چگونه کاهش ذخایر تسلیحاتی می‌تواند بر جنگ با ایران اثر بگذارد؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا می‌گوید کشورش «تقریبا ذخیره نامحدودی» از سلاح‌های کلیدی دارد. وزارت دفاع ایران می‌گوید این کشور «توانایی مقاومت در برابر دشمن» را برای مدتی طولانی‌تر از آنچه آمریکا برنامه‌ریزی کرده است، دارد.

ذخایر و تدارکات تسلیحاتی به تنهایی نتیجه این درگیری را تعیین نخواهند کرد. اوکراین مدت‌هاست از نظر تعداد نیرو و قدرت آتش در برابر روسیه در موضع ضعف قرار دارد. اما بدون تردید این ذخایر عامل مهمی محسوب می‌شوند.

از همان آغاز، سرعت عملیات بالا بوده است. هر دو طرف از هم ‌اکنون سلاح‌ها را سریع‌تر از آنچه بتوان آن‌ها را تولید کرد مصرف می‌کنند.

موسسه مطالعات امنیت ملی مستقر در تل‌آویو برآورد می‌کند که آمریکا و اسرائیل تاکنون بیش از دو هزار حمله انجام داده‌اند که هر یک شامل چندین مهمات بوده است.

به گفته این موسسه، ایران تاکنون ۵۷۱ موشک و هزار و ۳۹۱ پهپاد پرتاب کرده است. بسیاری از آن‌ها رهگیری شده‌اند. برای هر دو طرف، ادامه این سطح از درگیری هرچه جنگ طولانی‌تر شود دشوارتر خواهد شد.

ایران

مقام‌های غربی می‌گویند موشک‌هایی که ایران شلیک می‌کند، از صدها موشک در نخستین روز جنگ به چند ده موشک در حال حاضر کاهش یافته است.

پیش از جنگ، برآورد می‌شد ایران بیش از دو هزار موشک بالستیک کوتاه‌برد در اختیار داشته باشد. هیچ نیروی نظامی ارقام دقیق تعداد سلاح‌هایی را که در اختیار دارد منتشر نمی‌کند، چون چنین اعدادی محرمانه باقی می‌مانند تا طرف مقابل از آن‌ها آگاه نشود.

ژنرال دن کین، فرمانده ارشد آمریکا، روز چهارشنبه گفت پرتاب موشک‌های بالستیک ایران نسبت به نخستین روز درگیری‌ها در روز شنبه ۸۶ درصد کاهش یافته است. فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) می‌گوید تنها در ۲۴ ساعت گذشته نیز ۲۳ درصد کاهش ثبت شده است.

گفته می‌شد ایران پیش از جنگ، ده‌ها هزار پهپاد تهاجمی یک‌بارمصرف شاهد تولید انبوه کرده بود. این فناوری به روسیه نیز صادر شده است؛ کشوری که نسخه خود از پهپاد شاهد را با اثراتی ویرانگر در اوکراین به کار برده است. حتی آمریکا نیز از این طراحی الگوبرداری کرده است.

اما آقای کین گفت پرتاب پهپادهای ایران از نخستین روز درگیری تاکنون ۷۳ درصد کاهش یافته است. به نظر می‌رسد ایران برای حفظ سرعت بالای عملیات با مشکل روبه‌رو شده است.

با این حال هنوز ممکن است این کاهش چشمگیر تلاشی برای حفظ ذخایر تسلیحاتی باشد. اما ادامه تولید نیز به‌ مرور دشوارتر خواهد شد.

جنگنده‌های آمریکا و اسرائیل اکنون برتری هوایی بر ایران دارند. بیشتر سامانه‌های پدافند هوایی ایران نابود شده‌اند. این کشور دیگر نیروی هوایی قابل‌اعتنایی ندارد. سنتکام می‌گوید مرحله بعدی جنگ بر شکار پرتابگرهای موشک و پهپاد ایران، ذخایر تسلیحاتی آن و نابودی کارخانه‌هایی که این سلاح‌ها را تولید می‌کنند متمرکز است.

اکنون ممکن است تضعیف توانایی ایران برای ادامه جنگ، برای آمریکا و اسرائیل آسان‌تر باشد. اما نابود کردن همه ذخایر تسلیحاتی ایران دشوار خواهد بود.

ایران کشوری است که سه برابر فرانسه وسعت دارد. سلاح‌ها همچنان می‌توانند از دید آسمان پنهان شوند.

