаги президент Дональд Трампнинг сўнгги тўрт йил давомида олиб борган ва сайлов жараёнида ҳароратни янада оширган қутблашма сиёсати бўлди.

Барча сўровномалар Демократик партиядан номзод Жо Байденнинг ғалаба қозонишини башорат қилган бўлса-да, Трамп кутилмаган миқдорда кўп овоз олди.

Номзодлар ўз тарафдорлари кўп бўлган штатларда ғалаба қозонган тақдирда ҳам, берилган овозлар бир-бирига яқин, ҳал қилувчи деб кўрилган штатлардаги натижалар бутун мамлакатдаги сайловлар тақдирини белгилайди.

Айниқса, Аризонада Байден, Оҳайода Трампнинг ғалабаси аниқ бўлганидан кейин, бутун диққат-эътибор Пенсильвания, Висконсин ва Мичиганга қаратилди.

Аксар демократик сайловчиларнинг почта орқали берган овозлари якуний жараённи кечиктирди ва худди шу нарса Трампга ўзининг эҳтимолий мағлубиятига қарши апелляция имкониятини берди.

Сайлов натижаси қандай якунланишидан қатъиназар, Америка жамиятининг жуда кескин қутблашгани ва унга жиддий дарз етгани янада аён бўлди.

Бу бир томондан қишлоқлар, шаҳар ташқарисида яшайдиган, оқ танли ўртаҳол аҳоли, бошқа томондан шаҳарлик, олий маълумотли, юқори даромадли, этник жиҳатдан хилма-хил бўлган бошқа бир жамият.

Биринчи гуруҳ глобаллашув жараёнида Америка саноати, хусусан, фабрика ва қўл меҳнатига асосланган бизнесларнинг мамлакат ташқарисига чиқиб кетилиши билан ишсиз қолди ва тобора қашшоқлашди.

Бу гуруҳ ортда қолган иш жойларини ҳам ҳар йили сони ортиб бораётган муҳожирлар эгаллайди, деб ўйлашади.

"Калифорнияда дизайн қилиниб, Хитойда ишлаб чиқилган", деб ифодаланиши мумкин бўлган бу глобал иқтисодий модел ва трансформация ушбу қатламнинг ижтимоий-иқтисодий аҳволи ва турмуш шароитларига салбий таъсир қилди.

Чунки ишсизлик билан юзлашган бу қатлам вакиллари олий маълумот талаб қиладиган ахборот технологиялари каби соҳаларда ўз ўринларини топишда етарли имконга эга бўла олмадилар.

Бунинг натижасида улар глобаллашув жараёни бизнинг анъанавий америкача турмуш тарзимизни бузаяпти, деган фикрга келишди.

Одатда, бундай вазиятда бу қатлам вакиллари Берни Сандерсга ўхшаган, сўл қанот сиёсатчи тарафга оғиши ҳам мумкин эди.

Сандерс йирик ширкатлар, миллионерларга солиқ солиш, соғлиқни сақлаш тизими ва олий таълимни текин қилиш каби ваъдалар дастури билан кўпроқ аҳолининг кам таъминланган қатлами фойдасига мос сиёсатчи.

Бироқ Америкада ўрта синфни ташкил этувчи консерваторлар Сандерснинг сиёсатнинг сўл қанотидаги мавқеи уларнинг муҳофазакор-либерал маданий қадриятларига таҳдид, деб билишди.

Республикачи Трамп, гарчи ўта консерватив бўлмаса-да, 2016 йилда ушбу қатламнинг мавжуд вазиятдан норозилигини тўғри таҳлил қила билди.

Натижада, Трамп "Американи қайта буюк қилиш" шиори, аксилиммигрант чиқишлари ва мавжуд тизимдан норозилар тўлқинининг қўллаб-қувватлаши оқибатида президент этиб сайланди.

Пандемияга қадар, Трамп даврида ишсизлик даражаси кўзга кўринарли даражада пасайди.

Трампнинг глобал коронавирус пандемияси бўҳронини рисоладагидек эплай олмагани ҳам тарафдорлари фикрига таъсир қилмади.

Трампнинг пандемиянинг асосий айбдори сифатида Хитойни кўрсатиши тарафдорлари қўлловини орттирди.

Ягона блокли, ижтимоий яхлитлик кучли бўлган республикачилардан фарқли ўлароқ, демократчи сайловчиларнинг ўқимишлилик даражаси, иқтисодий-ижтимоий тамаллари, этник ва диний ўзликлари хилма-хил ва тарқоқ ҳисобланади.

Ушбу гуруҳга қора танлилар, жанубий америкаликлар, осиёлик ва бошқа муҳожирлар, шунингдек, олий маълумотли ва турли даромад қатламлари киради.

Бу сайловларда, айниқса, қора танлилар ва жанубий америкаликларнинг етарлича жалб қилинмаганлиги ҳам демократларга қаратилган танқидлардан бири сифатида янграмоқда.

Эҳтимол, Демократлар Барак Обама сингари динамик ва ёш номзодни чиқарганида, натижаси бошқача бўлиши мумкин эди.

Бироқ, шунда ҳам, муаммо нафақат номзод шахсида, балки-да, жамиятнинг иқтисодий- ижтимоий таркибини ўзгартириш билан боғлиқ омиллар ҳам демократлар томонидан тўғри таҳлил қилинмади.

Бу сайловларда шу нарса маълум бўлдики, жамиятнинг ижтимоий таркибини англаш ва идрок этиш рационалликдан кўра самаралироқ бўлган ҳозирги замонда фақат статистик усулларга асосланган сўровномаларга таяниб хулоса чиқариш ва талқин қилиш доим ҳам тўғри натижаларга олиб келавермайди.

Би-би-си: Демократчи номзод Жо Байден жорий пайтда Пенсильваниядан ташқари, Жоржиада ҳам илғорлик қилмоқда.

Бу штатда овозларнинг 95 фоизи санаб бўлинган.

Аммо мулозимлар уларнинг қайта саналишини эълон қилишди.

Жо Байден ҳозир Невада ва Аризонада ҳам бироз олдинда.

Оқ уйга қайтиш учун Жо Байденнинг бу уч штатдан иккитасида тўлиқ ғалаба қозонишнинг ўзи кифоя.

Амалдаги президент Дональд Трамп яна бир бор ўзи ғолиб чиққанини баён қилди.

Аммо овозларни санаш жараёни ҳануз давом этмоқда.

Трамп "почта орқали овоз беришдаги ўта йирик коррупция ва фирибгарликлар" дан шикоятда, ўз сўзларига бирор бир исбот-далил келтирмаётир, аммо судларга аризалар билан чиққан.

Жо Байден овозларни санаш жараёни давом этаркан, одамларни осойишталикни сақлашга чақирди. Якунида ўзи ғолиб чиқишига "шубҳа йўқ"лигини қўшимча қилди.

Сайловчиларнинг умумий фаоллиги ўтган 120 йил ичидаги энг юқориси бўлиб, 66,9 фоизлик кўрсаткични ташкил этган.

Трамп яна судларга арз қилди, муҳим штатларда икки номзод ўртасидаги фарқ қисқармоқда

6 ноябрнинг АҚШнинг шарқий соҳилидаги тонгги соат 6 да Жоржия штатидаги овозларнинг 99 фоизи санаб бўлингани, Жо Байден Доналд Трампдан атиги 1000 тача кўп овоз тўплагани маълум бўлди.

Бу Жоржиядаги овозлар якуний натижага таъсир қилмаслигини англатади.

Сайлов натижасини кутишнинг учинчи кунида Аризона, Шимолий Каролина, Невада ва Пенсилваниядаги овозлар санаб бўлинишига қараб туриш керак бўлади.

АҚШ сайловида ютиш учун сайловчилар коллегиясининг 270 овозини қўлга киритиш талаб қилинади.

Аризона 11 овозга, Шимолий Каролина 15, Невада 6, Пенсилвания 20, Жоржия 16 сайловчи коллегияси овозига эга.

5 ноябрдан 6 ноябрга ўтар тунида АҚШ сайловлари натижаларида сезиларли ўзгариш бўлмади. Мамлакат президенти ким бўлишини ҳал этувчи муҳим штатларда овозларни санаш давом этди.

Айни дамда Президент Доналд Трамп сайловлардаги қаллобликлар борасида қилган иддаоларини яна қайтарди.

Унинг айтишича, агар фақат «қонуний сайлов қоғозлари» ҳисобланса, у ғалаба қозонган бўлади. У Твиттерда сайлов ғолибини АҚШ Олий суди ҳал қилишини талаб қилди. Унинг жамоаси қатор штатларда овозлар саналишидаги ноқонуний амаллар иддаоси ва овозлар саналиши тўхтатилиши талаби билан судга арз қилган.

Твиттер мазкур твит «сайлов ҳақида янглиш» маълумот экани ҳақида огоҳлантиришни чоп қилди.

Ҳозирда саналаётган овозлар ноқонуний эмас, балки қонунга биноан почта орқали сайлов кунидан аввал юборилган овозлардир.

Президент Трампнинг «почта орқали овоз беришда ўта йирик коррупция ва қаллобликлар» бўлгани ҳақидаги даъволарини асословчи далил-исбот йўқ.

Почта орқали олинган овозларни санашдаги кечикишлар ғайриоддий ҳол эмас. Баъзи штатлар, жумладан Пенсилванияда, почта орқали юборилган овозларни фақат сайлов кунида санашни бошлаш кўзда тутилади. Бу йил эса коронавирус пандемияси туфайли бундай овозлар сони одатдагидан кўп.

Почта орқали овозлар саналар экан, Трампнинг Жоржия ва Пенсилвания каби штатлардаги илғорлиги қисқармоқда.

Айни дамда Филаделфия шаҳри полицияси овозлар саналаётган Пенсилвания анжуманлар марказига қарши тайёрланган эҳтимолий ҳужумни ўрганмоқда.

ABC News хабар қилишича, бир гуруҳ одамлар, балки бир оила, ҳужумни амалга ошириш учун Ҳаммер машинасида Виржиния штатидан сафар қилган.

5 ноябрь

Янги АҚШ президенти тақдири тўрт штатда ҳал бўлмоқда - америкаликлар қўрқувда: ноаниқлик чўзилса, норозилик хавфи янада кучайишидан хавотирлар бор.

Трамп жамлоғи айтганини қилди, судга мурожаат қилди.

Улар Пенсильвания, Висконсин, Жоржиа ва Мичиганда овозларни санаш жараёнини тўхтатишга эришишмоқчи.

