ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ 'ਚਮਤਕਾਰੀ' ਖ਼ੂਬੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, International Rice Research Institute
- ਲੇਖਕ, ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਰੋ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲੇਟ ਬਲਾਈਟ ਬਿਮਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ। ਇਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਲੂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਅਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 1845 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਹ ਫੰਗਸ(ਉੱਲੀ) ਜਿਹੇ ਇੱਕ ਰੋਗਾਣੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਲੂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾਣਯੋਗ ਉੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉੱਲੀ ਪੇਰੂ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਚੱਕੀ।
ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਇਸ ਕੀਟ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੇਰੂ ਦੇ ਇਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਟੈਟੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਲੂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਲੇਟ ਬਲਾਈਟ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਸਕੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇਸ ਖੂਬੀ ਬਾਰੇ ਤਥਾ ਕਥਿਤ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣੇ ਲਈ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ।
ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਬੂਟਿਆ ਨਾਲ ਰਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣਿਆ।
ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ 'ਸੀਆਈਪੀ ਮੈਟਿਲਡੇ', ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਜਿਹੜੀ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੇਟ ਬਲਾਈਟ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Sara A. Fajardo for CIP
ਬੌਨ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚਲੀ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਨੌਨ ਕ੍ਰੋਮ ਟਰਸਟ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਕਿਲਿਅਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਹੈ।"
ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਸੀਆਈਪੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਾਲ ਜਾਂ ਖਾਰੇਪਣ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਜੀਨਾਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਲ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਛੇਤੀ ਖਿੜਨ ਜਿਹੇ ਗੁਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਘੱਟ ਹੋਣਾਂ ਜਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ ਵੀ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਲੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਲਿਅਨ ਕ੍ਰੋਪ ਟਰਸਟ ਦੇ ਵੰਨਸੁਵੰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਮੌਕਿਆਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੀਜ ਬੈਂਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਖੂਬੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਕਿਸਮ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਡੰਡੇ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਬੀਜ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Inari
ਕਿਲਿਅਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ੳੇੁਹ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੀ-ਵੱਖਰੀ ਰਾਇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।”
ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਵੱਧ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਮਰਦ ਇਸ ਦੇ ਝਾੜ ਬਾਰੇ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਝਾੜ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਅਕਸਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵੀਨਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ। ਵੱਧ ਝਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਿਲਿਅਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਨੁਕੂਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਬੀਜ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਧ ਝਾੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ਸਲ ਮਰਨ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।"
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਝਾੜ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇ।”
ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਫ਼ਸਲ ਹੈ - 'ਗਰਾਸ ਪੀ' (ਲਾਖੋਰੀ)।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਕਿਲਿਅਨ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਫ਼ਲੀ ਸਖ਼ਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਵੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਅਕਾਲ ਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।”
ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਕੰਪਾਊਂਡ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ, ਇਸ ਕੰਪਾਊਂਡ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ਪਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਕ੍ਰੋਪ ਟਰਸਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲ ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾਲ ਰਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਗੁਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਜ਼ੋਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਫ਼ਲੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਤਾਪਮਾਨ ਸਹਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ(ਬਰਕਲੀ ਤੇ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ) ਦੇ ਇਨੋਵੇਟਿਵ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਬ੍ਰੈਡ ਰਿੰਗੀਜ਼ਨ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕ੍ਰਿਸਪਰ-ਕੈਸ 0 ਜਿਹੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਧਨ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਗਰ ਹਨ।
“ਇਹ ਇੱਕ ਸਟੀਕ ਸਾਧਨ ਹੈ।”
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, getty IMAGES
ਰਿੰਗੀਸਿਅਨ ਆਈਜੀਆਈ ਦੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਨਵੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਇਸ ਦਿੱਕਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।”
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਸਪਰੇਅ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਗਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਈਜੀਆਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਅਕਾਲ ਬਾਰੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਜੀਨ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੋਧ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਨ ਸੰਪਾਦਨ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਡੀਐਨਏ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ (ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ)।
ਜੀਨ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਫਸਲਾਂ ਹੁਣ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਨ।
ਮਿਸਟਰ ਰਿੰਗੀਸਨ ਜੀਨ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜੀਨ ਨੂੰ ਖੜਕਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਡੀਐਨਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਜੀਨ ਸੰਪਾਦਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛਲਾਂਗ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਨਾਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੀਜ-ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਨ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਜੀਨ ਸੰਪਾਦਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜੀਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਲਵਾਯੂ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਫਸਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ ਇਨਾਰੀ ਦੇ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਜੀਨ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਫੋਕਸ, ਏਆਈ-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਜ 'ਤੇ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਉਪਜ ਨੂੰ 10 ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਨਾਰੀ ਤਿੰਨ ਫਸਲਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਮੱਕੀ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਕਣਕ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, getty images
ਇਨਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪੋਂਸੀ ਤ੍ਰਿਵਿਸਵਵੇਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੰਗਲ-ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕ ਹਨ,ਤ੍ਰਿਵਿਸਵਵੇਟ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਫਸਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਬਦਲਦੇ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਾਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।"
ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਅਤੇ ਜੀਨ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਰੀਦਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਫਰੀਕਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬੀਜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰੇਗਾ, ਕੋਕੋ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਦਬਾਅ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਫਸਲੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣਾ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸਟਰ ਕਿਲੀਅਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਫਸਲਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।”
