Moja kwa moja, Ukraine, Urusi, Marekani kufanya mazungumzo baada ya Kremlin kuripoti mkutano ‘wenye manufaa’ na wajumbe wa Trump

Moja kwa moja

Na Lizzy Masinga

1. Dakika 15 zilizopitaGreenland, Bodi ya Amani ya Trump na Ukraine - kinachoendelea

   

   Chanzo cha picha, EPA

   Alhamisi ilikuwa siku nzito ya diplomasia huko Davos, Uswisi, ambako viongozi wa dunia wamekuwa wakikutana wiki hii kwa ajili ya Jukwaa la Kiuchumi la Dunia (World Economic Forum) la kila mwaka.

   Hapa kuna muhtasari wa mambo makuu ya jana:

   Greenland

   Kulikuwa na hali ya nafuu barani Ulaya kufuatia matamshi ya Trump aliyotoa usiku uliotangulia, ambapo alionekana kuachana na msimamo wake kwamba Marekani lazima ipate umiliki wa Greenland. Alitangaza kuwa kulikuwa na “mfumo wa makubaliano ya baadaye” na Katibu Mkuu wa NATO, Mark Rutte.

   Hata hivyo, tangu Jumatano, maelezo machache sana yameibuka kuhusu mfumo huo unahusisha nini hasa. Mwenyekiti wa Kamati ya Kijeshi ya NATO, Admirali Giuseppe Cavo Dragone, alisema makubaliano hayo yako katika “hatua ya awali kabisa”, akiongeza kuwa “bado tunasubiri mwelekeo.”

   Katika mahojiano na Fox Business, Trump alisema makubaliano hayo yataruhusu “ufikiaji ulio kamili,” na kwamba “tunapata kila kitu tunachotaka bila gharama.”

   Bodi ya Amani

   Trump alizindua rasmi Bodi yake mpya ya Amani katika hafla ya kutia saini pamoja na viongozi wa kimataifa.

   Awali, bodi hiyo ilibuniwa kama njia ya kutekeleza sehemu ya mpango wa kusitisha mapigano huko Gaza. Lakini Trump na maafisa wake walisema sasa itashughulikia masuala mbalimbali ya kimataifa, huku rais wa Marekani akisema ina uwezo wa kuwa “moja ya taasisi zenye athari kubwa zaidi kuwahi kuanzishwa.”

   Waziri wa Mambo ya Nje wa Uingereza, Yvette Cooper, alisema Uingereza haitajiunga kwa sasa, kutokana na wasiwasi kuhusu ushiriki wa Rais wa Urusi, Vladimir Putin. Hakuna hata mmoja wa wanachama wa kudumu wa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa, China, Ufaransa au Urusi, ambaye ameahidi kushiriki hadi sasa.

   Ukraine

   Baadaye, rais wa Marekani alikutana na Rais wa Ukraine, Volodymyr Zelensky. Baada ya mkutano huo, Zelensky aliwaambia waandishi wa habari kuwa wamekubaliana kwamba hati kuhusu dhamana za usalama ilikuwa “tayari”, lakini bado inahitaji kutiwa saini na kupelekwa kwa mabunge ya kitaifa.

   Katika hotuba kali kwa wajumbe wa Davos, Zelensky alisema Ulaya mara nyingi huepuka “kuchukua hatua”, na akaitaka kufanya zaidi ili “kujilinda yenyewe.”

   Unaweza kusoma;

   Greenland: Je, Ulaya itaachana na mbinu ya upole kwa Trump?

   Kwanini Trump anaitaka Greenland, inamaanisha nini kwa wanachama wa Nato?

2. Saa 1 iliyopitaMaafisa wa ICE wamkamata mtoto wa miaka mitano na baba yake huko Minnesota, wakili asema

   

   Chanzo cha picha, Columbia Heights Public Schools

   Maafisa wa Uhamiaji na Forodha wa Marekani (ICE) wamemkamata mvulana wa miaka mitano Jumanne wakati wa operesheni ya utekelezaji wa uhamiaji, maafisa wa shule ya Minnesota na wakili wa familia wamesema.

