ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ: 'ਜਹਾਜ਼ ਟਾਵਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਗਈ', 9/11 ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰੋਂ-ਥੱਲੇ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਅਫ਼ਗਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਿਲਾਲ ਸਰਵਰੀ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਬਦਲਦਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2001 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਲ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਨ ਵੇਚਦਾ ਸੀ, ਕੰਮ 'ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਿਨ ਸੀ।
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਦੇਖੇ ਉਹ ਪਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਵਰਲਡ ਟਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਟਕਰਾਇਆ। ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਪੈਂਟਾਗਨ ਵਿਖੇ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
'ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ'
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਤੁਰੰਤ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਤਾਲਿਬਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੱਕੀ - ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੋਟਲ ਦੀ ਲਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲ ਸਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਮੈਂ ਉਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, SOURCEBILAL SARWARY
ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ - ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਤਬਾਹੀ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਮਲਬੇ ਅਤੇ ਮੁਰੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਰ ਸੀ।
ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮੈਂ ਹਰ ਸਵੇਰ ਡਰ ਨਾਲ ਉੱਠਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਬੁਲ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਾਡੇ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਤ ਭਰ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ। ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਡਾ ਹੋਟਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਫਿਰ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੇਰ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕਟਾਉਣ ਨਾਈ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਤਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
ਲੈਅਬੱਧ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੁੰਨ ਨੂੰ ਪੂਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਵੇਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਡੁੰਘਾਈ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇੱਕ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਕਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਈ ਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੱਕ, ਮੈਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਢਹਿੰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਪਹਾੜੀ ਪੇਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੱਜ ਗਈ।
ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਖੁੰਝਿਆ ਮੌਕਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
ਮੈਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਵੇਖੀ ਸੀ।
ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ 9/11 ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਨ।
ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪੇਂਡੂਆਂ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਬਰਸਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਕਾਬੁਲ-ਗਾਰਦੇਜ਼ ਹਾਈਵੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਵਾਲ਼ੇ ਸਈਦ ਅਬਾਸੀਨ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸਈਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰੌਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਏਰੀਆਨਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਗਲਤੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਬਾਸੀਨ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਇੰਨੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਕਾਰਨ ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲੋਂ ਬੰਬਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ।
ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਮਨ ਵਾਰਤਾ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਫਿੱਕੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਫਿਰ ਵੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਕੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਝਾਕੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ੌਫ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਮੈਂ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਖੋਸਤ ਅਤੇ ਪਕਤਿਕਾ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਦੇਰ ਰਾਤ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਕਮਾਲ ਪੇਂਡਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹਿਆ।
ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Google YouTube ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Google YouTube ਕੁਕੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
End of YouTube post, 1
ਸਾਲ 2003 ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ
ਇਹ ਉਦੋਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫਿਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ ਜਿੱਦਣ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਰੱਕ ਬੰਬ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਣ ਵੜਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੰਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੈਂ ਘਟਨਾ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਕਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਦਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਭਵ ਸੀ ਕਿ ਨਵਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਥੋਪਿਆ ਹੋਇਆ ਤੱਥ - ਕਤਲੇਆਮ, ਮਾਸ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲੱਥਪੱਥ ਲੋਥਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖਿੱਲਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਹੋਰ ਬਦਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫੌਜਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਟਰੱਕ ਬੰਬ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ ਹਮਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਹਿਸ਼ੀ ਅਧਿਆਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਣਗੇ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Inpho
ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਰਸਮਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ।
ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਏ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਨਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਮੈਂ ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਹਰੀ-ਭਰੀ ਰਗੰਦਬ ਘਾਟੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੋਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਫ਼ਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇਲਾਕਾਮਕੀਨਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਭਰ ਸੀ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣ ਦੀ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਭੇੜ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫਸ ਗਏ, ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨ, ਮੈਂ 33 ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਘਰ, ਪੁਲ ਅਤੇ ਬਗੀਚੇ ਸਾਰੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ।
ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਝੂਠੀਆਂ ਸੂਹੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਕਿੜ ਕੱਢਣਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਜ਼ਮੀਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਘਾਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਝੂਠ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ।
ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਉਪਜਾਊ ਆਧਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
ਸਾਲ 2001 ਤੋਂ 2010 ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ 9/11 ਪੀੜ੍ਹੀ
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫ਼ਗਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ - ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਏ।
ਇਸ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਇਆਕਲਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਨਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ 'ਯੋਧਿਆਂ' ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪਰਤੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਆਪਣੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰਵਾਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਚਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ।
ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਿਲ ਫਰੇਬ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਾਦੀਆਂ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਵਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਵਰਦਾਕ ਸੂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਰਾਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਸਮਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਰਾਤ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗਰਜਣਾ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੀ ਇੱਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਛਾ ਗਈ।
ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਲਿਬਾਨੀ ਲੜਾਕੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕਾਬੁਲੀ ਪੁਲਾਉ, ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਮੀਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੇਲਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਆਹ ਉਦਾਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ 25 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਿਮਰ ਕਿਸਾਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਲੜਾਕੂ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਜੋ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਦਾਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ - ਇੱਥੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਿਤਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਅਪੰਗ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕੇ ਦੇ ਇਸ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੰਗ ਬੰਦ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
ਮੇਰਾ ਕਾਬੁਲ ਦਫ਼ਤਰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਬੇ ਕੁਨਾਰ ਤੋਂ ਆਏ ਦੋਸਤਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
ਕਦੀ ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਬੂਤਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ, ਲੱਖਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਸੀ।
ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇੱਕ ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਉਹ ਅਰਥਹੀਣ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ 6,000 ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਰਥਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਚਰਚਿਤ ਕਤਲਾਂ ਵਾਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੀਡੀਆ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਬਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ
ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।" ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿਪਾਠੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕੋ ਉਮਰ ਦੇ ਹਾਂ।
ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਕਿਵੇਂ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਿਲੇ, ਅਸੀਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਹ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਕੱਠੇ ਬਿਤਾਏ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸੀਲੇ ਸੰਤਰੇ ਖਾਂਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਾਂਗਾ?
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਗਹਿਰੇ ਨਿੱਜੀ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਝੂਠੀ ਖੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਸਥਾਨਕ ਰੰਜਿਸ਼ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਅਲੱਗ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਲ੍ਹਾ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, US Army
ਪਰ ਇਹ ਹੁਣ ਦੂਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਡਰ
ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਯੂਐੱਸ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਰ ਫਿਰ [ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ] ਗਨੀ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਡਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ - ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ ਸਨ।
ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੋ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਅਣਦੱਸੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨੇੜਿਓਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ - ਇਸ ਦੇ ਹਰ ਇੰਚ ਨੂੰ। ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੋਲਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ - ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸ਼ਾਂਤੀ" - ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਈਆਂ - ਉਹ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਫਰੰਟ ਲਾਈਨਜ਼ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭੱਜਣ ਲਈ ਕਤਾਰਬੱਧ ਹਨ।
ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਬਿਲਾਸ ਸਰਾਵਰੀ ਦੀਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BILAL SARWARY
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BILAL SARWARY
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BILAL SARWARY
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BILAL SARWARY
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ Google YouTube ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Google YouTube ਕੁਕੀ ਪਾਲਿਸੀ ਤੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
End of YouTube post, 2
