ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਮੌਕੇ ਰਾਇਤਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਕਿਉਂ ਲਗਵਾਉਣ ਲੱਗੇ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਦਾ ਟੀਕਾ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, AMIT KUMAR
- ਲੇਖਕ, ਸਈਅਦ ਮੋਜ਼ੀਜ਼ ਇਮਾਮ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਦਾਯੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਦੇ ਭੋਜਣ 'ਤੇ ਰਾਇਤਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕੇ ਲਗਵਾਏ ਹਨ।
ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਝਾਨੀ ਥਾਣਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿਪਰੌਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਇਤਾ ਪਰੋਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਰਾਇਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮੱਝ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕੱਟ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੇਬੀਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਲਖਨਊ-ਅਧਾਰਤ ਡਾਕਟਰ ਬਾਕਰ ਰਜ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਮਾਸ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕਾਕਰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।"
ਬਦਾਯੂੰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ (ਸੀਐਮਓ) ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੇਬੀਜ਼ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਹੀ ਹੈ।"
ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 23 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਮੌਕੇ ਭੋਜਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਇਸ ਦਾਅਵਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਇਤਾ ਵੀ ਪਰੋਸਿਆ ਗਿਆ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਸ ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਰਾਇਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਵੱਢ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੱਝ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਦੁੱਧ ਦੂਜੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
26 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ, ਉਹ ਮੱਝ ਮਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੇਬੀਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦਿਖੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 27 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਐਂਟੀ-ਰੈਬੀਜ਼ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਹਸਪਤਾਲ ਗਏ।
ਉਜੈਨੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਆਏ ਕੌਸ਼ਲ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜਿਸ ਮੱਝ ਦਾ ਅਸੀਂ ਰਾਇਤਾ ਖਾਦਾ ਸੀ, ਉਹ 26 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਰ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੱਝ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਵੱਢ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਆਏ ਹਾਂ।"
ਕੁਝ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, AMIT KUMAR
ਮੱਝ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਜੈਨੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਰੇਬੀਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗੇ।
ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਮੌਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲਾਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਆਏ ਹਾਂ।"
ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਮੌਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਮਲੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਮੌਕੇ ਗਏ ਸੀ। ਉਥੇ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਰਾਇਤਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੱਝ ਮਰ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, AMIT KUMAR
ਸੀਐਮਓ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਨੀਵਾਰ 28 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ, 166 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਸੌ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੇਬੀਜ਼ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਟੀਮ 27 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੀਕੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਹੁਣ ਆਮ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਦਾਉਂ ਦੇ ਸੀਐੱਮਓ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਇਤਾ ਖਾਧਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਰੇਬਿਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜੇ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, AMIT KUMAR
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗੋਰਖਪੁਰ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਗਭਗ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨਿਊਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਉਰੂਵਾ ਬਲਾਕ ਦੇ ਰਾਮਡੀਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਬੀਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਗਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ।
ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਵਹਾਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਰੇਬੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
ਗਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੇਬੀਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਉਰੂਵਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਡਾ. ਏ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਰੇਬੀਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਲਖਨਊ ਸਥਿਤ ਡਾ. ਬਾਕਰ ਰਜ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜੋਖਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੇਬੀਜ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਬਲਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾ. ਗੌਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਵਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜੋਖਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੋਖਮ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਦੁੱਧ ਕਿਸ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ।"
ਡਾ. ਗੌਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਵਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਖੁਰਾਕ ਪਹਿਲੀ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਤੀਜੀ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਚੌਥੀ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਠਾਈਵੇਂ ਦਿਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੇਬੀਜ਼ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਚਾਅ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
2023 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 30 ਲੱਖ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
22 ਜੁਲਾਈ, 2025 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਐਸਪੀ ਸਿੰਘ ਬਘੇਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "2024 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 3.7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਰੇਬੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ 54 ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ।"
ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