Қатор шаҳарларда одамлар кўчаларга чиқишди.

Бирлари овозларни санашда давом этиш, бошқалари эса, буни бас қилишни талаб қилишди.

Дональд Трамп исбот-далилсиз, сохтакорликлар ҳақида сўз юритди.

Сайловдан икки кун ўтиб ҳам, қай бир номзод янги АҚШ президенти бўлиши маълум эмас.

Ҳозирга келиб, демократчи Жо Байден ўз имкониятларини бироз яхшилаб олди.

У қатор муҳим штатларда олдинда бормоқда.

Аммо, шу билан бирга, республикачи номзод Дональд Трамп мағлубияти ҳақида гапиришга ҳам ҳали эрта.

Пенсильвания, Жоржиа, Аризона ва Невадада ҳамон овозлар саналмоқда.

Айнан шу тўртта муҳим штатдаги натижалар янги АҚШ президенти тақдирини ҳал қилиши мумкин.

Прогнозларга кўра, Жой Байден ҳозир жаъми 243 та овоз йиққан. Дональд Трамп қўлга киритган овозлар сони эса, жорий пайтда 214 тани ташкил этиб турибди.

Сайловда ғалаба қозониш учун улардан бирининг 270 та овозга эга бўлиши тақозо этилади.

Статистикага таянилса, Жо Байден учун рекорд сонда - қарийб 71.6 миллион киши овоз берган.

Бунақаси бирор бир АҚШ президентлиги мисолида кузатилмаган.

Экспертлар бунинг сабабини сайловчиларнинг бир асрдан ортиқроқ вақт давомида кузатилмаган фаоллиги билан изоҳлашмоқда.

Уларга бунга яна тинимсиз ўзгариб турган демографик ҳолат ҳам сабаб бўлган, дейишмоқда.

Аммо республикачилар Сенатда катта кўпчиликни сақлаб қолишди.

Демократларнинг тўртта ўринни қўлга киритиш режалари амалга ошмади.

Лекин Вакиллар палатаси демократлар назорати остида қолди.

Ғолиб чиққан номзоднинг энди дарз кетган Конгресс билан ишлашига тўғри келади.

Аммо бу янгилик ҳисса бозорларига ижобий таъсир қилди.

Чунки сайловда ғалаба қозонган тақдирда, Жо Байден Уолл-стрит тартиб-қоидаларига дахл қила олмайди.

Ўтган тунда Орегон, Миннеаполис ва Аризонада турли кўринишдаги тартибсизликлар кузатилган.

Орегонда Трамп мухолифлари Портланд марказидаги дўконлар ойналарини уриб, синдиришган.

Чикаго, Филадельфия ва Нью-Йоркда тинч акциялар бўлиб ўтган.

Кеча, чоршанба куни Трампнинг 200 га яқин тарафдорлари Аризонанинг Тусон шаҳридаги сайлов комиссияси идорасига келишган.

Улардан айримларининг қўлларида қуроллари бўлгани ҳам айтилмоқда.

Бундан аввал шаҳарда овозларни санаш жараёни тўхтатиб қўйилганига аввал миш-мишлар тарқалган бўлган.

Мичиганда эса, аксарияти республикачи бўлган 30 га яқин одам беҳудага овозлар саналаётган бинога киришга ҳаракат қилишган.

Бу штатда овозлар сохталаштирилганига оид ассосиз даъволар тарқалгани кузатилган.

Жорий ҳафтада бутун Штатлар бўйлаб турли сиёсий кучларнинг 100 га яқин митинглари режаланган.

Махсус хизматлар эса, ҳали анча аввал огоҳлик билан чиқишган.

Агар, сайлов натижаси билан боғлиқ ноаниқлик узоққа чўзилса, норозиликлар кучайиши эҳтимоли билан огоҳлантиришган.

Аммо, уларга кўра, ҳуқуқ-тартибот идоралари воқеаларнинг бу каби ривожига тўлиқ тайёрлар.

Тиғ устида: Янги АҚШ президенти ким бўлади - Трамп ёки Байден? Mуҳим штатлардаги сўнгги ҳолатни Пенсильваниядан асли ўзбекистонлик социолог Баҳодир Файз кузатган.

Баҳодир Файз, социолог

Ўзбекистон-АҚШ(Пенсильвания)

Нью-Йорк вақти билан кечки соат 21:00 да ҳам АҚШ бўлғуси президентининг ким бўлиши номаълумлигича қолмоқда.

Тўртта муҳим штат - Пенсильвания, Жоржиа, Невада ва Аризонада почта орқали берилган овозларни санаш жараёни ҳали-ҳануз давом этмоқда, тугамади.

Худди шу боис ҳам, айни шу дамлардаги натижаларга қараб, ҳатто, сайлов ғолибини тахмин қилиш мушкул.

Жорий пайтда демократчи номзод Жо Байден нисбатан жуда оз фарқ билан Аризона ва Невадада олдинда бормоқда.

Агар, у ана шу икки штат ғолиби, деб эълон қилинса, лозим бўлган 270 делегат овозига эга бўлади. АҚШ президентлигини қўлга киритади.

Тўртта муҳим штатдан бири бўлган Пенсильванияда эса, шу пайтга қадар сайловда берилган овозларнинг 88 фоизи очилган.

Бу штат ҳам, таъбир жоиз, Байденга ўтадиган бўлса, бу демократчи номзоднинг мавқеини янада мустаҳкамлайди.

