Эркак ва аёл... Учинчи жинс ҳам борми?

Сўнгги вақтлар тобора кўпроқ одамлар ўзларини эркак ва ёки аёл дея тақдим этишдан бош тортаётганликлари кузатилмоқда.

Олмония, Австрия, Непал ва Покистонда расмий ҳужжатларда аллақачон "учинчи жинс" сифатида қайд этишга қонунан рухсат берилган.

Шундай экан, аслида икки жинсдан иборат дея кўрилган инсоният ҳақидаги тасаввурлар ҳам ўзгариши керакми?

Брин Биксби: Жинс маданий чегарадир

Брин Биксби бутун умри эркак, дея «кўрилган». У ҳатто уйланиб, тўрт фарзандли ҳам бўлган. Кейинчалик ўзини на у ва на бу жинсга тегишли эканлигини билдирган.

"Мактабдаги давримизда турфа байрамларда қизларнинг кўйлагини кийиб, ҳазиллашардик. Лекин мен ҳазиллашиш эмас, аёл бўлишни истардим. Менимча кўплар учун бу кутилмаган ҳолат эди", дейди Брин.

"Бизнинг тасаввуримизда эркак ёда аёл қандай бўлиши кераклиги қаттиқ михланган. Бу қараш икки қутб каби бири бирига зид. Лекин менинг жинсий ўзлигим ўзгарувчандир".

"Қаерга бормай ўзимни аёлман деб тақдим қиламан. Фақатгина ишда ва болаларим мактабида буни айтмайман, чунки жинс ўзгарувчанлиги масаласини тушунтириш ўта ҳолдан тойдирадиган иш. Аслида биз жинсни маданиятдаги қарашларнинг марказига қўймасликни афзал билардик. Яъни, инсонлар ўзларини қандай ҳис қилишларидан келиб чиққан ҳолда ким эканликларини танлаш эркинлигига эга бўлишса эди".

Марк Гевиссер: Жинс ўзгарувчанлигини қабул қилинг

Ёзувчи Марк Гевиссер турли маданиятларда жинслар масаласини ўрганади.

"Ўғил болага ўхшаш қиз ёки мулойимгина ўғил болаларни ҳар ерда учратасиз. Жаҳон бўйлаб қатор маданиятларда учинчи жинс тушунчаси ёки мавҳум жинс тушунчаси борлигига гувоҳ бўласиз. Масалан, Ҳиндистонда ҳижралар бор, Лотин Америкаси ерлик қабилаларида "икки руҳли одамлар" бор. Бу инсонлар учун жамиятда мавжуд бўлган ўрин Ғарб ва насроний маданиятининг кенгайиши билан кичрайиб кетган".

"Жинс терапияси бўйича мутахассис Дианнинг айтишича, ўзини қиз боладек тутувчи ўғлингиз бўлса уни шифокорга олиб бориб, "бу қизми, ўғилми аниқлаб беринг" деб сўрагандан кўра, жамият уни «болага ўхшаган қиз» ёки «қиз болага ўхшаган йигит», деб қабул қилса яхши эмасми?”

Дианнинг айтишича, "жинс аралашмаси" иборасини у ўз ҳузурига келган бир шахсдан олган. Ўша шахс "мен қиз ёки ўғил бола эмасман, мен аралашмаман" деб айтган экан.

Доктор Имран Муштақ: Шифокорлар жинс мураккаб тушунча эканлигини тан олишмоқда

Доктор Имран Муштақнинг айтишича ҳам, жинс анчайин мураккаб тушунча эканлигини тан олаётганлар сафи кенгаймоқда.

У Лондондаги машҳур болалар шифохонаси Great Ormond Street Hospital да мутахассис.

Ўртача ҳар 1500 боладан 1 таси иккала жинсга тегишли жинсий аломатлар билан туғилади.

"Жинс бу қатъий, аниқ-тиниқ ва икки қутбли эмас, кўп қиррали тушунчадир. Ва биз аста секин буни англаб етмоқдамиз".

"Боланинг хромосомалари XX, яъни аёлга таалуқли бўлиши, лекин ташқи жинсий органлари ўғил боланики бўлиши мумкин. 10 ёки 20 йил аввал бу каби ҳолатда туғилган болани албатта жарроҳлик амалиёти орқали ўғил ёки қиз қилиш керак деган маслала кўндаланг турарди. Жарроҳ сифатида мен бу каби ортга қайтариб бўлмайдиган амалиётни ўтказишда ўзимни ноқулай ҳис қиламан".

"Биз биламизки, 10-20 йил аввал бу каби йўлда қилган амалиётлармиз биз кутган натижани бермаган ҳолатлар бор. Ҳозир бошқа бир босқич кетмоқда, 10-20 йилдан кейин бу каби амалиёт қилмасликнинг натижаси нима бўлиши аниқланади. Жинсга келганда қатъий қарашларга эга бўлишимиз керак, деб ўйламайман. Туғилганлик гувоҳномаси ва ҳатто паспортда жинс кўрсатилиши керак деган фикрдан ҳам узоқман…”

Тамара Адриан: Жинслар мавҳум бўлган жаҳон томон юришимиз зурур

Тамара Адриан Венесуэлада жинсини ўзгартирган илк конгресс аъзоси. Лекин мамлакатда 1998 йилдан бери жинсни расман ўзгартиришга қонун изн бермагани сабабли, у эркак исми остида қасамёд келтирган.

"Менимча, учинчи жинс тушунчаси келажак учун ечим бўлиши керак. Ўшанда Непал ва Ҳиндистондаги аралаш жинс инсонларни қонунан қайд қилиш имкони пайдо бўлади. Австралияда аллақачон инсонларни аёл ёки эркак деб расман белгилаш тўхтатилган. Бу илк қадам, лекин уларга никоҳ қуриш ҳуқуқи берилмайди. Лекин барибир келажакда ҳафтанинг бир куни ишга костюмда келиб, бошқа кунлари баланд пошна, кўйлак кийиб келувчи инсонни кўриш имконияти томон кичик қадамдир".

Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp, Telegram ва Viber орқали боғланишни истасангиз, телефонимиз: +44 78-58-86-00-02.

ТЕЛЕГРАМДА ЭСА каналимиз - https://telegram.me/bbcuzbek ёки BBCUZBEK

Instagram - BBC UZBEK

Twitter - BBC UZBEK

Odnoklassniki - BBC UZBEK

Facebook- BBC UZBEK

Google+ BBC UZBEK

YouTube - BBCUZBEK (https://www.youtube.com/user/bbcuzbek)

Skype - bbcuzbekradio