مدارس، یک بیمارستان و بناهای تاریخی ایران در حملات آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفتند
- نویسنده, پل براون، شایان سرداریزاده، مت مورفی
- شغل, بخش راستیآزمایی بیبیسی
- زمان مطالعه: ۸ دقیقه
تصاویر ماهوارهای و ویدیوهای تائیدشده نشان میدهد که از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در روز شنبه، مدارس، یک بیمارستان و بناهای تاریخی بهشدت آسیب دیدهاند. این در حالی است که شمار تلفات غیرنظامیان گزارششده، در حال افزایش است.
به گفته هرانا، «خبرگزاری فعالان حقوق بشر» مستقر در آمریکا، هزار و ۱۶۸ غیرنظامی کشته شدهاند که ۱۹۴ کودک نیز در میان آنها هستند.
به دلیل قطع تقریبا کامل اینترنت که توسط مقامهای ایرانی اعمال شده است، صحبت با افراد داخل ایران بسیار دشوار بوده و دسترسی به ویدیوها نیز مشکل شده است.
با این حال، ساکنان تهران که توانستهاند به اینترنت متصل شوند میگویند شب پنجشنبه شدیدترین شب بمباران در پایتخت بوده و این شب، به مراتب هراسانگیزترین شب در جریان این جنگ بوده است، به طوری که بسیاری به دلیل شدت حملات تمام شب را بیدار ماندهاند.
یکی از آنها این شب را «جهنم روی زمین» توصیف کرده و فرد دیگری آن را «صحنهای از یک فیلم آخرالزمانی» خوانده است.
بخش راستیآزمایی بیبیسی آسیب دیدن یک بیمارستان، مراکز ورزشی، یک اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو و دو مدرسه را ثبت کرده است. یکی از این مدارس بنا بر اعلام مقامهای ایرانی صبح شنبه شاهد کشته شدن ۱۶۸ نفر بوده است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا گفت انفجار در مدرسهای در شهر جنوبی میناب تحت بررسی است و تاکید کرد نیروهای آمریکایی «هرگز اهداف غیرنظامی را هدف قرار نمیدهند».
تصاویر تائیدشده همچنین آسیب دیدن ساختمان یک مدرسه دیگر در ارومیه در شمال غرب ایران را نشان میدهد.
در میان دیگر ساختمانهایی که از زمان آغاز حملات آسیب دیدهاند، بیمارستان گاندی در تهران، پایتخت ایران قرار دارد که روز یکشنبه هدف قرار گرفت.
ویدیوی تائیدشدهای از بیمارستان نشان میدهد که ساختمان به شدت آسیب دیده و در حالی که غیرنظامیان نظاره میکنند، آوار و شیشهها فرو میریزند.
سخنگوی وزارت خارجه ایران چنین حملاتی را «جنایت جنگی آشکار» توصیف کرد. این در حالی است که دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، رئیس سازمان جهانی بهداشت، گفت این حادثه «بسیار نگرانکننده» است و افزود: «تاسیسات درمانی طبق حقوق بشردوستانه بینالمللی، محافظت میشوند.»
منبع تصویر، Google Map
منبع تصویر، Screenshot of video
تصاویر ثبت شده بلافاصله پس از حمله نشان میدهد منطقه، پوشیده از آوار است و بیماران، از جمله یک نوزاد در دستگاه انکوباتور، از بیمارستان خارج میشوند.
محمد رئیسزاده، رئیس سازمان نظام پزشکی ایران، به رسانههای دولتی گفت بخش لقاح آزمایشگاهی (آیویاف) بیمارستان در این حمله نابود شده است.
تصاویر گرفتهشده پس از حمله نشان میدهد در آنچه به نظر میرسد راه پله باشد آتش شعلهور است و ستونهای ضخیم دود سیاه از طبقات بالایی بلند شده است. تصاویر گرفتهشده در داخل ساختمان نیز نشان میدهد پنجرهها شکسته و دیوارهای داخلی آسیب دیدهاند.