Чунки Байден ғолибликни учма-уч қозонган ва унга тарафдор штатлар - Мичиган ва Висконсинни Трамп ва унинг адвокатлари тарафидан маҳкамага берилиши кутилмоқда.

Бугуннинг энг муҳим янгилиги ҳам худди ана шу икки муҳим штатда овозларнинг санаб бўлингани бўлди.

Жо Байден сўнгги, 2016 йилги сайловда республикачилар қўлига ўтган бу штатларни қайта олишга эришди.

Невада штатида эса, овозларни санаш эртагача тўхтатилди. Жараён эртадан яна қайта бошланиши айтилди.

Агар Невада ҳам Жой Байденда қолса, катта эҳтимол билан у президент бўлади.

Жоржиада ҳам Байден Трампга яқинлашай, деб турибди, орадаги фарқ бир фоиз.

Аммо сайлов қутиларининг 95 фоизи очилган ва ҳозирча Жоржиада Трамп олдинда.

Бу сайловда почта орқали берилган овозларнинг 70-75 фоизи демократларники, деб кўрилади.

Худди шу боис ҳам, кун аввалидан сўнгги дақиқаларда демократларнинг олдинга ўтиб кетишлари кузатилаяпти.

Демократлар асосан шаҳарларда яшовчи, олий маълумотли қатлам саналишади.

Ковид хавфи боис, уларнинг аксари ўз овозларини тўғридан-тўғри эмас, асосан почта орқали беришни афзал билишган.

Янги АҚШ президентининг тақдири кечи билан жума - 6 ноябрь куни аниқ бўлса керак.

4 ноябр 2020

Янги президент аниқ бўлдими - АҚШ сайлови

Баҳодир Файз, социолог

Ўзбекистон-АҚШ(Пенсильвания)

Америка Қўшма Штатларида президентлик учун кураш ҳамон давом этмоқда - овозлар ҳали-ҳануз санаб бўлинмаган.

Республикачилар партиясидан номзод Дональд Трамп Жорж Бушнинг 1992 йилги мағлубиятини такрорламаслик, яна бир бор сайланиш учун кураш олиб бормоқда.

Унинг демократчи рақиби ва собиқ вице-президент Жой Байден эса, Оқ уйга қайтишни мақсад қилган.

Сайловолди сўров натижаларига қараб, ҳозирча қай бир номзод ғолиб экани борасида қатъий бир хулосага келиш қийин.

Жо Байден демократлар учун муҳим бўлган штатларда рақибига нисбатан олдинда бораётгани кўрилади.

Аммо овозлар саналишда давом этаркан, натижалар Дональд Трампнинг қайта сайланиш эҳтимоли кўпроқ эканига далолат қилмоқда.

Ҳали ҳамма овозлар санаб бўлинмаган бир манзарада амалдаги президент Дональд Трампнинг ғолиблик даъвоси билан чиқиши сайловни кузатиб бораётган маҳаллий медиа ва оддий америкаликларнинг эътиборидан четда қолмади.

Уларнинг норозиликларига ҳам сабаб бўлиб улгурди.

Жумладан, Пенсильвания губернатори буни "штатидаги сайловлар, берилган овозлар ва демократияларига қилинган ҳужум", - дея таърифлади. "Ҳали саналмаган бир миллион овоз борлиги"ни айтди.

Янги президент тақдирини ҳал қилувчи уч штат - Пенсильвания, Висконсин ва Мичиган учун кураш ҳали тинмаган, у ердаги овозлар ҳануз тўлиқ санаб бўлинмаган бир манзарада янграган бу баёнот Америка демократиясига берилган "жиддий зарба" сифатида баҳоланмоқда.

Аввалроқ Жо Байден камералар қаршисида кўриниш берди, ўз тарафдорларини шошмасликка чақиргандек бўлди.

Байдендан кейин Оқ уйда баёнот берган Дональд Трамп рақибининг нутқини тинглагани, аммо ўзининг "катта овоз фарқи билан олдинда экани"ни айтди.

Пенсильвания штати губернатори Трампнинг бу баёнотини ҳам беэътибор қолдирмади.

"Очиқ айтайлик: Бу Пенсильваниядаги сайлов, бизнинг овозларимиз ва демократиямизга қарши ҳужум. Бизнинг туманларимиз овозларни иложи борича тезроқ ва аниқроқ ҳисоблаш учун тиним билмай ишламоқда. Биз Пенсильванияда президент сайловини адолатли ўтказамиз ва ҳар бир овозни ҳисоблаймиз", - деди.

Учта муҳим штатдан биттаси сифатида кўрилувчи Пенсильванияда ҳали ҳам овозларнинг 20 фоизга яқини саналмаган. Бу ҳам сайлов натижаларининг кечикишига сабаб бўлмай қолмайди.

Овозларни санаш жараёни давом этаркан, умумиятла кичик фарқ билан Жо Байден олдинда экандек кўринмоқда.

Илк соатларда Трампнинг етакчилик қилиши кутилган Мичиганда Жо Байденнинг қўли баланд келди.

Шунингдек, ҳозирча Невада ва Висконсинда ҳам олдинда бўлган Байден, агар натижалар ўзгармаса, бу муҳим курашда 270 делегатга эга бўлиб, кўпчилик овозни қўлга киритиши мумкин.

