Помпео Тошкентда: АҚШ Россиянинг Ўзбекистондаги таъсирини чеклай оладими? Ўзбекистон O'zbekiston Pompeo
Сурат манбаси, President.uz
2 февраль куни АҚШ Давлат котиби Майк Помпео Тошкентга келди. 3 февраль куни Майк Помпео ва Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов бошчилигидаги делегациялар музокара олиб борди.
Куннинг иккинчи ярмида эса Тошкентда Марказий Осиё давлатлари ташқи ишлар вазирлари ва АҚШ давлат котиби Майк Помпео бошчилигидаги делегация иштирокида C5+1 доирасидаги учрашув бошланди.
Ҳозирча, ушбу учрашувда айнан қандай масалалар кўриб чиқилаётгани тўғрисида аниқ маълумотлар йўқ, аммо куннинг биринчи ярмида ўтган Ўзбекистон-АҚШ ўртасидаги икки томонлама музокаралардан сўнг Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов ва Майк Помпео журналистлар саволларига жавоб берганлар.
Мазкур матбуот анжумани давомида Абдулазиз Комилов АҚш сўнгги йилларда Ўзбекистонда диний эркинликни таъминлаш, мажбурий ва болалар меҳнатига барҳам бериш, фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва сўз эркинлигини таъминлашда эришилаётган ижобий натижаларни яна бир бор эътироф этганини маълум қилган.
Ўз навбатида Майк Помпео Ўзбекистондаги ислоҳотлар жараёнига Америка бизнеси вакиллари ҳам муносиб ҳиссасини қўшиши, янги иш ўринлари яратилишида иштирок этишини исташини билдирган.
Айни мақолада Google YouTube томонидан тақдим қилинган контент мавжуд. Биз бу контент юкланмасидан аввал сизнинг розилигингизни сўраймиз, чунки улар куки ва бошқа технологиялардан фойдаланган бўлиши мумкин. Сиз Google YouTube ҳаволасида кукиларга доир ва шахсий маълумотларга оид қоидалар ҳақида аввал ўқиб, кейин қабул қилишга рози бўлишингиз мумкин. Кўриш учун “қабул қилиш ва давом этиш”ни танланг.
Охири YouTube пост
Шунингдек, жаноб Помпео АҚШ Ўзбекистоннинг Афғонистонда тинчликка эришиш бўйича ҳаракатларини олқишлаши, расмий Вашингтон Ўзбекистон билан Афғонистон ўртасидаги савдо алоқаларини ривожлантириш учун бир миллион доллар миқдорида молиявий ёрдам кўрсатишини маълум қилган.
Абдулазиз Комилов эса Ўзбекистон АҚШ ва «Толибон» ҳаракати ўртасидаги тўғридан-тўғри музокараларни қўллаб-қувватлашини таъкидлаган.
Маҳаллий матбуот, асосан, ана шундай расмий маълумотлар тарқатаётган бир пайтда АҚШ Давлат котиби минтақадаги Россия таъсирини чеклаш ниятида келган, деган фикрлар ҳам юзага чиққан.
Би-би-си сиёсатшунос Фарҳод Толиповдан бундай фикрларга қандай қарашини сўради.
«АҚШ минтақа ҳукмдорлик ўрнатиш ниятида эмас»
1998-2002 йилларда Президент девонида меҳнат қилган Толипов, айни дамда, Билим Карвони нодавлат нотижорат илмий-тадқиқот муассасаси директори ҳисобланади.
У сиёсатшунос ўлароқ халқаро хавфсизлик, замонавий геосиёсат, стратегик таҳлил каби соҳаларни тадқиқ қилиб келади.
Толиповнинг фикрича, АҚШ Марказий Осиёда Россия ва Хитойнинг таъсирини «қисқартириш ёки йўқ қилиш ниятида эмас».
«АҚШ Россия ва Хитойнинг Марказий Осиёдаги мавжудлигини инкор этмайди».
