Mzozo wa Ukraine: Kwanini Uturuki inapinga Sweden na Finland kujiunga na NATO?

Uvamizi wa Urusi dhidi ya Ukraine mnamo Februari 24 ulibadilisha kwa kiasi kikubwa mazingira ya usalama wa kimataifa, haswa katika bara la Ulaya. Uwezekano wa vita kubwa zaidi barani Ulaya baada ya Vita vya Pili vya Dunia kuenea katika nchi nyingine na katika maeneo mengine ya bara hilo uliongeza wasiwasi wa usalama hasa katika nchi zisizo za NATO.

Nchi ya kwanza kuchukua fursa ya mwavuli wa usalama ulioundwa na kifungu cha 5 cha NATO ilikuwa Finland, ambayo inashiriki mpaka wa kilomita 1300 na Urusi.

Maoni ya umma ya Uswidi pia yalifuata majirani zake wa Kifini na kukomesha sera ya nchi hiyo ya miaka 200 ya kutounga mkono upande wowote.

Maombi ya nchi zote mbili kujiunga na NATO pia yanaleta mabadiliko makubwa katika sera ya awali ya kutoegemea upande wowote kuelekea muungano. Kwa sababu hii, hatua zilizochukuliwa zinaonekana kuwa za kihistoria.

Hata hivyo, uwezekano wa NATO kuongeza na nchi hizo mbili unakabiliwa na pingamizi kutoka Uturuki.

Uturuki inapinga ushiriki wa nchi hizo mbili katika NATO kwa madai kuwa zinaunga mkono PKK na YPG. Hii inafungua mlango wa mgogoro wa upanuzi katika muungano.

Je, NATO na nchi hizo mbili zitaweza kuishawishi Uturuki? Kwa nini Erdogan alitoa mfano wa Ugiriki wakati wa majadiliano haya? Je, Uturuki inataka nini na kuwa na migogoro kama hiyo hapo awali?

Tunatathmini sababu za Uturuki za kupinga na kama mzozo huo unaweza kutatuliwa.

Kwa nini Uturuki inapinga?

Uturuki imefuata msimamo unaounga mkono sera ya mlango wazi ya NATO, ambayo imekuwa mwanachama wake tangu 1952. Katika kipindi cha baada ya Vita Baridi, pia iliunga mkono kuungana kwa nchi za Kisovieti katika muungano huo mwaka 1999 na 2004. .

Sababu ya Uswidi na Finland kupinga ushiriki wao ni madai kwamba nchi hizi mbili za Skandinavia "haziungi mkono vita vya Uturuki dhidi ya ugaidi" na hata kuunga mkono YPG, upanuzi wa Syria wa PKK.

PKK; Pia inaelezwa kuwa ni "shirika la kigaidi" na Marekani, Umoja wa Ulaya na Uingereza. Hata hivyo, kundi la YPG lenye uhusiano na PKK ni mshirika mkuu wa muungano unaoongozwa na Marekani unaopambana na ISIS kaskazini mwa Syria.

Ankara inasema Sweden na Finland zinaunga mkono wanachama wa PKK.

Ikielezea kusikitishwa imesema kwamba Uswidi inatoa vifaa vya kijeshi na msaada wa kifedha kwa YPG, Uturuki pia inaendelea na ajenda ya kutorejesha watu 21 wanaodaiwa kutoka nchi hii na watu 12 wanaodaiwa kutoka Finland.

Nchi zote mbili ziliiwekea Uturuki vikwazo vya silaha baada ya Operesheni ya Amani ya Spring, ambayo ilifanywa kaskazini mwa Syria mnamo 2019 na kulenga YPG. Hili ni moja ya masuala yanayofanya ushiriki wa nchi hizo mbili katika NATO kuwa tatizo kwa Ankara.

Sinan Ülgen, mwanadiplomasia wa zamani na msomi mgeni katika Carnegie Europe huko Brussels, aliambia BBC kwamba Ankara ina malalamiko halali, haswa kuhusu mtazamo wa Uswidi.

Akieleza kuwa hii inahusiana na mtazamo wa Stockholm kwa PKK na miundo inayohusiana na PKK, Ülgen anasema, "Bila kusahau uungwaji mkono uliotolewa kwa chama cha Syrian Kurdish Democratic Union Party (PYD), ambacho kinaonekana kama tawi la PKK nchini Uturuki. "

Ülgen anasema kwamba Ankara imekuwa na mahitaji kadhaa kwa miaka mingi, lakini haya bado hayajajibiwa, na hufanya tathmini ifuatayo:

"Sasa Uturuki inaamini iko katika nafasi ya kulazimisha hili kwa Uswidi kama sharti."

Kwa nini Uturuki inatoa mifano ya Ugiriki na Ufaransa?

Hoja nyingine ambayo Uturuki ilileta kwenye ajenda kuhusu uanachama wa Uswidi na Ufini ilikuwa michakato ya Ugiriki na Ufaransa, ambayo hapo awali iliondoka NATO, na kurudi kwenye muungano.

Rais Recep Tayyip Erdoğan alielezea kupitishwa kwa Uturuki kwa maombi ya Ufaransa na Ugiriki ya kurejea katika mrengo wa kijeshi wa NATO, ambayo waliondoka hapo awali, wakati wa vita baridi, kuwa ni kosa kubwa na kusisitiza kwamba kosa hili halitajirudia tena.

Ufaransa na Ugiriki ni miongoni mwa nchi ambazo Uturuki inalalamikia zaidi katika uhusiano wake wa kimataifa.

Mizozo ya kihistoria, haswa na Ugiriki juu ya Aegean na Mediterania, ina uwezo wa kukabiliana na nchi hizo mbili kijeshi, kama ilivyokuwa 1996 na 2020.

Ugiriki iliacha mrengo wa kijeshi wa NATO mnamo 1974 kwa msingi kwamba haikuguswa na Operesheni ya Kupro.

Uturuki haikuidhinisha kurejeshwa kwa Ugiriki hadi mapinduzi ya 1980, lakini junta ya kijeshi, ambayo ilichukua nafasi baada ya mapinduzi ya kijeshi ya Septemba 12, ilitoa mwanga wa kijani kurejea Athens kupitia mchakato unaoitwa "Rogers Plan".

Mkuu wa Mafunzo ya Chuo cha Uchumi cha London (LSE) Prof. Yaprak Gürsoy anasema kuwa Ankara haitaki kurudia hali hii, ambayo inaiona kama makosa.

Akizungumza na BBC, Gürsoy anasema, "Kuna imani iliyoenea nchini Uturuki kwamba matatizo mengi ya Ugiriki leo hayangetokea leo ikiwa Ankara ingesisitiza zaidi msimamo wake wakati huo."

"Kwa kuzingatia kwamba Ugiriki na Cyprus sasa ni wanachama wa Umoja wa Ulaya, inawezekana kusema kwamba wana nguvu zaidi ya kidiplomasia. Uturuki kwa upande mwingine imepoteza fursa muhimu ya kuwa na usawa. Kwa hiyo, kuna somo muhimu kwa Uturuki katika hatua hii, na inawezekana kufanya makosa sawa mara mbili. Hataki kufanya hivyo."

Wakati wa urais wa Charles de Gaulle, Ufaransa iliacha mrengo wa kijeshi kwa kujibu utawala wa Marekani na Uingereza katika muungano mwaka 1966, na kurudi kamili kwa nchi katika muungano ulifanyika Aprili 2009.

Kumekuwa na migogoro kama hiyo katika NATO?

Ikisherehekea miaka 73 tangu kuanzishwa kwake, NATO imepata matatizo muhimu mara kwa mara katika ajenda ya upanuzi na michakato mingine ya maamuzi ya ndani ya muungano katika historia yake ndefu.

Kwa mfano, Ugiriki ilizuia ushiriki wa Macedonia katika NATO kwa karibu miaka 10 kutokana na mzozo wa majina.