   Mwanafunzi wa shule ya awali Liam Ramos alikuwa na baba yake aliyetajwa na Idara ya Usalama wa Ndani (DHS) kama Adrian Alexander Conejo Arias

   Katika taarifa iliyochapishwa kwenye X, DHS ilisema "ICE haikumlenga mtoto", lakini ilikuwa ikifanya operesheni dhidi ya baba yake, "mgeni haramu" ambaye "alimtelekeza" mwanawe alipofikiwa.

   Zena Stenvik, msimamizi wa Shule za Umma za Columbia Heights, aliuliza: "Kwa nini kumshikilia mtoto wa miaka mitano?"

   "Huwezi kuniambia kwamba mtoto huyu ataorodheshwa kuwa mhalifu."

   Katika chapisho kwenye X, ICE ilikana kwamba mtoto huyo alikuwa amekamatwa. "Mgeni haramu mhalifu alitelekeza mtoto wake alipokuwa akiwakimbia maafisa wa ICE, na maafisa wetu walihakikisha mtoto huyo alikuwa salama katika baridi kali," shirika hilo lilisema.

   "ICE ilifanya majaribio mengi ya kuifikisha familia ndani ya nyumba kumlea mtoto. "Walikataa kukubali kumlea mtoto.

   Baba aliwaambia maafisa kwamba alitaka mtoto abaki naye."

   DHS haikujibu mara moja ombi la BBC la kupata maoni.

   Picha zilizotolewa kwa BBC na wilaya ya shule zinaonesha mvulana, aliyetambuliwa kama Liam Ramos, akiwa amevaa kofia ya majira ya baridi kali yenye umbo la sungura, akiwa amesimama nje huku afisa akiwa ameshikilia mkoba wake.

   Unaweza kusoma;

   Walikaribia kuwa Wamarekani - ila Trump akafuta sherehe zao za uraia

   Aliyekuwa dereva Marekani: Sasa anaogopa wapiganaji baada ya kurudishwa Somalia

3. Saa 4 zilizopitaUN kusimamia kambi ya al-Hol yenye familia za IS nchini Syria baada ya vurugu

   

   Chanzo cha picha, Anagha Subhash Nair/Anadolu via Getty Images

   Shirika la Umoja wa Mataifa (UN) limesema litasimamia kambi moja kaskazini-mashariki mwa Syria inayowahifadhi maelfu ya watu walio na uhusiano unaodaiwa na kundi la kigaidi la Islamic State (IS).

   Hatua hii inakuja baada ya vikosi vya Wakurdi vilivyoendesha kambi hiyo kujiondoa kutokana na kuendelea kwa mashambulizi ya vikosi vya serikali ya Syria, jambo lililosababisha vurugu ambazo zilisababisha mashirika ya misaada kusitisha shughuli zao.

   Ripoti zilisema wakazi walivuka mipaka ya kambi hiyo kwa dhana ya kujaribu kutoroka, jambo lililosababisha vurugu na wizi.

   Makubaliano ya kusitisha mapigano yamesababisha sehemu kubwa ya kaskazini-mashariki mwa Syria kuwa chini ya udhibiti wa Damascus, na kuhitimisha miaka ya utawala huru wa Wakurdi.

   Akitoa taarifa kwa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa Alhamisi, afisa wa UN Edem Wosornu alisema kuwa shirika la wakimbizi la UNHCR limechukua jukumu la usimamizi wa kambi” katika kambi ya al-Hol na linafanya kazi na mamlaka za Syria ili kurejesha upatikanaji wa misaada ya kibinadamu.

   Vikosi vya Syria, vilisema, vimeweka mipaka ya usalama kuzunguka kambi hiyo.

   Hata hivyo, msemaji wa UN Stéphane Dujarric alionya kuwa hali ndani ya kambi bado “ni yenye mvutano na isiyo thabiti”, huku shughuli za kibinadamu zikibaki kusitishwa kufuatia vurugu hizo.

4. Saa 6 zilizopitaViongozi wa mapinduzi ya kijeshi Guinea-Bissau wapanga tarehe ya uchaguzi wa Desemba

   

   Chanzo cha picha, AFP via Getty Images

   Mamlaka ya kijeshi, Guinea-Bissau, nchi inayokumbwa mara kwa mara na mapinduzi ya kijeshi, imepanga kufanyika kwa uchaguzi wa urais na bunge tarehe 6 Desemba, licha ya wito wa kuharakisha kurejea kwa utawala wa kiraia.

   Rais wa mpito, Horta N’Tam, alitia saini amri hiyo siku ya Jumatano baada ya kukutana na wajumbe wa Baraza la Taifa la Mpito, jeshi na maafisa wa serikali, pamoja na wawakilishi wa tume ya uchaguzi.

   Aliwaambia waandishi wa habari kuwa masharti ya kufanyika kwa uchaguzi huru na wa haki tayari yametimizwa.

   Tangu viongozi wa mapinduzi ya kijeshi walipochukua madaraka kutoka kwa Rais Umaro Sissoco Embaló mwezi Novemba, wamekuwa wakikabiliwa na shinikizo kutoka jumuiya ya kikanda ya Afrika Magharibi, Ecowas, kuandaa uchaguzi ndani ya kipindi kifupi cha mpito.

   Jumuiya ya kikanda hapo awali ilikataa pendekezo la baraza la kijeshi la kuweka kipindi cha mpito cha mwaka mmoja, ikaifungia nchi hiyo kushiriki katika vyombo vyake vya maamuzi, na kutishia kuiwekea vikwazo zaidi.

   Hadi sasa haijulikani Ecowas itachukua msimamo gani kuhusu ratiba ya uchaguzi sasa kwa kuwa imetangazwa rasmi na baraza la kijeshi.

   Mapinduzi ya kijeshi ya Novemba 2025 yalizua ukosoaji mkubwa, huku wengi wakipinga uamuzi wa jeshi kuchukua madaraka siku chache kabla ya kutangazwa rasmi kwa matokeo ya uchaguzi wa urais.

   Wakati huo, Rais Embaló na mpinzani wake mkuu, Fernando Dias, wote walidai ushindi. Jeshi lilisema liliingilia kati ili kuzuia njama ya kuhujumu uthabiti wa kisiasa wa taifa hilo la Afrika Magharibi, ambalo tayari lilikuwa dhaifu na lisilo na utulivu.

   Unaweza kusoma;

   Afrika na zimwi la mapinduzi yasiyoisha

   Je, yalikuwa mapinduzi ya 'uongo'? Kilicho nyuma ya uvamizi wa kijeshi Guinea-Bissau

5. Saa 6 zilizopitaMarekani yafichua mipango ya “Gaza Mpya” yenye majengo marefu

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Marekani imefichua mipango yake ya kuanzisha “Gaza Mpya”, ambayo inalenga kujenga upya kabisa eneo la Palestina lililoharibiwa vibaya.

   Vielelezo vilionesha majengo marefu mengi ya kisasa yakienea kando ya pwani ya Mediterania pamoja na makazi mapya katika eneo la Rafah.

   Ramani pia ilionesha mpango wa maendeleo kwa awamu wa maeneo mapya ya makazi, kilimo na viwanda kwa ajili ya wakazi milioni 2.1 wa Gaza.

   Mipango hiyo iliwasilishwa wakati wa hafla ya utiaji saini katika Jukwaa la Kiuchumi Duniani (World Economic Forum) huko Davos, kwa ajili ya kuanzishwa kwa Bodi mpya ya Amani ya Rais Donald Trump, ambayo imepewa jukumu la kumaliza vita vya miaka miwili kati ya Israel na Hamas na kusimamia ujenzi upya.

   “Tutafanikiwa sana huko Gaza. Litakuwa jambo kubwa sana la kutazama,” Trump alitangaza.

   Mkwe wa Trump, Jared Kushner, ambaye alisaidia kufanikisha makubaliano ya kusitisha mapigano yaliyoanza kutekelezwa mwezi Oktoba, alisema kuwa tani 90,000 za silaha zilidondoshwa Gaza na kwamba kuna tani milioni 60 za kifusi zinazohitaji kuondolewa.

   “Mwanzoni, tulikuwa na wazo la kusema: ‘Tujenge eneo huru, halafu liwepo eneo la Hamas.’ Kisha tukasema: ‘Unajua nini, hebu tupange kwa mafanikio makubwa kabisa,’” aliambia hafla hiyo.

   “Hamas ilisaini makubaliano ya kuondoa silaha, na hilo ndilo tutakalosimamia litekelezwe. Watu wanatuuliza mpango wetu wa pili ni upi. Hatuna mpango wa pili.”

   Ramani ya “Mpango Mkuu” wa Marekani ilionesha eneo lililotengwa kwa ajili ya “utalii wa pwani”, ambako kutapangwa kujengwa majengo marefu 180, pamoja na maeneo mengine ya makazi, vituo vya viwanda, vituo vya data na uzalishaji wa teknolojia ya juu, pamoja na hifadhi za mazingira, kilimo na vituo vya michezo.

   Bandari mpya ya bahari na uwanja wa ndege mpya vitajengwa karibu na mpaka wa Misri, na kutakuwa na “kituo cha kuvukia cha pande tatu” mahali ambapo mipaka ya Misri na Israel inapokutana.

   Ujenzi upya utagawanywa katika awamu nne, ukianza Rafah na kisha kusonga taratibu kuelekea kaskazini hadi Gaza City.

   Unaweza kusoma;

   Vita vya Gaza vilivyoiathiri dunia

   Kilichotokea Gaza tangu kusitishwa kwa mapigano na sababu za mgogoro kuendelea

6. Saa 6 zilizopitaZelensky asema Ukraine itazungumza na Marekani na Urusi

   

   Chanzo cha picha, EPA

   Rais Volodymyr Zelensky amesema mazungumzo ya pande tatu kuhusu kumaliza vita nchini Ukraine yatafanyika kati ya Ukraine, Urusi na Marekani katika Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE), baada ya kukutana na Rais Donald Trump huko Davos.

   Wakati juhudi za kidiplomasia zikionekana kuongezeka kasi, Trump alisema kuwa mkutano wake na Zelensky ulikuwa mzuri, huku mjumbe wa Marekani Steve Witkoff akielekea Moscow kwa mazungumzo na Rais wa Urusi Vladimir Putin.

   Witkoff, aliyekuwa akisafiri kwenda Moscow akiwa na mkwe wa Trump, Jared Kushner, alisema ana matumaini makubwa kuhusu kufikiwa kwa makubaliano.

   “Nadhani tumebakiza suala moja tu, na tayari tumejadili njia mbalimbali za kulitatua, jambo linalomaanisha linaweza kutatuliwa,” alisema kabla ya kuondoka katika eneo la mapumziko la Uswisi.

   Mjumbe wa Trump hakutoa maelezo kuhusu suala lililobaki kuwa kikwazo, lakini baadaye Zelensky alifafanua kuwa hali ya baadaye ya mashariki mwa Ukraine bado ndiyo hoja ambayo haijapatiwa suluhu.

   Alibainisha wazi kuwa mazungumzo yaliyopangwa kufanyika katika Falme za Kiarabu yataihusisha Urusi pamoja na Marekani na Ukraine, akiongeza kuwa “Warusi wanapaswa kuwa tayari kwa maridhiano, si Ukraine pekee.”

   “Yote yanahusu ardhi. Hili ndilo suala ambalo bado halijatatuliwa,” Zelensky aliwaambia waandishi wa habari katika Jukwaa la Kiuchumi Duniani (World Economic Forum) huko Davos, Uswisi, akiongeza kuwa mazungumzo ya pande tatu yanaweza kutoa “mbinu mbalimbali” kwa pande zote mbili.

   Pendekezo la Marekani kuhusu eneo la Donbas, kitovu cha viwanda cha Ukraine, ni kuanzishwa kwa eneo lisilo na wanajeshi na lenye uhuru wa kiuchumi, kwa kubadilishana na dhamana za usalama kwa Kyiv.

   “Ikiwa pande zote mbili zinataka kutatua hili, basi tutalitatua,” Witkoff alisema, akieleza kuwa baada ya Moscow ataelekea Abu Dhabi, ambako vikundi kazi vitashughulikia masuala ya kijeshi pamoja na ustawi wa kiuchumi.

   Unaweza kusoma;

   Unyanyapaa wa wanajeshi wa Ukraine 'walikufa kwa njia mbaya'

   "Tulidanganywa": Jinsi mwanamke alivyowarubuni wanaume wa kigeni kupigana kwenye mstari wa mbele wa Urusi

7. Saa 6 zilizopitaHabari za asubuhi, karibu katika taarifa zetu za leo