«Нафақат инкор этмайди, балки уларнинг таъсирини камайтиришга қудрати ҳам етмайди», давом этади сиёсатшунос.
АҚШлик таниқли сиёсатшунос, давлат арбоби Збигнев Бжезинскийнинг сўзларидан иқтибос келтирган Фарҳод Толиповнинг сўзлашича, бунга Американинг Марказий Осиёдан олисда жойлашгани сабабдир.
"Аммо Бжезинский АҚШ ўта қудратли давлат ва уни бошқа давлатлар ҳам инкор эта олмайди, дейди".
«Бу объектив баҳо, деб ўйлайман. АҚШнинг ўзи ҳам Марказий Осиёда ҳукмронлик ўрнатиш ниятида эмас», қўшимча қилади у.
Фарҳод Толиповнинг сўзларига кўра, АҚШ, Россия ва Хитой Марказий Осиёда очиқ қарама-қаршиликдан тийилишга уринсада, уларнинг, бир-бирининг манфаатларига хавф солмаган ҳолда, минтақада ўз ўрнини топиши муҳим масаладир.
«Ўз навбатида, Марказий Осиё давлатлари ҳам бу учта қудратли давлат билан муносабатларни мувозанатда сақлаган ҳолда ҳамкорликни давом эттириши очиқ саволдир», сўзлайди Толипов.
Юқоридаги фикрларни ҳисобга олиб, у Майк Помпео айнан Россия ва Хитой таъсирини чеклаш эмас, балки АҚШнинг Марказий Осиё давлатлари билан келгуси муносабатларни тартибга солиш мақсадида Тошкентга келганини айтади.
Бироқ Толипов ёпиқ эшиклар ортида АҚШнинг минтақадаги таъсир доирасини янада кенгайтириш масалалари кўтарилиши эҳтимолини ҳам инкор этмаслигини билдиради.
Ўзбекистон АҚШга қанчалик керак?
АҚШ Давлат котибининг Ўзбекистонга келишидан аввал Телеграмда таниқли Давлетов.уз каналида «Биз Америкага эмас, балки бизга Америка керак» қабилидаги фикрлар пайдо бўлди.
Ушбу фикрларда, Марказий Осиё АҚШ учун у қадар муҳим аҳамиятга эга бўлмаган минтақа экани айтилади.
"Қолаверса, АҚШ бизнеси учун Марказий Осиёда бизнес юритиш қизиқ эмас. АҚШ ҳукуматининг у ёки бу минтақага эътибори кўп жиҳатдан бизнеснинг талабларидан келиб чиқади. Шундан бўлса керак, ҳалигача АҚШнинг бирор-бир амалдаги президенти Марказий Осиёга келмаган", деган фикрларни ўқиш мумкин ушбу каналда.
Фарҳод Толипов эса бу қарашларга у қадар қўшилмаслигини айтади.
«Тўғридан-тўғри қиёслаганда, АҚШ қудрати олдида Ўзбекистон у ёқда турсин, Хитой ва Россия ҳам анча орқада».
«Лекин Ўзбекистоннинг Афғонистон бўйича ташаббуслари ҳам БМТ, ҳам АҚШ томонидан ижобий қабул қилинди. Шунинг ўзи Ўзбекистоннинг АҚШга қанчалик кераклигини кўрсатиб турибди», сўзлайди сиёсатшунос.
Бундан ташқари Толипов 2002 йилда АҚШ ва Ўзбекистон ўртасида имзоланган Стратегик шериклик тўғрисидаги Декларацияни ҳам эслатиб ўтади.
«Мазкур шартномага кўра, ҳар икки давлат бир-бирини стратегик шерик ҳисоблайди».
«Бу, ўз навбатида, икки давлатдан мана шу шартномага мос равишда ҳаракат олиб боришни тақозо этади», дейди Толипов.
BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.
Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek
