అంతరిక్షం అంటే ఏమిటి? భూమికి ఎంత దూరం నుంచి మొదలవుతుంది?

తొమ్మిది నెలల పాటు అంతరిక్షంలో గడిపిన వ్యోమగాములు సునీతా విలియమ్స్, బ్యారీ బుచ్ విల్‌మోర్‌లు భారత కాలమానం ప్రకారం మార్చి 19 (బుధవారం) తెల్లవారుజామున 3.27కు భూమికి రానున్నారు.

స్పేస్‌ఎక్స్‌కు చెందిన డ్రాగన్ స్పేస్‌క్రాఫ్ట్‌లో ఈ ఇద్దరు భూమిపైకి వస్తున్నారు. ఈ నౌక దాదాపు 17 గంటలు ప్రయాణించి, ఫ్లోరిడా తీర ప్రాంతంలో దిగనుందని నాసా తెలిపింది.

ఇంతకూ అంతరిక్షం అంటే ఏమిటి? అసలు భూఉపరితలానికి ఎంతదూరం నుంచి రోదసి మొదలవుతుంది?

కర్మన్ లైన్ అంటే ఏమిటి? సబ్ఆర్బిట్ అంటే ఏమిటి వంటి అంతరిక్ష సాంకేతిక అంశాలను ఈ కథనంలో తెలుసుకుందాం.

ఇంతకీ రోదసి ఎక్కడి నుంచి మొదలవుతుంది?

సముద్ర మట్టం నుంచి 100 కిలోమీటర్ల (62 మైళ్లు లేదా 3,28,000 అడుగులు) ఎత్తుకి వెళ్లిన తరువాత 'కర్మన్ లైన్'కి ఆవల రోదసి మొదలవుతుందని అంతర్జాతీయంగా ఎక్కువ దేశాలు ఆమోదిస్తున్నాయి.

అయితే, ఆ ఎత్తులోనూ కొన్ని చోట్ల భూవాతావరణం కొంతమేర ఉంటుంది.

ఈ ఎత్తుకు వెళ్లిన తరువాత ఆర్బిటల్ వెలాసిటీ (కక్ష్యా వేగం) సాధించకపోతే ఏ వస్తువైనా తిరిగి భూమ్మీదకు పడిపోతుంది.

అయితే, భూమి నుంచి 80 కిలోమీటర్ల దూరం దాటి వెళ్తే రోదసిలోకి వెళ్లినట్లేనని అమెరికా గుర్తిస్తోంది.

అమెరికా సైన్యం, నాసా కూడా కర్మన్ లైన్ కంటే 12 మైళ్లు దిగువ నుంచే అంటే, 50 మైళ్ల (80 కి.మీ.) నుంచే రోదసి మొదలవుతుందని చెబుతున్నాయి.

ఈ 80 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని 'ఆస్ట్రోనాట్ లైన్'గా పిలుస్తున్నారు. 1960 నుంచి అమెరికా దీన్నే రోదసి సరిహద్దుగా గుర్తిస్తోంది. ఈ ఎత్తు దాటి వెళ్లినవారు పరిశోధకులైనా, ప్రయాణికులైనా ఎవరైనా సరే అక్కడి 'ఫెడరల్ ఏవియేషన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్' వారిని 'ఆస్ట్రోనాట్స్‌'గానే గుర్తిస్తోంది.

అయితే, రోదసి సరిహద్దు ఎక్కడి నుంచి మొదలవుతుందనే విషయంలో ఎక్కడా అంతర్జాతీయంగా ఒప్పందమేమీ లేదు.

అయితే, హై ఆల్టిట్యూడ్ ఫ్లయిట్స్ రికార్డులను ధ్రువీకరించే 'వరల్డ్ ఎయిర్ స్పోర్ట్స్ ఫెడరేషన్', 'ఫెడరేషన్ ఏరోనాటిక్ ఇంటర్నేషనల్' మాత్రం కర్మన్ లైన్‌ను 100 కిలోమీటర్లుగా గుర్తిస్తూ ఆ దూరం దాటితేనే రోదసి అంటున్నాయి.

కొత్త లెక్క.. 118 కి.మీ. సరిహద్దు

రోదసి సరిహద్దు కచ్చితంగా తేల్చాలనే ఉద్దేశంతో 2009లో కాల్గరీ యూనివర్సిటీ పరిశోధకులు 'సుప్రా థర్మల్ అయాన్ ఇమేజర్' అనే పరికరాన్ని ప్రయోగించారు.

భూవాతావరణంలోని సాధారణ గాలులు, అంతరిక్షంలోని ప్రమాదకర ప్రవాహాల మధ్య మార్పును కొలవడానికి దీన్ని ఉపయోగించారు.

ఆ పరికరం అందించిన డాటా ప్రకారం రోదసి సరిహద్దు సముద్ర మట్టం నుంచి 73 మైళ్ల (118 కిలోమీటర్ల) వద్ద మొదలవుతుందని వారు తేల్చారు.

'కర్మన్ లైన్' అంటే?

భూమికి, రోదసికి మధ్య సరిహద్దును 'కర్మన్ లైన్'గా పిలుస్తారు. ఇదో ఊహా రేఖ మాత్రమే.

హంగరీకి చెందిన శాస్త్రవేత్త థియోడర్ వాన్ కర్మన్ ఈ రేఖను ప్రతిపాదించడంతో ఆయన పేరు మీదే దీన్ని కర్మన్ లైన్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు.

ఆస్ట్రోఫిజిసిస్ట్ జొనాథన్ మెక్‌డోవల్ 'కార్నెల్ యూనివర్సిటీ'కి 'ది ఎడ్జ్ ఆఫ్ స్పేస్: రీ విజిటింగ్ ద కర్మన్ లైన్' అనే డాక్యుమెంట్ సమర్పించారు. అందులో ఆయన భూమికి, రోదసికి సరిహద్దుగా చెప్పే కర్మన్ లైన్ 100 కి.మీ.గా పేర్కొంటున్నప్పటికీ అంతరిక్ష వాహక నౌకల భూకక్ష్య, ఉప కక్ష్యా మార్గాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటూ ఆ లైన్ 80కిలోమీటర్లుగా నిర్ధరించాలని ప్రతిపాదించారు.

చారిత్రక, భౌతిక, సాంకేతిక దృక్కోణాల నుంచి రోదసి సరిహద్దుగా దీన్నే తాను ప్రతిపాదిస్తున్నట్లు చెప్పారు.

(ఆధారం: నాసా, ఫెడరేషన్ ఏరోనాటిక్ ఇంటర్నేషనల్, నేషనల్ ఎన్విరానమెంటల్ శాటిలైట్ డాటా అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ సర్వీసెస్-యూఎస్, ది ఎడ్జ్ ఆఫ్ స్పేస్: రీవిజిటింగ్ ది కర్మన్ లైన్)

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)