เงินเฟ้อ บาทอ่อน กับเหตุผลที่เศรษฐกิจไทยยังไม่อ่อนแรงเหมือนศรีลังกา

แม้เศรษฐกิจของไทยและศรีลังกา "ใกล้เคียงกันในเชิงแน้วโน้ม" ทว่า ดร.ปุณยวัจน์ ศรีสิงห์ นักเศรษฐศาสตร์อาวุโส จากศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ หรือ อีไอซี กล่าวอย่างชัดเจนว่าเรา "ยังห่างจากวิกฤตครั้งนี้อยู่มาก"

ก่อนจะอธิบายว่าเหตุใดคนไทยยังคงสบายใจได้ว่าเศรษฐกิจของประเทศยังคงเข้มแข็งอยู่ เราจำเป็นต้องเข้าใจทิศทางที่ทั้งสองชาติต้องเผชิญเหมือน ๆ กันก่อน

เน้นท่องเที่ยวและเงินอ่อนค่า

ทั้งไทยและศรีลังกาต่างก็เป็นประเทศที่พึ่งพิงรายได้จากการท่องเที่ยวไม่ต่างกัน ในปี 2562 ไทยมีสัดส่วนรายได้จากท่องเที่ยวสูงถึง 16% ของจีดีพี ขณะที่ตัวเลขของศรีลังกาคือ 12.6% ในปีเดียวกัน

วิกฤตโรคระบาดทำให้ทั้งสองประเทศประสบปัญหาอย่างหนัก ทว่าเมื่อสถานการณ์ทั่วโลกเริ่มดีแล้ว เศรษฐกิจของทั้งไทยและศรีลังกาก็ยังไม่ฟื้นตัวกลับมาได้อย่างรวดเร็วเทียบเท่าประเทศในฝั่งตะวันตก

ขณะที่เศรษฐกิจของทั้งสองประเทศกำลังฟื้นตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปนั้น สงครามในยูเครนส่งให้ราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งไทยและศรีลังกาซึ่งเป็นประเทศผู้นำเข้าน้ำมันจึงต้องแบกภาระต้นทุนการทำธุรกิจที่สูงขึ้น ส่งผลให้ราคาสินค้าทะยานขึ้นมาก

อัตราเงินเฟ้อของศรีลังกาเพิ่มขึ้นถึง 30% ในเดือน เม.ย.ที่ผ่านมา เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อนหน้า (YoY) ขณะที่ตัวเลขในเดือน มี.ค.อยู่ที่ราว 19% YoY ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคจำเป็นที่พุ่งขึ้นเช่นนี้ทำให้ประชาชนของศรีลังกาจำนวนมากต้องอยู่อย่างปราศจากกระแสไฟฟ้า

ทิศทางอัตราเงินเฟ้อของไทยเพิ่มขึ้นเช่นเดียวกันแม้จะไม่รุนแรงเทียบเท่า ตัวเลขเงินเฟ้อล่าสุดของไทยประจำเดือน มิ.ย.2565 อยู่ที่ 7.66%

สิ่งที่เหมือนกันอีกประการของทั้งสองประเทศคือการอ่อนค่าของทั้งสกุลเงินบาทและรูปีศรีลังกา บาทไทยอ่อนค่าลงมาอยู่ที่ 36.9 บาท ต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐ ณ 21 ก.ค. ย้อนกลับไปในเดือน ม.ค. 2564 บาทเคยแข็งค่าสูงถึง 29.8 บาท ต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐ

ในมิติที่คล้ายคลึงกัน รูปีศรีลังกาเคยอยู่ในระดับ 185 รูปีศรีลังกา ต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐ ช่วง ธ.ค. 2563 ขณะที่ตัวเลขปัจจุบัน พุ่งมาอยู่ที่ 360 รูปีศรีลังกา ต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐ หมายความว่าหากคุณถือเงินรูปีศรีลังกาอยู่ มูลค่าเงินนั้นหายไปถึงครึ่งหนึ่ง