تاریخ معاصر همچنین محدودیت‌های جنگ‌هایی را نشان می‌دهد که از هوا انجام می‌شوند. ارتش اسرائیل پس از دو سال بمباران شدید هنوز حماس را در غزه نابود نکرده است. شورشیان حوثی در یمن نیز از یک کارزار بمباران یک‌ ساله آمریکا جان سالم به در بردند و برخی از سلاح‌هایشان نیز باقی ماند.

ایالات متحده

ایالات متحده همچنان قدرتمندترین نیروی نظامی جهان است. ذخایر متعارف این کشور از هر کشور دیگری بیشتر است.

اما ارتش آمریکا هنوز تا حد زیادی به سلاح‌های هدایت‌شونده دقیق و گران‌قیمت متکی است که در مقادیر محدود تولید می‌شوند. گزارش شد که ترامپ نشستی با پیمانکاران دفاعی برگزار کرده است تا آن‌ها را برای افزایش سرعت تولید تحت فشار بگذارد. این نشانه‌ای است از اینکه حتی منابع آمریکا نیز ممکن است تحت فشار قرار بگیرد.

ممکن است اکنون که آمریکا آزادی نسبی برای انجام حملات در فاصله نزدیک دارد بخشی از این فشار کاهش یافته باشد.

آقای کین گفت آمریکا پیش‌تر، از استفاده از «سلاح‌های دورایستا» فاصله گرفته است؛ یعنی سلاح‌های دوربرد گران‌تر و پیشرفته‌تری مانند موشک‌های کروز تاماهاوک. نیروی هوایی آمریکا اکنون از سلاح‌های ارزان‌تر «نزدیک‌برد» مانند بمب‌های جی‌دی‌ای‌ام استفاده می‌کند که می‌توان آن‌ها را از بالای هدف رها کرد.

مارک کنسیان، سرهنگ پیشین تفنگداران دریایی آمریکا در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی مستقر در واشنگتن، می‌گوید پس از حمله اولیه از فاصله دور، آمریکا «اکنون می‌تواند از موشک‌ها و بمب‌های ارزان‌تر استفاده کند».

او می‌گوید آمریکا می‌تواند این سطح از جنگ را «تقریبا برای مدتی نامحدود» ادامه دهد. هرچه جنگ طولانی‌تر شود، فهرست اهداف نیز کوچک‌تر می‌شود، به این معنا که سرعت عملیات به ‌تدریج کاهش می‌یابد.

پدافند هوایی

مارک کنسیان می‌گوید آمریکا ده‌ها هزار بمب جی‌دی‌ای‌ام در اختیار دارد، اما سامانه‌های گران‌قیمت پدافند هوایی در مقادیر کمتری موجود هستند. در مراحل اولیه درگیری، این سامانه‌ها برای مقابله با تهدید حملات تلافی‌جویانه ایران حیاتی بوده‌اند.

موشک‌های پاتریوت تقاضای بسیار بالایی داشته‌اند. نه فقط از سوی آمریکا بلکه از سوی متحدان عرب آن و همچنین اوکراین. هر موشک رهگیر بیش از چهار میلیون دلار قیمت دارد و گفته می‌شود آمریکا در حال حاضر حدود ۷۰۰ موشک در سال تولید می‌کند. اگر ایران همچنان قادر به پرتاب موشک‌های بالستیک باشد، این ذخایر محدود به‌سرعت مصرف خواهند شد.

آقای کنسیان، کارشناس مرکز مطالعات راهبردی و بین‌الملل برآورد می‌کند که آمریکا ممکن است حدود هزار و ۶۰۰ موشک پاتریوت در ذخایر خود داشته باشد که در روزهای اخیر بخشی از آن‌ها مصرف شده‌اند. او می‌گوید در حالی که آمریکا می‌تواند جنگ هوا به زمین را برای «مدت طولانی» ادامه دهد، جنگ پدافند هوایی «نامطمئن‌تر» است.

او می‌گوید: «اگر ترامپ حاضر باشد از تعداد موشک‌های پاتریوت بکاهد، فکر می‌کنم می‌توانیم بیشتر از ایرانی‌ها دوام بیاوریم. اما این کار با افزایش ریسک در یک درگیری احتمالی در اقیانوس آرام همراه خواهد بود.»

اینکه ترامپ با شرکت‌های دفاعی آمریکا دیدار کرد، نشانه‌ای است از وجود نگرانی‌هایی درباره ذخایر تسلیحاتی. با این حال پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، تاکید دارد که «ایران نمی‌تواند بیش از ما دوام بیاورد». در این مورد، احتمالا او درست می‌گوید.