Аммо бундай ўта рақобатли, овозлар деярли бир-бирига яқин якунланадиган сайловда хавотирлар ҳам ўринли равишда кучайиб бормоқда.

Трамп аввалдан почта орқали овоз бериш ва овозларнинг сайлов қутилари ёпилганидан кейин ҳам саналишига қарши бўлган. Унинг ҳозирги агрессив чақириқлари жиддий ташвишларга сабаб бўлмай қолмаётир.

Амалдаги президент мағлубиятга учраса, сайлов натижаларини тан олмаслиги ва Олий судга мурожаат қилиши мумкинлиги ҳақидаги чиқишлари ҳам хавотирларни пайдо қилган.

Бундан ташқари, Трамп мағлубиятидан норози тарафдорларининг ҳам жунбушга келиш эҳтимоли йўқ эмас.

Аммо, айни пайтда, бу каби норозиликларнинг олдини олиш учун Американинг ҳар бир штатида ҳарбийлар ва хавфсизлик кучлари томонидан эҳтиёт чоралари кўриб бўлинган.

Ҳамма қўрққан сценарий ёки буёғи нима бўлади? - АҚШ да президент сайлови тугади. Аммо натижаси ҳозирча ноаён. Аксарият штатларда овозлар ҳануз саналмоқда. Жорий пайтда Жо Байден сал илғорлик қилмоқда. Аммо Трамп аллақачон ўз ғалабасини эълон қилиб бўлди. Бу нима дегани?

Энтони Зуркер

Би-би-си мухбири

"Дональд Трамп сўнгги ҳафталарда агар сайлов натижалари тенг чиқса, демократларни овоз бериш жараёнида фирибгарлик ва ўзидан ғалабани ўғирлаш уринишида айблаши мумкинлигини англатиб келаётганди.

Чоршанба куни тонгда у худди шу нарсани қилди.

Бу эса, барча қўрққан сценарий эди.

Амалдаги АҚШ президенти овозларни санаш жараёнини таҳдид остида қолдирди.

Бу жараён муддатидан илгари ёки почта орқали овоз бериш ҳозиргидек оммабоп бўлмаган йилларда ҳам сайловдан кейин бир неча кунга чўзилган.

Дональд Трампнинг баёнотидан кейин вице-президенти Майк Пенс унинг сўзларини юмшатишга уринди.

Овозларни санаш жараёни ниҳоясига етмагунча, ғолиб чиққанликларини эълон қилишдан бош тортди.

Бу сиёсий ноаниқлик даврида Америка раҳбарининг кутилган хатти-ҳаракатларига кўпроқ мос келади.

Аммо зиён етказиб бўлинди.

Ғолиб чиқиш-чиқмаслигидан қатъиназар, Трамп бу сайловларга соя ташлаб бўлди.

Бу эса, АҚШ демократиясининг бутун механизмини савол остига қўяди".

Демократлар эса, Трампнинг Олий судга даъво аризаси билан овозларни санаш жараёнини тўхтатиб қўйиш ҳақидаги таҳдидларини бежавоб қолдиришмади.

Жавоб

Байден тарафдорлари республикачи номзод ва амалдаги президентни авторитарликда айблашди, уни Америка демократиясига таҳдид, деб аташди.

"Президентнинг овозларни санаш жараёнини тўхтатишга уриниш ҳақидаги бугунги баёноти ғазабга молик, мисли кўрилмаган ва нотўғри. Бизнинг адвокатларимиз бунга қарши туришга тайёр ва биз ғалаба қозонамиз", - дея Трампга сиртдан жавоб қайтарди Байденнинг штаб-квартираси.

Уларга кўра, "Барча бюллетенлар қайта кўриб чиқилмагунча, овозларни санаш жараёни тўхтамайди".

Энди нима бўлади?

Янги АҚШ президенти ким бўлиши саволига жавоб бизда ҳалича йўқ.

Аммо эҳтимолий вариантлар қуйидагилардан иборат бўлиши мумкин:

1. Биз сайловда ким ғолиб чиққанини келаси бир неча кун ичида билиб олишимиз мумкин. Бу энг ҳақиқатга яқин сценарий. Чунки асосий кураш Мичиган, Висконсин ва Пенсильваниядаги почта орқали берилган, аммо ҳалича саналмаган овозларга кўчди.

2. Жараёнга юристлар аралашиши мумкин. Чунки Дональд Трамп Олий судга мурожаат қилиш билан таҳдид қилди. Бу каби ҳолатда жараён бир неча ҳафтага чўзилиши мумкин.

3. Ноаниқлик тартибсизликларга етаклаши мумкин. Мавҳумлик эса, албатта мавжуд. Kўплаб америкаликлар ҳам бу ҳақда ўз ташвишларини билдиришган. Аммо жиддий нотинчлик бўлиши-бўлмаслиги ҳақида гапиришга ҳали эрта.

АҚШ ичкарисидан назар

Янгиланмоқда, ким олдинда бормоқда?- Трамп ёки Байден? АҚШ сайлови ва ўзбекистонликлар, видео, O'zbekiston, Mirziyoyev, AQSH, Rossiya, dunyo, yangiliklar

Ким олдинда бормоқда - Трамп ёки Байден? Нью-Йорк вақти билан соат кечки 20:00 ни кўрсатиши билан шарқий штатларнинг кўпчилигида сайлов якунланиб, илк натижалар кела бошлади, демоқда Америка Қўшма Штатларидан асли ўзбекистонлик социолог Баҳодир Файз.