เงินทุนสำรองฯ คือเกราะกำบัง

เมื่อทราบสิ่งที่เหมือนกันแล้ว อะไรคือความแตกต่างระหว่างไทยกับศรีลังกา…

คำตอบที่เราได้จาก ดร.ปุณยวัจน์ คือระดับเงินทุนสำรองระหว่างประเทศซึ่งเชื่อมโยงกับสัดส่วนหนี้ระยะสั้นหรือหนี้ที่มีกำหนดชำระภายใน 1 ปี

สำหรับประเด็นสินทรัพย์ระหว่างประเทศซึ่งเป็นส่วนหนึ่งและเป็นส่วนใหญ่ของเงินสำรองระหว่างประเทศรวม (แต่ตัดส่วนประกอบย่อยอื่น ๆ อาทิ ทองคำ สิทธิพิเศษถอนเงิน และสินทรัพย์ส่งสมทบกองทุนการเงินระหว่างประเทศและเงินให้กู้แก่กองทุนฯ ออก) ตัวเลขของไทยลดลงมาอยู่ที่ประมาณ 2.01 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ จากที่เคยขึ้นไปสูงสุดราว ๆ 2.5 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ณ เดือน ธ.ค. 2563

แม้มีทิศทางที่ลดลง "แต่เงินทุนสำรองระหว่างประเทศของไทยยังถือว่าเยอะอยู่มาก…มากกว่ามูลค่านำเข้าเฉลี่ย 12 เดือนย้อนหลังถึงราว 8 เท่า" ดร.ปุณยวัจน์ กล่าว

ด้านศรีลังกา ในแถลงการณ์ล่าสุดจากธนาคารกลางของประเทศระบุว่า "เงินสำรองระหว่างประเทศรวม ณ สิ้นเดือน มิ.ย.2565 ตามประมาณการอยู่ที่ 1,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ"

ขณะที่หนี้ระยะสั้นต่างประเทศของไทย ณ สิ้นปี 2564 อยู่ที่ราว 30% ของเงินทุนสำรองระหว่างประเทศเท่านั้น "ยังอยู่ต่ำกว่าวิกฤตครั้งที่ผ่าน ๆ มา อยู่มาก" เมื่อเทียบกับสมัย "ฟองสบู่แตก" ในปี 2540

ช่วงระหว่างปี 2538, 2539 และ 2540 ที่ไทยเผชิญหน้ากับวิกฤตการเงินเอเชียนั้น ระดับหนี้ต่างประเทศระยะสั้นของไทยอยู่ที่ 119.4%, 123.5% และ 140.7% ของเงินทุนสำรองระหว่างประเทศ

เมื่อเปรียบเทียบกัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของศรีลังกาออกมาแถลงเมื่อ 12 เม.ย.ที่ผ่านมาว่า รัฐบาลจะระงับการจ่ายหนี้ต่างประเทศหลายหมวดหมู่ซึ่งรวมถึงตราสารหนี้ที่ออกโดยตลาดทุนระหว่างประเทศรวมไปถึงสัญญากู้ยืมที่ใช้สกุลเงินต่างประเทศเป็นหลัก

จะเห็นได้ว่าความแข็งแกร่งทางการเงินของไทยดีกว่าศรีลังกาอยู่มาก หากไปดูการจัดอันดับความน่าเชื่อถือของบริษัทฟิทช์ เรตติ้ง ในอันดับความน่าเชื่อถือของตราสารหนี้ระยะยาวสกุลเงินต่างประเทศของรัฐบาล (Foreign Currency Long-Term Issuer Default Rating) ระดับล่าสุดของไทย ณ วันที่ 21 มิ.ย.อยู่ที่ BBB+ พร้อมกับสถานะ "มีเสถียรภาพ"