ارتش اسرائیل اذعان کرد که در نتیجه حمله به یک «تاسیسات نظامی» در نزدیکی محل، «آسیبی جزئی» به بیمارستان وارد شده است.
این بیمارستان روبهروی استودیوها و دفترهای متعلق به سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران قرار دارد که ممکن است هدف اصلی حمله بوده باشد.
تصاویر ماهوارهای ثبتشده در روز سوم مارس نشان میدهد یک دکل پخش تلویزیونی در محوطه صدا و سیما فرو ریخته و نشانههای اصابت حمله نیز دیده میشود.
نمای جلوی بیمارستان، جایی که ویدیوها آسیب گسترده را نشان میدهند، از زاویه تصاویر ماهوارهای قابل مشاهده نیست.
یانینا دیل، کارشناس حقوق بینالملل در دانشگاه آکسفورد، به بخش راستیآزمایی بیبیسی گفت که وضعیت رسانهها بهعنوان اهداف نظامی در زمان درگیری میتواند محل اختلاف باشد و این موضوع به این بستگی دارد که تا چه اندازه تبلیغات با راهبرد نظامی همسو تلقی شود.
یکی از ساکنان تهران در توصیف اثر بمباران گفت که صدای مداوم «انفجارهای پیدرپی خستهکننده است» و انرژی انسان را میگیرد.
فرد دیگری توضیح داد که این حملات چه اندازه برای ایرانیان آسیبپذیر، بیثباتکننده بوده است. او به بیبیسی گفت: «عموی من بیماری روانی دارد. مرد بیچاره خودش را قانع کرده بود که مرده است.»
در جای دیگر، در شهر ساحلی لامرد در جنوب کشور، رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که در پی انفجار در یک سالن ورزشی در روز شنبه ۲۰ نفر کشته شدند.
ویدیویی که اندکی پس از آن گرفته شده آسیب شدید به ساختمان را نشان میدهد. آثار سوختگی روی دیوارها دیده میشود و دود به آرامی از بیرون ساختمان بالا میرود.
تصاویر دیگر نیز آسیب به ساختمانهایی در فاصله کمتر از ۳۰۰ متر را نشان میدهد که حاکی از رخ دادن بیش از یک حمله در این منطقه است.
یک پایگاه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در این شهر، در شمال این سالن ورزشی قرار دارد. این پایگاه با یک دیوار از این سالن ورزشی جدا شده است. در تصاویر ماهوارهای با وضوح پایین که در اختیار داریم، آسیب آشکاری به این پایگاه دیده نمیشود.
نه ارتش اسرائیل و نه ارتش آمریکا به پرسشهای ما درباره این حادثه پاسخ ندادهاند.
تصاویری از یک مراسم تشییع جنازه گسترده در مرکز شهر در دوم مارس که توسط خبرگزاری تسنیم منتشر شده، جمعیتی چندصد نفره را نشان میدهد که با در دست داشتن عکس قربانیان و علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، گرد آمدهاند.
این تصاویر با نمایی گسترده پایان مییابد که در آن عزاداران در برابر دستکم ۱۸ تابوت پوشیده با پرچم جمهوری اسلامی ایران سرهای خود را پایین آوردهاند.
منبع تصویر، Tasnim
در تهران، دستکم سه مجموعه ورزشی پس از حملات روز پنجشنبه به شدت آسیب دیدهاند. در میان آنها سالن سرپوشیده ۱۲ هزار نفری مجموعه ورزشی آزادی قرار دارد که تصاویر نشان میدهند نزدیک به فروپاشی است.
وزارت خارجه اسرائیل گفته است این ساختمان بهعنوان «محل استراحت» نیروهای ایرانی استفاده میشده است.
صحنههای مشابهی از ویرانی در ورزشگاههای بعثت و اسماعیلی در دیگر نقاط شهر نیز دیده شده است. ما برای دریافت توضیح با ارتش اسرائیل تماس گرفتهایم.