Баҳодир Файз, социолог

Ўзбекистон-АҚШ(Пенсильвания)

Американинг бўлғуси ва 46-президентига овоз бериш жараёни маҳаллий вақт билан 3 ноябрь куни эрта тонгдан бошланди.

Сайлов қутилари ёпилгунига қадар икки номзод - АҚШ собиқ вице-президенти, демократчи Жо Байден ва амалдаги президент, республикачи Дональд Трамп орасидаги кураш кескин кечди.

Бу галгиси Қўшма Штатлар тарихидаги энг рақобатбардош сайловлардан бири сифатида баҳо топиб бўлган.

Глобал коронавирус пандемияси боис, бу йил овоз бериш жараёни муддатидан олдин ва асосан почта орқали амалга оширилди.

Эрта овоз бериш жараёнида эса, сайловчиларнинг 100 миллиондан ортиғи овоз бериб бўлишди.

35 миллиондан зиёд сайловчи сайлов бюллетенларини тўғридан-тўғри сайлов шохобчаларига топширишган бўлишса, почта орқали берилган овозлар сони 65 миллионга яқинлашди.

Ҳар бир штатда овоз бериш тартиб-қоидалари турлича бўлса, бугун почта орқали овоз бермаган америкаликлар сайлов участкаларига боришди.

Америка бўйлаб ўтказилган "экзит-пол" дастлабки натижаларига кўра, мамлакат иқтисоди сайловчилар учун энг муҳим омиллардан бўлган.

АҚШ иқтисоди яхши ривожланаяптими, деган саволга уларнинг фикрлари иккига бўлинган.

Аммо "экзит-пол" иштирокчиларининг ярмидан кўпи молиявий қийинчиликларга глобал коронавирус пандемияси сабаб бўлганини таъкидлашган.

Овоз беришлар

Биринчи бўлиб овоз бериш жараёни АҚШ нинг Кентукки ва Индиана штатларида якунланди.

Ўтган сайловларда бу икки штатда ҳам Республикачиларнинг қўллари баланд келган.

Навбати билан Американинг бошқа шарқий штатлари - Нью Ҳэмпшир, Виржиния, Жанубий Каролина, Шимолий Каролина, Мичиган, Жоржиа, Вермонт ва Флоридада ҳам сайлов қутилари ёпилиб, илк натижалар кела бошлади.

Дастлабки натижаларга қараб, номзодларнинг қай бири ғалаба қозонишини тахмин қилиш жуда мушкул, албатта.

Айниқса, бу сайловларда почта орқали берилган овозлар ва уларни санаш жараёни натижаларни олишни янада кечиктиради.

Юқоридаги штатларнинг барчасида номзодлар ўртасидаги фарқ бир-бирига жуда яқин.

Бироқ янги президент ким бўлишини сайлов оқшоми куни кеч соатларда келаётган натижалар ва сўнгги, 2016 йилги сайлов натижаларига қиёслаш билан тахмин қилишга ҳаракат қилинади.

Нью-Йорк вақти билан соат кечки 20:00 ни кўрсатиши билан шарқий штатларнинг кўпчилигида сайлов якунланиб, илк натижалар бўй кўрсата бошлади.

Кутилганидак, бу сайловда энг муҳим аҳамиятга эга, сайлов ғолибини аниқлаб берувчи Пенсильвания, Мичиган, Висконсин ва Оҳайо штатларидан ҳам Байден ва демократлар учун яхши хабарлар олинмоқда.

Бу штатлардан олинаётган дастлабки натижаларга кўра, демократлар номзоди Жо Байден амалдаги президент Дональд Трампга қараганда анча устун мавқеъга эга.

Сўнгги натижаларга кўра, Пенсильвания ва Оҳайо штатларида Трамп олдинга ўтиб кетди. Бу, албатта, таъбир жоиз, Байденнинг ишини анча қийинлаштиради.

Висконсин ва Мичиган штатларида ҳам Трaмп илғорлик қилмоқда, лекин ҳали кўп сайлов қутилари очилмаган.

Шу соатларда ғолиб қай бир номзод эканини айтиш имконсиз.

Оҳайо, Техас ва Флоридада алал-оқибат Трампнинг қўли баланд келди.

Аммо умумий ҳисоблар бўйича(220-213) ҳозирча Байден олдинда бормоқда.

Демократчи номзод бироз аввал чиқиш қилди, ғалаба сари йўлда эканини айтди.

Сайлов шохобчалари ёпилди.

Янги АҚШ президенти тақдирини ҳал қилувчи уч штат - Пенсильвания, Висконсин ва Мичиган кимни маъқул кўргани ҳозирча маълум эмас.

Бу штатлардаги сайлов натижаларининг тез орада имконли бўлмаслиги айтилмоқда.

Менимча, сайловда қай бир номзод ютишини бу яқин соатларда била олмасак керак.

АҚШ президент сайлови

Сайловчилар томонидан сайланадиган "Electorate College", яъни президент ва вице-президентни сайловчи штат делегатлари декабрь ойида президент ва унинг ўринбосарини сайлашади.