ด้านศรีลังกาถูกลดอันดับจากระดับ C ในเดือน เม.ย.ลงอยู่ที่ระดับ RD หรือการผิดนัดชำระหนี้ในวงแคบ ในเดือน พ.ค.ที่ผ่านมา RD ซึ่งเป็นระดับที่ดีกว่าระดับสุดท้ายอย่าง D ที่หมายถึงภาวะการยื่นล้มละลาย

ดร.ปุณยวัจน์ เสริมต่อในประเด็นหนี้สาธารณะว่าถึงแม้ตัวเลขจะดูเพิ่มขึ้น โดยตัวเลขล่าสุดจากสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะประจำเดือน พ.ค.2022 อยู่ที่ 60.87% ต่อจีดีพี แต่ฟากการผลิตในประเทศไทยยังแข็งแกร่งอยู่ เช่นเดียวกับภาคการส่งออก

"แตกต่างกัน…ศรีลังกาส่งออกก็ไม่เข้มแข็ง การผลิตในประเทศก็ค่อนข้างอ่อนแอ"

"ยังค่อนข้างห่างไกลกับวิกฤตที่เกิดขึ้นในศรีลังกา แต่ประมาทไม่ได้ ที่พูดมาไม่ได้แปลว่าความเสี่ยงจะไม่มีเลย" ดร.ปุณยวัจน์ ทิ้งท้าย

เงินสำรองฯ คืออะไร

จริง ๆ แล้วธนาคารกลางของหลายประเทศทั่วโลกมีการเก็บเงินสำรองระหว่างประเทศมานานแล้ว แต่เป็นในรูปแบบของทองคำอย่างเดียว

ส่วนเงินสำรองระหว่างประเทศแบบที่เข้าใจกันในปัจจุบันซึ่งประกอบด้วยทองคำ สิทธิพิเศษถอนเงิน (Special Drawing Rights: SDR) สินทรัพย์ส่งสมทบกองทุนการเงินระหว่างประเทศ และสินทรัพย์ในรูปเงินตราต่างประเทศ มาเริ่มจริง ๆ หลังเกิดวิกฤตการเงินเอเชียในปี 2540

คำอธิบายจากธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า "เงินสํารองฯ…สามารถนําไปใช้แทรกแซงเพื่อดูแลค่าเงินบาทในภาวะที่ตลาดการเงินมีความผันผวนสูงและการเปลี่ยนแปลงอยางรุนแรงของค่าเงินอาจส่งผลกระทบต่อภาคเศรษฐกิจจริงได้"

ดร.จิติพล พฤกษาเมธานันท์ นักกลยุทธ์การลงทุน บลจ. ยูโอบี (ประเทศไทย) เผยกับบีบีซีไทยว่า ในภาวะที่เงินบาทเป็นเช่นนี้ "ปกติแบงก์ชาติต้องเข้ามาช่วย ก็คือขายเงินสำรองต่างประเทศเพื่อให้เงินบาทไม่อ่อนค่ามากเกินไป"

ทว่าแม้จะธนาคารแห่งประเทศไทยจะมีการขายสำรองฯ ออกไป แต่ก็ไม่นับว่าเยอะมากนัก โดยสาเหตุที่เป็นเช่นนั้น ดร.จิตติพล วิเคราะห์ว่าเป็นที่ "ความกลัว"

"ความเชื่อมั่นรัฐบาล ความเชื่อมั่นเรื่องการเมืองคือน้อยมาก เลยกลายเป็นว่าเราขาย[เงินสำรองฯ]ไม่ได้อีก ไม่กล้าขายอีก ถ้าเงินสำรองฯ ลดแสนล้าน คราวนี้โดนจั่วหัวอีกว่า ไทยสู้เงินบาท กลัวแพ้อีก ไปเป็นต้มยำกุ้งใหม่"

