You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
ਉਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਜਿੱਥੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰਵਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਲੇਖਕ, ਤੁਲਸੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰੈਡੀ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਸਹਿਯੋਗੀ
ਇੱਕ 71 ਸਾਲਾ ਈਸਾਈ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੈੱਡ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਕਬਰ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਡੱਪਾ ਵਿੱਚ ਰਿਮਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 'ਈਸਾਈ ਕਬਰਾਂ ਦਾ ਬਾਗ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਕਬਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਾਰ ਏਕੜ ਦੇ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰ ਜਾਓਗੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ 'ਲਾਸਟ ਵਿਜ਼ਨ ਟੈਂਪਲ' ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਕਬਰ ਪੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
71 ਸਾਲਾ ਸੀਐੱਚ ਨੈਲਸਨ ਕਡਾਪਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਡਾਪਾ ਵਿੱਚ ਐੱਲਆਈਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨੌਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੀਪੀ ਵੇਦਮਣੀ ਕੁਸੁਮਕੁਮਾਰੀ ਦੀ 61 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਨੈਲਸਨ ਕਡਾਪਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਬਰ, ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬਣ ਸਕੇ।
‘ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ’
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੈਲਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਕਡੱਪਾ ਵਿੱਚ ਰਿਮਜ਼ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰ ਲਈ।
ਨੈਲਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਸਕਣ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਿਆਹ ਦੇ 37 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।"
"ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ 10,000 ਰੁਪਏ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਫ਼ੌਰਨ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰਵਾ ਲਈ।"
"ਸਾਡੀ ਧੀ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਦੇ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੌਖਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।"
ਨੈਲਸਨ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਕਬਰ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ।"
ਰਾਖਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਉਂ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਉਂ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ?
ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕੀ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਠੀਕ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਗ੍ਹਾ ਖਰੀਦਣਾ ਉਚਿਤ ਰਹੇਗਾ।"
"ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਇਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?'"
"ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾ ਸੀ।"
ਕਬਰ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਦਰ
ਫਿਰ ਨੈਲਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਖਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ੈੱਡ ਬਣਾਇਆ।
ਜਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਕਬਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਬਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਿਆਲੀ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਸਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੈੱਡ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਬਰ ਪੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
"ਮੈਂ ਕਬਰ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸਕੂਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।"
ਨੈਲਸਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਤਨੀ, ਜੋ 37 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਥੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਮਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੈਲਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਕਬਰਾਂ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।"
"ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਥੇ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸੀ।"
ਲੋਕ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ?
ਕਡੱਪਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ 2016 ਵਿੱਚ ਈਸਾਈਆਂ ਲਈ ਕਬਰਸਤਾਨ ਲਈ ਚਾਰ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਲਈ ਉੱਥੇ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਜਦੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਕਡੱਪਾ ਦੇ ਈਸਾਈ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਨੈਲਸਨ ਵਾਂਗ 26 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਕਬਰਸਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਵਿਜੇ ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਡੱਪਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।"
"ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਡੱਪਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
‘ਇਹ ਆਪਣਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ’
ਕਡੱਪਾ ਵਿੱਚ ਸੀਐੱਚਆਈ ਚਰਚ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਕਬਰਾਂ ਬਹੁਤ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਸੀਐੱਸਆਈ ਚਰਚ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਮਨੋਹਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਬਰਸਤਾਨ 2016 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਨੋਹਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਡੱਪਾ ਵਿੱਚ ਦੋਰਾਲਾ ਘੋੜੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਸੀ।
ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
2025-16 ਦੌਰਾਨ ਦੋਰਾਲਾ ਘੋੜੀ ਨਾਮਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਭਰ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਰਿਮਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਰ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ।
ਅਸੀਂ 2016 ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਮਨੋਹਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਕਬਰੇ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਸ਼ਪ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ। ਈਸਾਈਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
"ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਣਾ ਸਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।"
"ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਖਰਚਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।"
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕਬਰਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖੀ ਹੈ।
ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀ ਵਿਜੇ ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਕਬਰ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।"
"ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਉੱਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖਵੀਂ ਕਰ ਲਈ, ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ।"
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