Агар бирон бир номзод сайловда ғолиб бўлиш учун зарур бўлган камида 270 сайлов делегатининг овозини ололмаса, АҚШ Вакиллар Палатаси учта номзод орасидан энг кўп овоз олган номзодни, АҚШ Сенати эса қолган икки номзод орасидан вице-президентни танлайди.

Сайловлар Вакиллар Палатаси, Сенат ва турли маҳаллий сайловлар билан бир вақтда ўтказилади.

Бу президентлик сайловлари нафақат Америка халқи учун, балки бутун дунёда муҳим аҳамиятга эга, дунёдаги сиёсий жараёнларни ўзгартирувчи муҳим омил ҳисобланади.

АҚШ сайлови: Пенсильвания, ўзбекистонликлар кимни танлайди - АҚШ ва Ўзбекистон

АҚШ сайлови: Пенсильвания, ўзбекистонликлар кимни танлайди - йигирма мингга яқин ўзбекистонлик яшовчи Пенсильвания янги АҚШ президенти тақдирини ҳал қилувчи, унга президентлик курсисини кафолатловчи саноқли штатлардан биттаси бўлади. АҚШ президент сайлови тугашига саноқли соатлар қолди. Пенсильваниядаги ўзбекистонликлар нима дейди?

Баҳодир Файз, социолог

Ўзбекистон-АҚШ(Пенсильвания)

"Бугун 3 ноябрь куни АҚШ президенти ва Конгресси учун овоз бериш жараёни якунланади.

Икки номзод - Дональд Трамп ва Жо Байден сайловолди кампанияларининг сўнгги икки кунини янги АҚШ президенти тақдирини ҳал қилувчи учта энг муҳим штат - Пенсильвания, Мичиган ва Висконсинда ўтказишди.

Ўзбеклар, ўзбекистонликлар кимни сайламоқчи - Трамп ёки Байден? АҚШ ва Ўзбекистон

Бу штатларнинг сайлов жараёни учун аҳамияти шундаки, уларда ким ғалаба қозонишини олдиндан тахмин, башорат қилиш мушкул бўлиб келган.

Уларда баъзан демократлар, баъзида эса республикачиларнинг қўллари баланд бўлган.

Сўнгги, 2016 йилги АҚШ президентлиги сайловида Дональд Трамп ва Ҳиллари Клинтон қўлга киритган овозлар ўртасидаги фарқ жуда ҳам оз бўлган.

Бу галги икки номзоднинг сўнгги саъй-ҳаракатлари ҳам ана шу муҳим штатлардаги 2-3 фоизни ташкил этувчи қарорсизларнинг овозини олишга қаратилган.

Айнан 2016 йилги сайловда Дональд Трамп Пенсильвания штатида сайловчиларнинг кўпроқ овозларини олган ва бу унинг президентлик курсисига ўтиришини таъминлаган эди.

Тошкент: Ўзбекистон учун ким яхши - Трамп ёки Байден? Таҳлил, O'zbekiston, Mirziyoyev, AQSH, Rossiya, dunyo, yangiliklar

Аммо бу йилги сайловларнинг олдингисидан анча фарқли бўлиши кутилмоқда.

Сайловдан бир неча кун олдин ўтказилган сўров натижалари бунга далолат қилади.

Улар бу гал мазкур штатлар, жумладан, Пенсильванияда демократчи номзод Жо Байденнинг амалдаги президент ва республикачи номзод Дональд Трампдан 5-6 фоизга олдинда эканлигини кўрсатмоқда.

Пенсильваниянинг муҳимлиги шундаки, агар, бу штатда ғалаба қозонгудак бўлса, Жо Байден келаси тўрт йилга ўзига АҚШ президентлиги курсисини кафолатлай олади.

Пенсильваниянинг этник рангбаранг, турли иқтисодий-ижтимоий қатламларига бой бўлган йирик метропол шаҳарлари - Питтсбург, Филадельфия ва Ҳаррисбург сиёсий жиҳатдан демократларнинг қалъаси ҳисобланади.

Лекин штатнинг нисбатан бир хиллик кучли бўлган чекка туман ва қишлоқлари аҳолиси кўпроқ республикачи номзодларни дастаклаб келган.

Охирги йилларда демократларнинг иқтисодий масалаларда глобал тижорат, атроф- муҳит, иқлим ўзгаришининг олдини олишга қаратилган дастурлари Пенсильваниядаги оғир саноатда банд ишчиларни кўпроқ бу соҳаларда иш ўринлари яратишга ваъда берган Трамп томонига оғишларига сабаб бўлди.

Бироқ, ҳозирга келиб, кўпчилик сайловчилар назарида, Американинг Трампни президентликка олиб келган иқтисодий, ижтимоий ва маданий асосдаги ички муаммолари ҳалигача ўз ечимини топмаган.

Пандемия сабаб бўлган иқтисодий инқироз натижасида янада чуқурлашган даромадлар тенгсизлиги ва Трампнинг халқбоз сиёсати келтириб чиқарган ижтимоий қутблашманинг олдини олиш бўйича кенг қамровли сиёсат ишлаб чиқилмаса, 2024 йилги сайловларда Трампга қараганда кучлироқ номзод билан трампизмнинг қайтиши эҳтимоли ҳам демократ ва оддий қарорсиз сайловчиларни хавотирларига сабаб бўлмоқда.