ทว่าเมื่อกลับมามองเม็ดเงินที่ไทยถืออยู่อย่างที่กล่าวไปข้างต้นคือราวสองแสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และยังคิดเป็น 8 เท่า ของมูลค่าการนำเข้าเฉลี่ยสิบสองเดือน ดร.จิตติพล ชี้ว่า จริง ๆ แล้วไม่เป็นอะไร อีกทั้ง เงินทุนสำรองระหว่างประเทศ "เกิดมาเพื่อสู้อันนี้แหละ"

นายกฯ ว่าอย่างไร

"ประเทศไทยไม่เกิดเหตุการณ์อย่าศรีลังกาแน่นอน" พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา กล่าวเมื่อช่วงค่ำของ 21 ก.ค. วันที่ 3 ของการอภิปรายไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีอีก 10 คน

เขาใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง ชี้แจงข้อกล่าวหาต่าง ๆ ในเรื่องการไม่แก้ปัญหาของประเทศ ทั้งจำนวนนักท่องเที่ยวและรายได้จากการท่องเที่ยวที่ลดลง ปัญหาโควิด ไปจนถึงหนี้ครัวเรือน และหนี้สาธารณะ รวมทั้งปัญหาค่าเงินบาทที่อ่อนค่าลงไปมากเมื่อเทียบกับเงินดอลลาร์สหรัฐ และยืนยันว่าประเทศไทยไม่ได้ป่วยรั้งท้ายในอาเซียน

นายกฯ กล่าวว่า ขนาดเศรษฐกิจของไทยเมื่อเทียบกับอาเซียนมีขนาดใหญ่เป็นที่ 2 และรายได้ต่อหัวอยู่อันดับที่ 4 แม้ว่าจะได้รับผลกระทบจากโควิด-19 แต่ก็ยังอยู่ในระดับที่ดีด้วยความร่วมมือของทุกหน่วยงาน ส่วนแนวโน้มทั้งปีตามการประเมินของ IMF คาดว่าในปี 2565 เศรษฐกิจไทยจะโต 3.3% ขณะที่อัตราการว่างงานก็ยังต่ำสุดในอาเซียน เป็นการบริหารเศรษฐกิจที่สมดุล และขอยืนยันว่าประเทศไทยจะไม่เกิดเหตุการณ์เหมือนในศรีลังกาแน่นอน ส่วนเงินสำรองระหว่างประเทศก็ยังอยู่ในระดับที่สูง และมีหนี้ต่างประเทศต่ำ สามารถรองรับความผันผวนได้ พร้อมทั้งหาทางดึงดูดนักลงทุนต่างชาติเข้ามาในประเทศ

รอยเตอร์ รายงานว่า ค่าเงินบาทวันนี้อยู่ที่ 36.765 บาท/ดอลลาร์สหรัฐฯ ถือว่าต่ำที่สุดนับตั้งแต่เดือน ธ.ค. 2549 ซึ่งนักค้าเงินตราต่างประเทศบอกว่า เป็นเพราะ ธนาคารกลางของไทยยังไม่ขึ้นอัตราดอกเบี้ยตามสหรัฐอเเมริกา และประเทศเพื่อนบ้าน จึงทำให้อ่อนค่าลงอย่างต่อเนื่อง

พล.อ.ประยุทธ์ กล่าวในเรื่องนี้ว่า บาทอ่อนไม่ใช่เพราะรัฐบาลบริหารประเทศไม่ดี แต่มาจากการที่สหรัฐฯ ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยไปหลายครั้ง หากไทยไม่ทำตาม บาทก็จะอ่อนต่อ และทำให้ต้องนำเข้าน้ำมันในราคาที่แพงขึ้น

รอยเตอร์รายงานว่า ค่าเงินบาทอ่อนค่าไปแล้ว 9.18% เมื่อเทียบกับราคา ณ สิ้นปี 2564 ที่อยู่ที่ 33.39 บาท/ดอลลาร์สหรัฐ