Simulizi ya mwanamke kuhusu madhila ya utekaji nyara Afrika Kusini:

Baada ya kuongezeka kwa idadi ya utekaji nyara katika miaka ya hivi karibuni, Afrika Kusini ina moja ya viwango vya juu zaidi vya utekaji nyara duniani, kama Mpho Lakaje anavyoripoti kutoka Johannesburg.

Lesego Tau hakuogopa mara ya kwanza wakati mtu asiyemfahamu alipofungua mlango wa nyuma wa Mercedes C-Class yake ya kijivu na kupanda ndani. Alikuwa ameegesha nje ya jumba la maduka jijini Johannesburg na alilenga zaidi kumtumia rafiki yake ujumbe kabla ya kuingia ili kununua vitu vichache kwa ajili ya kukutana kwao jioni hiyo.

''Katika kioo changu cha nyuma, nilikuwa nikitazama na bado nikiwaza: Mtu huyu ataaibika sana atakapogundua kuwa yuko kwenye gari ambalo si lake, aliiambia BBC, akisimulia matukio ya Juni mwaka jana.

Lakini hili halikuwa kosa lisilo na hatia.

''Macho yetu yalifungwa na nikagundua kinachoendelea.'' Huu ulikuwa utekaji nyara.

Miezi sita awali, mfanyabiashara Yasin Bhiku alikamatwa kwenye barabara ya kuelekea nyumbani kwake, karibu na Johannesburg, mara tu baada ya kurejea kutoka msikitini.

Picha za CCTV ambazo zilionekana sana kwenye mitandao ya kijamii zinaonyesha Bw Bhiku akiwa amevalia T-shirt ya bluu na suruali nyeusi akipiga soga kwa utulivu na rafiki.

Wanaume wawili wanaonekana wakishuka kwenye gari lililokuwa limeegeshwa upande wa pili.

Mara ya kwanza wanatembea kumwelekea, lakini kisha wakamkimbilia baada ya Bw Bhiku kutambua kinachoendelea na kujaribu kukimbia.

Alizidiwa nguvu na kulazimishwa kuingia kwenye gari akiwa amenyooshewa bunduki.

Mfanyabiashara huyo baadaye alipatikana bila kujeruhiwa na kuokolewa na polisi.

Bi Tau, ambaye anaendesha kampuni yake ya kusafisha huko Pretoria, pia alijaribu kutoroka mara tu alipogundua kuwa alikuwa karibu kutekwa nyara.

Alisema alijaribu kufungua mlango wa gari lake, lakini mwanamume mwingine, aliyevalia kama mhudumu wa maegesho katika koti la hi-vis, alifunga mlango.

Mwanaume aliyekuwa ameketi nyuma ya gari alionekana akiwa na bunduki na kumwamuru Bi Tau anayeendesha gari atoke na nje ya jumba hilo la maduka ya kufanya manunuzi.

Njiani, aliambiwa asimame na mtu mwingine akaruka kuingia ndani ya gari lake.

Madhila ya saa nne

Walipofika mashambani, yapata kilomita 15 (maili tisa) katika safari hiyo ya kutisha, watekaji nyara walimwamuru Bi Tau asimame.

Kisha gari jekundu lilifika eneo la tukio na mtu akashuka, akachukua kadi zake za benki na kumlazimisha kufichua nambari zake za siri.

''Watu wengine kutoka kwenye gari... walianza kupitia kadi zangu zote tofauti tofauti. Walikuwa wakitoa [pesa].''

Wakati huo huo, watekaji wake walikuwa wakimpiga kichwani mara kwa mara na bunduki, wakimuamuru aongeze kiasi ambacho anaruhusiwa kutoa pesa.

Tukio hilo la kutisha liliendelea kwa zaidi ya saa nne.

Wakati fulani alisikia mtu upande wa pili wa simu akisema: ''Mmalize tu. Tumemaliza.''

''Nilitafuta amani ya moyo nikijua kwamba wangeniua, lakini nikafikiria tena kwamba, nahitaji kupigana. Lazima nipigane. Ikiwa wataniua, nipigane tu na mimi,'' Bi Tau alisema.

Alipambana na kutoka nje ya gari, lakini watekaji nyara walimkamata na kuanza kumgonga na kumkuna.

Alipata nafasi na kukimbia na kuvuka barabara upande wa magari yaliyokuwa yanakuja.

Simulizi hii na ile ya Bw Bhiku hazikopeke yao.

Mnamo Februari, Waziri wa Polisi Bheki Cele alifichua kuwa kesi 2,605 za utekaji nyara ziliripotiwa kwa mamlaka katika miezi mitatu iliyopita ya 2021.

Katika mwongo wa 2010, utekaji nyara uliongezeka zaidi ya mara mbili nchini Afrika Kusini na sasa kuna utekaji nyara mara 10 zaidi kwa kila watu 100,000, kulingana na kwa Taasisi ya Mafunzo ya Usalama ya Afrika Kusini.

Hii ni moja ya viwango vya juu zaidi duniani.

Mnamo mwaka wa 2018, Bw Cele aliahidi kupeana kipaumbele kushughulikia utekaji nyara.