Бу галги сайловлардаги яна бир муҳим жиҳат, сайловда иштирок этиш даражаси паст бўлган (50-55% оралиғида) АҚШда эрта овоз бериш бу йил рекорд даражада десак бўлади.

Пандемия туфайли жорий сайловда истаган сайловчилар учун почта орқали овоз бериш йўлга қўйилган.

Почта орқали овоз бериш тадбири асосан пандемия шароитида хавфсизлик юзасидан Америка тарихида энг катта кўламда қўлланилмоқда.

Бугунга келиб сайловчиларнинг деярли 70 фоизи почта ва эрта овоз бериш орқали ўз танловларини қилиб бўлишган.

Фақат почта орқали овозларни саралаш ва ҳисоблаш кўпроқ вақт талаб қилиши сабабли, агар номзодлардан бири катта фарқ билан сайловчиларнинг овозини ололмаса, сайловнинг якуний натижаси бир неча ҳафтага кечикиши мумкин.

Ҳозирда Американинг барча штатларида бўлгани каби, Пенсильванияда ҳам минглаб ўзбекистонлик ватандошларимиз яшаб, ишлаб, таҳсил олиб келишади.

Агар, тахминий ҳисоб-китобларга таянилса, Пенсильваниянинг биргина икки йирик шаҳри бўлган Филадельфия ва Питтсбургнинг ўзида ўзбекистонликлар сони қарийб йигирма мингга етади.

Албатта бу ҳамюртларимиз орасида бундан аввал бўлиб ўтган уч сайловга нисбатан Америка фуқаролигини олган, сайловларда овоз бериш ҳуқуқига эга бўлган ватандошларимиз талайгина.

Кўп йиллардан бери Қўшма Штатларда яшаб келаётган кўплаб ўзбекистонликларнинг бу мамлакат фуқаролигини олаётганликларининг асосий сабаблардан бири эса, уларнинг Америка сиёсатидаги ўзгаришларга бефарқ эмасликларида, деб ўйлайман.

Президент Трампнинг миграция сиёсатидаги популизм, мамлакатга келаётган муҳожирлар сонини чекловчи мавқеи, диний-маданий озчиликларга бўлган салбий муносабати ҳам ватандошларимиз орасида эҳтиёткорликка, баъзан хавотирларга сабаб бўлмоқда.

Бу хавотирлар эса, албаттаки, сиёсий танловда ўз натижасини кўрсатаяпти, ватандошларимизнинг АҚШ президент сайловларида янада фаол иштирокларига сабаб бўлмоқда.

Қолаверса, пандемия шароитида ишсизликнинг ортиши, турмуш шароитидаги қийинчиликлар ҳам ватандошларимизнинг асосий ташвишларидан бири ҳисобланади.

Кам таъминланган, ишини йўқотган оилаларга ижтимоий-моддий имтиёзлар ва бу ёрдам ҳажми ҳам ҳамюртларимиз эътиборида.

Ўз кузатишларим ва ватандошларимиз билан ўзаро суҳбатларимиздан келиб чиқиб шуни айтишим мумкинки, ҳозир юртдошларимиз орасида Трамп сайловчиларини ҳам, қарорсизларни ҳам учратаяпмиз.

Сиёсий-ижтимоий мавзуларга ҳушёр бўлган, ирқий камситишлар ва аксилмуҳожир дастурлардан хавотир олаётган, диний-миллий қадриятлар, эркинликларга боғлиқ ўзбекистонликлар демократ Байденга овоз бермоқчи бўлишса, иқтисодий ташвишлар қайғусида юрган ҳамюртларимиз кўпроқ Трампни танлаганлар.

Барча америкаликлар қатори биз ўзбекистонликларнинг ҳам, келажак президент ким бўлишидан қатъиназар, биринчи навбатда давлатдан, бўлғуси президентдан умидлари - Ковид пандемиясига қарши курашда самарали чоралар кўриши, айни вақтда, иқтисодни жонлантириш ва Американинг энг муҳим қадриятларидан бири бўлган имконлар тенглигини таъминлаш, деб ўйлайман".

Би-би-си: Америка Қўшма Штатлари жорий пайтда дунёнинг энг катта сондаги ўзбекистонликлар яшаб, ўқиб, ишлаб келаётган тўртта давлатидан биттаси бўлади.

Айрим ҳисоб-китобларга кўра, ўзбекистонликлари дохил Америкадаги ўзбекларнинг тахминий сони ҳозир деярли уч юз минг кишига етай, деб қолган.

Улардан аксариятини эса, Грин-карта ёрдамида Америка Қўшма Штатларида яшаш ҳуқуқини қўлга киритганлари ташкил этишади.

Америкада яшаб, меҳнат қилаётган ўзбекистонликлар орасида етакчи олимлар, ишбилармонлар, турли халқаро ва жамоат ташкилотлар вакиллари мақомида бўлганлари, нуфузли университетларида таҳсил олаётганлари озмунча эмаслиги айтилади.

Ўзбекистондаги "Ижтимоий фикр" тадқиқот марказининг сўнгги сўровларидан бири Америкага кетиш истагида бўлган ўзбекистонликлар сони ортиб бораётганига далолат қилган.

Бугун хорижда турли иш, юмуш ва таҳсилда банд ўзбекистонликлар сони миллионларга нисбат берилади.

Бу каби ҳолат Марказий Осиёнинг қолган бирор бир давлати мисолида кўрилмайди.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek