You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਲੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਕਹਾਣੀ– ਗਰਾਊਂਡ ਰਿਪੋਰਟ
- ਲੇਖਕ, ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਮੀਣਾ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ
ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜਾਲੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਭੀਨਮਾਲ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰਾ ਪਿੰਡ।
ਇੱਥੇ 21 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਪਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ?
ਭੀਨਮਾਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੇਤਲਾ, ਤੰਗ ਰਸਤਾ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਸੁਜਾਨਾ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਉਹ ਘਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 21 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸੁਜਾਨਾ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਪੰਦਰਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਰੀਬ 65 ਸਾਲ ਦੇ ਹਿੰਮਤ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ।
ਹਿੰਮਤ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਕਾਰਲੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਦੇਵਾ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਮਤਾ ਪਾਇਆ ਕਿ ਨੂੰਹਾਂ-ਧੀਆਂ ਕੋਲ ਕੈਮਰੇ ਵਾਲੇ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਉਹ ਕੈਮਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਤਾ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।"
"ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਜੇਕਰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ, ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ, ਵਿਆਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਚੌਦਾਂ ਪੱਟੀ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਹੈ।"
ਜਦੋਂ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਹਿੰਦੀ ਟੀਮ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿੰਮਤ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਘਰ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ਦਾ ਕਿਡਨੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।"
ਸਮਾਰਟਫੋਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ (ਫ਼ੈਸਲਾ) ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 26 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ੋਨ ਵਰਤਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸੀ। ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਫੋਨ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਕੁੜੀਆਂ ਫੋਨ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਨਾ ਕਰਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।"
ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕੀ ਦੱਸਿਆ?
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੈੱਟ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬਰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੌਧਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਸੁਜਾਨਾ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਜਾਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਦੈਪੁਰ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸੁਜਾਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਭਰਾ, ਕਰਮੀ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਕੋਈ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਸੀ।"
ਸੁਜਾਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ, ਦਰੀਆ ਦੇਵੀ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਫ਼ੋਨ ਹੋਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਵਾਂਗੇ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਤਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।"
ਦਰਿਆ ਦੇਵੀ ਵ੍ਹਟਸਐਪ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੀਡੀਆ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ-ਦਿੰਦੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ।"
ਕਾਰਲੂ ਪਿੰਡ ਗਜੀਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਦੇਵਾਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਘਰ ਇੱਥੇ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਵਾਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਅੰਜਾ ਦੇਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਬੱਚੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।"
ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ।
ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਗੋਦਾਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਹੇਜ਼ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕਾਰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਣੂ ਹਨ।
ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਨਾਥਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਅਜਬਾ ਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਾਥਾ ਸਿੰਘ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਗਏ ਹਨ।
ਅਜਬਾ ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਭਤੀਜੀ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਰਪੀਐੱਸਸੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਐਪਲ ਫੋਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਦੇ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਜਬੂਰ ਕਰਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਫੋਨ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?"
ਇਸ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਆਜ਼ਾਦੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਵਾਂਗ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਮ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਫੋਨ ਇਸਤੇਮਾਲ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਫੋਨ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰਨੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਰੋ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰੋ।"
ਉੱਥੇ, ਗਜੀਪੁਰਾ ਅਤੇ ਕਰਲੂ ਪਿੰਡ ਵਿਚਾਲੇ ਦੂਜੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, "ਜੇਕਰ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਫੋਨ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫੋਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ।"
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