Waathiriwa wamehifadhiwa kinyume na mapenzi yao ama kwa ajili ya fidia, kusafishwa kwa akaunti zao za benki au kudhalilishwa kingono.

Wengine hawakuweza kutoka wakiwa hai, ingawa haijulikani wazi ni mara ngapi matokeo haya yametokea.

Katika jaribio la kukabiliana na uhalifu wa aina hii, polisi walianzisha timu ya kukabiliana na utekaji nyara, ikichanganya mkusanyiko wa taarifa za kijasusi na mbinu zinginezo.

Mashirika ya uhalifu yanalenga Afrika Kusini

Jambo moja ambalo limeanzishwa ni kwamba watekaji nyara huwa wanafanya kazi katika timu na utekaji nyara huo unafuata mtindo huku kila mwanachama wa genge akiwa na jukumu fulani, msemaji wa polisi Kanali Athlenda Mathe aliambia BBC.

''Watazamaji ni wale ambao wangefuata walengwa. Wachukuaji ni wale wanaohamia kumteka nyara mwathiriwa.''

Mara nyingi watekaji nyara huendesha magari yenye utendakazi wa hali ya juu na kwa kawaida huwa na silaha nyingi.

''Kisha tuna walinzi ambao wangechukua nafasi na kumweka mwathirika ... hadi fidia itakapolipwa.''

Lakini huko nyuma kuna gwiji anayefanya utafiti wa kina.

''Muhusika mkuu angekuwa mtu anayeishi maisha ya hali ya juu na hangefanya kazi hiyo chafu,'' Kanali Mathe anasema.

Mashirika haya ya wahalifu yana washirika katika nchi kama vile nchi jirani ya Msumbiji na hata Pakistani.

Huwa wanalenga zaidi wafanyabiashara matajiri na njia za kulipa fidia, lakini wahasiriwa wengine wamekuwa ni wa mapato ya chini na watoto hawajasazwa nyuma.

Mpatanishi wa mateka wa kibinafsi Gérard Labuschagne anasema kumekuwa na ongezeko la kesi za thamani ya juu sana.

Fidia inaweza kuwekwa hadi $3m (£2.3m) ''Makundi yaliyopangwa yanayofanya kazi nchini Msumbiji na maeneo mengine ya Afrika sasa yameamua, kwa sababu yoyote ile, kwamba Afrika Kusini iko tayari kwa uhalifu wa aina hii na wamekuwa wakiufanya kwa mafanikio makubwa," Bw Labuschagne anasema.

Baadhi ya wachambuzi wa masuala ya kijamii wanaamini kuwa uvunjaji sheria kwa ujumla umeifanya Afrika Kusini kuvutia wahalifu waliopangwa kutoka kote ulimwenguni.

Huku kukiwa na hasira ya umma, polisi wanakubali kwamba kazi zaidi inahitaji kufanywa lakini Kanali Mathe anasema wamepiga hatua.

''Tangu kutambuliwa kwa makundi haya, tumewakamata washukiwa 115, wakiwemo Wapakistani, Wasumbiji na Waafrika Kusini.''

Mmoja wa washukiwa hao ni Faizel Charloos mwenye umri wa miaka 43, ambaye aliwekwa kizuizini mwezi Machi.

Anaaminika kuwa ndiye mpangaji mkuu wa visa vya utekaji nyara wa hivi majuzi.

Wakati wa msako wa polisi huko Johannesburg vilivyohusishwa naye ni pamoja na dawa za kulevya, pesa taslimu na gari la kisasa zaidi na pesa nyingi zilipatikana kwake.

Bw Charloos hivi majuzi alifikishwa mahakamani, pamoja na wengine kadhaa, kwa mashtaka ya utekaji nyara.

Hata hivyo yeye mwenyewe hajasema lolote.

Iliibuka kuwa ana uraia wa nchi mbili nchini Afrika Kusini na Msumbiji.

'Polisi hawaokoi waathiriwa'

Katika kisa tofauti mwezi Aprili, polisi walifanikiwa kumuokoa msichana mwenye umri wa miaka minne ambaye alitekwa nyara katika shule moja mjini Johannesburg, na mwanamke aliyejifanya kuwa mlezi wake.

Watekaji nyara awali walikuwa wamedai maelfu ya dola ili arejee salama.

Lakini watu wanne walikamatwa walipofika nje ya kituo cha manunuzi kuchukua fidia.

Licha ya mafanikio kama haya, Bw Labuschagne hajashawishika kuwa polisi wanashinda vita hii.

''Tumesikia mtu mmoja au wawili wamekamatwa. Lakini katika idadi kubwa ya kesi hizi, polisi hawaokoi waathiriwa waliotekwa nyara kutoka mahali ambapo wamehifadhiwa. Wanaachiliwa baada ya malipo.''

Bi Tau alikuwa na bahati kwamba alifanikiwa kutoroka, lakini watekaji nyara walichukua $1,400 (£1,100).

Udhalimu huu umemuumiza sana kisaikolojia na kuiacha familia yake ikiwa na huzuni.

''Baba yangu si mtu wa kulia, lakini alitokwa na machozi. Aliendelea kuhisi kama angeweza kunilinda. Bado kuna sehemu ya mimi ambayo ilikufa siku hiyo.''