ఏపీ బడ్జెట్: హామీలకు, కేటాయింపులకు పొంతన కుదిరిందా? తల్లికి వందనం, నిరుద్యోగ భృతిపై ఏం చెప్పారంటే...

ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక శాఖ మంత్రి పయ్యావుల కేశవ్‌ సోమవారం శాసనసభలో రాష్ట్ర బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరానికి రూ.2,94,427.25 కోట్లతో వార్షిక బడ్జెట్‌ను సభ ముందుకు తీసుకొచ్చారు.

ఏపీలో ఇప్పటికే రెండుసార్లు ఓటాన్‌ అకౌంట్‌ బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టారు. సోమవారం నాడు సభలో పెట్టింది పూర్తి స్థాయి బడ్జెట్‌. అయితే ఇది చివరి నాలుగు నెలల కాలానికి మాత్రమే.

బడ్జెట్ ముఖ్యాంశాలు:

మరోవైపు రూ.43,402 కోట్లతో వ్యవసాయ బడ్జెట్‌ను వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి కింజారపు అచ్చెన్నాయుడు ప్రవేశపెట్టారు.

గడిచిన 2023–24 ఆర్థిక సంవత్సరానికి రెవెన్యూ వ్యయం రూ.2,12,450 కోట్లు కాగా మూలధన వ్యయం రూ.23,330 కోట్లు. రెవెన్యూ లోటు రూ.38,682 కోట్లు.

'ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ' మాటేమిటి?

2024 ఎన్నికల సమయంలో తెలుగు దేశం పార్టీ ‘సూపర్ సిక్స్’ పేరుతో ఆరు హామీలు ఇచ్చింది. అయితే బడ్జెట్‌లో వాటికి పెద్దగా ప్రాధాన్యం కనిపించలేదని రాజకీయ పరిశీలకులు చెవుల కృష్ణాంజనేయులు అన్నారు.

సూపర్‌ సిక్స్‌ ఎన్నికల హామీలకు అనుగుణంగా ముందుకు వెళుతున్నట్టు బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలో పయ్యావుల కేశవ్‌ పేర్కొన్నారు.

సూపర్‌ సిక్స్‌ హామీల్లో నగదు బదిలీతో ముడిపడిన పథకాలు ఐదు ఉన్నాయి. ఆర్టీసీ బస్సుల్లో ఉచిత ప్రయాణ పథకాన్ని మినహాయిస్తే తల్లికి వందనం, మహిళలకు ప్రతి నెలా భృతి, యువతకు నిరుద్యోగ భృతి, రైతులకు ఏటా ఆర్థిక సాయం, ఏడాదికి మూడు వంట గ్యాస్ సిలిండర్లు ఉచితం వంటి హామీలు ఇందులో ఉన్నాయి.

ఏడాదికి మూడు గ్యాస్ సిలిండర్లను ఉచితంగా అందించడానికి మొదటి విడతలో రూ.895 కోట్లను కేటాయించినట్టు బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలో మంత్రి పేర్కొన్నారు. ఇందులో ఇప్పటికే 5 లక్షల మందికి గ్యాస్‌ రాయితీ చెల్లించినట్లూ పేర్కొన్నారు.

‘తల్లికి వందనం’ ఇచ్చారా?

తల్లికి వందనం కింద పాఠశాలకు వెళ్లే ప్రతి విద్యార్థికి రూ.15,000 ఇస్తామని కూటమి ఉమ్మడి మేనిఫెస్టో- 2024లో ప్రకటించింది. ఈ విషయాన్ని మంత్రి పయ్యావుల అసెంబ్లీలో ప్రస్తావించారు.

ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు విద్యాసంస్థల్లో ఒకటి నుంచి పన్నెండో తరగతి చదువుతున్న విద్యార్థులకు తల్లికి వందనం కింద ఆర్థిక సాయం అందిస్తామని మంత్రి ప్రకటించారు.

ఈ పథకానికి బడ్టెట్‌లో రూ.2,491 కోట్లను కేటాయిస్తున్నట్లు మంత్రి ప్రకటించారు.

నిరుద్యోగ భృతిపై ప్రకటన?

ఆర్టీసీ బస్సులలో మహిళలకు ఉచిత ప్రయాణ సదుపాయాన్ని త్వరలో ప్రారంభిస్తామని మంత్రి పేర్కొన్నారు. కానీ ఇంతకు మించి వివరాలు చెప్పలేదు.

రాష్ట్రంలో 20 లక్షల మంది నిరుద్యోగ యువతీ యువకులకు ప్రతి నెల రూ.3 వేల నిరుద్యోగ భృతి చెల్లిస్తామని ఎన్నికల సమయంలో టీడీపీ–జనసేనలు హామీ ఇచ్చాయి.

18 ఏళ్లు దాటిన ప్రతి మహిళకు ప్రతి నెల రూ.1,500 చెల్లిస్తామని కూడా హామీ ఇచ్చారు. అయితే ఆర్థిక అంశాలతో ముడిపడిన ఈ హామీలకు సంబంధించిన కార్యాచరణ బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలో కనిపించలేదు.

రైతులకు పెట్టుబడి సాయం పూర్తిగా వస్తుందా?

సూపర్‌ సిక్స్‌లో భాగంగా ప్రతి రైతుకు పెట్టుబడి సాయం కింద ఏటా రూ.20 వేలు అందిస్తామని ఎన్నికల్లో వాగ్దానం చేశారు.

ఈ హామీ మేరకు కేంద్రం ఇచ్చే ఆరు వేలతో కలిపి 'అన్నదాత సుఖీభవ' కింద రైతులకు వచ్చే ఏడాది నుంచి పెట్టుబడి సాయం అందిస్తామని వ్యవసాయశాఖ మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు తన బడ్డెట్‌ ప్రసంగంలో పేర్కొన్నారు. ఇందుకోసం రూ.4,500 కోట్లు కేటాయిస్తున్నట్టు మంత్రి వెల్లడించారు.

''రాష్ట్రంలోని దాదాపు 52 లక్షల మంది రైతులకు ఎన్నికల హామీ ప్రకారం పెట్టుబడి సాయం కింద రూ.20 వేలు ఇవ్వాలంటే రూ. 10,000 కోట్లకు పైగా అవసరం. ఈ లెక్కన సగం కంటే తక్కువ కేటాయింపులతో రైతులకిచ్చిన హామీ ఎలా అమలవుతుంది?'' అని రాజకీయ పరిశీలకులు చెవుల కృష్ణాంజనేయులు ప్రశ్నించారు.

అయితే కేంద్రం ఇచ్చే ఆరు వేలకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరో రూ. 14 వేలు కలిపి రైతులకిచ్చిన హామీని నెరవేరుస్తుందని అధికార కూటమి నేతలు చెబుతున్నారు.

మొత్తంగా ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ పథకాలతో ముడిపడి ఉన్న ఎన్నికల హామీల విషయంలో కూటమి ప్రభుత్వం ఎలా ముందుకు వెళుతుందనే చర్చ నడుస్తోంది.

శాఖల వారీగా కేటాయింపులిలా..

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)