انتخابات شهرداری استانبول؛ اکرم امام‌ اوغلو، رقیب جدید اردوغان؟

انتخابات شهرداری استانبول، بزرگترین شهر ترکیهدر تاریخ دوم تیر ماه (۲۳ ژوئن) مجددا برگزار خواهد شد. آیا اکرم امام اوغلو، نامزد مخالفان که برنده دور قبلی شد دوباره پیروز می‌شود؟ این رأی‌گیری پیامدهای گسترده ای دارد که از شهر استانبول فراتر خواهد رفت.

تا شش ماه قبل، کمتر کسی اسم اکرم امام اوغلو را که شهردار یک محله طبقه متوسط نشین استانبول بوده، شنیده بود.

ولی از آن تاریخ تاکنون نام این سیاستمدار ۴۹ ساله مخالف دولت در همه جای ترکیه شنیده می‌شود.

مخالفان دولت به آقای امام اوغلو به چشم فردی نگاه می‌کنند که می‌تواند رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری این کشور را که شکست‌ناپذیر به نظر می رسد، سرانجام شکست دهد.

محبوبیت آقای امام اوغلو که عضو حزب جمهوری‌خواه خلق است، از ماه دسامبر گذشته که در انتخابات محلی ترکیه نامزد سمت شهردار استانبول شد، به سرعت افزایش یافت. این انتخابات در تاریخ ۳۱ مارس سال جاری برگزار شد.

شعار انتخاباتی این سیاستمدار که با لحنی ملایم صحبت می کند، وعده مبارزه با فساد و از بین بردن تفرقه های عمیق موجود در جامعه ترکیه بود.

نتیجه این انتخابات، شکست قابل توجه حزب اسلامگرای عدالت و توسعه آقای اردوغان بود.

نه تنها حزب حاکم، شهرداری آنکارا پایتخت ترکیه را از دست داد، نتیجه شمارش آراء در استانبول که بزرگترین شهر کشور با ۱۵ میلیون جمعیت است، حاکی از پیروزی حیرت انگیز اکرم امام اوغلو نامزد حزب جمهوری‌خواه خلق بود.

دژ استانبول

روز بعد از رأی‌گیری یک طرفدار سرسخت آقای اردوغان با ناباوری به بخش ترکیه در سرویس جهانی بی بی سی گفت: "این نمی تواند صحت داشته باشد، استانبول دژ ماست."

پس از ۲۵ سال، مخالفان دولت قادر می‌شدند کنترل شهرداری استانبول را مجددا به دست بگیرند. یا باورشان این بود.

ولی شادمانی مخالفان طولی نکشید.

کمیسیون انتخاباتی ترکیه در اوایل ماه مه نتیجه انتخابات را باطل اعلام کرد. اعلام این موضوع پس از بررسی اعتراضات بن علی ییلدیریم، نخست وزیر پیشین وکاندیدای آقای اردوغان برای پست شهرداری استانبول بود که مدعی شده بود رأی های او به سرقت رفته.

شورای عالی انتخاباتی دستور برگزاری مجدد انتخابات را داد که قرار است ۲۳ ژوئن انجام شود.

اکرم امام اوغلو گفت این دستور انگیزه سیاسی دارد. مقام های اتحادیه اروپا هم با این اظهار نظر هم عقیده بوده و از تصمیم برگزاری مجدد انتخابات به شدت انتقاد کردند

موتور اصلی قدرت ترکیه

اهمیت استانبول در سیاست های ترکیه بسیار قابل توجه است.

یک سوم تولید اقتصادی ترکیه متعلق به این شهر است یعنی بیشتر از پرتغال، یونان یا مصر.

هجوم مهاجران از سایر نقاط ترکیه به استانبول به امید زندگی بهتر، سبب شد از دهه ۱۹۶۰ تا کنون جمعیت این شهر ۱۰ برابر شود و استانبول به صورت دنیای کوچکی از ترکیه درآید.

این جمله آقای اردوغان معروف است که زمانی گفته بود: "هر کس که استانبول را فتح کند، ترکیه را فتح کرده."

این اظهار نظر ناشی از تجربه شخصی آقای اردوغان بود که پیش از این که از سال ۲۰۰۲ زمام امور دولت ترکیه را در دست بگیرد، شهردار استانبول بود.

خصوصیات مشترک

آقای اردوغان در انتخابات شهرداری استانبول در سال ۱۹۹۴ به پیروزی غیرمنتظره ای دست یافت و همین موفقیت بعدا راه را برای پیروزی او در عرصه ملی کشور باز کرد.

اکرم امام اوغلو هم که به شیوه مشابهی در مسیر ترقی حرکت می کند، چند وجه مشترک دیگر هم با آقای اردوغان دارد.

آقای اردوغان پسر یک روحانی مسلمان است که خانواده اش قبلا در منطقه دریای سیاه زندگی می کردند. شمار قابل توجهی از رأی دهندگان استانبول از همین منطقه آمده‌اند.

اکرم امام اوغلو، هم در شهری مجاور شهر محل زندگی خانواده آقای اردوغان در همین منطقه متولد شده و برای رفتن به دانشگاه و تحصیل در رشته بازرگانی به استانبول رفته بود.

این دو نفر یک وجه مشترک دیگر هم دارند و آن علاقه شان به فوتبال است.

آقای اردوغان در نوجوانی یک فوتبالیست نیمه حرفه ای بود و همه از علاقه وافر او به مسابقات فوتبال باخبرند.

از آنجا که مردم ترکیه به فوتبال علاقه زیادی دارند، این شهرت به جلب رأی دهندگان بیشتری برای آقای اردوغان، کمک کرده است.

استادیوم ورزشی و مسجد

در رزومه کاری آقای امام اوغلو نیز علاقه او به فوتبال دیده می شود هم به عنوان یک بازیکن غیر حرفه ای و هم فعالیت برای باشگاه فوتبال شهر زادگاهش، ترابزون اسپور.

شاید موضوع مهم تر، نقش مسجد در مسیری است که اکرم امام اوغلو پیموده ونشانه آن تغییری است که در هویت حزب مجمهوری‌خواه خلق که قبلا کاملا سکولار بود مشاهده می شود.

او به مساجد رفته و آیه هایی از قرآن را قرائت کرده، رفتاری که معمولا رأی دهندگان ترکیه عادت داشتند از حزب عدالت و توسعه آقای اردوغان ببینند.

حلال کاپلان، یک روزنامه نگار طرفدار دولت می‌گوید آقای امام اوغلو تلاش می‌کند همان شیوه‌ای را اختیار کند که حزب عدالت و توسعه و آقای اردوغان برای رسیدن به قدرت از آن استفاده کرده بودند.

"حزب عدالت و توسعه صدای خاموش اکثریت مردم ترکیه علیه نخبگان بود. دلیل پیروزی انتخاباتی آقای اردوغان این است."

آقای کاپلان، می گوید اکرم امام اوغلو سعی می کند بازی را عوض کند و نشان دهد که حزب عدالت و توسعه، حزب نخبگان است ولی به عقیده او این ادعا در ترکیه با واقعیت مطابقت نمی کند و مردم آن را می بینند.

اما قدری گورزل، یک روزنامه نگار دیگر، مخالف این اظهار نظر است. اخیرا او در وبسایت اَل مانیتور، نوشت ماشین انتخاباتی اردوغان زنگ زده و از کار افتاده است و پس از ۱۷ سال که بر سر قدرت بوده فاقد قاطعیت منسجم، روحیه، انضباط و انگیزه است.

رئیس جمهوری ترکیه انتخابات شهرداری را محک حیاتی برای آینده کشور معرفی کرده و گر چه خودش نامزد نیست با شدت در مبارزات انتخاباتی شرکت می کند.

ولی قرار است در سال ۲۰۲۳، انتخابات ریاست جمهوری ترکیه برگزار شود و او می تواند با نامزد شدن در این انتخابات علیه شهردار استانبول فعالیت کند.

وقتی خبرنگار بی بی سی از اکرم امام اوغلو پرسید آیا او خودش را رئیس جمهوری آینده ترکیه می بیند با خنده پاسخ داد "خدا می داند."