کسبوکارهای تجاری، از جمله مغازهها و فروشگاهها نیز در سراسر کشور هدف حمله قرار گرفتهاند.
ویدیوهای تائیدشده آسیب شدید به یک کافه در مرکز تهران را نشان میدهد و صاحب آن که به شدت پریشان است در حال بررسی ویرانهها دیده میشود.
آسیب واردشده به این کافه ممکن است نتیجه حمله به یک کلانتری در آن سوی خیابان باشد که کاملا ویران شده است.
بخش راستیآزمایی بیبیسی همچنین آسیب به یک بازار قدیمی در بافت تاریخی مرکز تهران و نیز یک کاخ ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو را مشاهده کرده است.
ویدیوی تائیدشده از روز دوشنبه شیشههای خردشده و دیوارهای سوخته در بازار بزرگ را نشان میدهد؛ مجموعهای گسترده و تو در تو از مغازهها و حجرهها که قرنها قدمت دارد.
تصاویر کاخ گلستان، اقامتگاه سلطنتی سابق و یکی از قدیمیترین بناهای پایتخت ایران، آسیب گسترده را نشان میدهد.
تصاویر پخششده توسط رسانههای دولتی ایران در روز سهشنبه نشان میدهد شیشههای شکسته در محوطه کاخ پراکنده است و بخشهایی از نمای بیرونی و درهای چوبی ضخیم نیز آسیب دیدهاند.
کاخ و بازار هر دو در نزدیکی مجموعهای قرار دارند که قوه قضائیه و دیوان عالی کشور ایران در آن مستقر هستند.
بخش راستیآزمایی بیبیسی با بررسی ویدیوها و تحلیل تصاویر ماهوارهای تائید کرده است که این مجموعه قضایی آسیب دیده است.
یونسکو گفته است این ساختمان در نتیجه حمله به میدان ارگ در نزدیکی آن، جایی که مجموعه قضایی قرار دارد، آسیب دیده است.
این سازمان افزود که محل تمام سایتهای ثبتشده در فهرست میراث جهانی را در اختیار همه طرفها قرار داده و یادآور شد که «اموال فرهنگی طبق حقوق بینالملل محافظت میشوند».
یکی از ساکنان تهران به بیبیسی گفت که این شهر به «شهر ارواح» تبدیل شده است. خیابانها خالی هستند و بوی باروت در هوا باقی مانده است.
فرد دیگری با اشاره به سرکوبهای خشونتآمیز اخیر علیه اعتراضهای سراسری در کشور گفت: «ترس از جنگ، بهتر از ترسی است که از جمهوری اسلامی داریم.»
آژانس پناهندگان سازمان ملل روز چهارشنبه گفت حدود ۱۰۰ هزار نفر در ۴۸ ساعت نخست حملات از تهران گریختهاند.
این سازمان افزود روزانه بین هزار تا دو هزار خودرو از شهر خارج میشوند که بیشتر آنها به سمت شمال کشور میروند.
دکتر مایکل بکر، استادیار حقوق در کالج ترینیتی دوبلین، به بخش راستیآزمایی بیبیسی گفت حملات عمدی به مکانهای غیرنظامی طبق حقوق بینالملل غیرقانونی است، مگر آن که این مکانها برای اهداف نظامی استفاده شوند.
با این حال او اشاره کرد که استثناهای محدودی برای این قاعده وجود دارد، از جمله زمانی که یک مکان محافظتشده به طور تصادفی در جریان حمله به یک هدف نظامی آسیب ببیند.
او گفت این استثناها میتواند به «محدودیتهای بسیار ضعیف بر تصمیمگیری نظامی» منجر شود و تاکید کرد اگر آسیبی که به غیرنظامیان وارد میشود، با هدف نظامی دنبالشده متناسب نباشد، این حملات همچنان میتواند غیرقانونی تلقی شود.
ابعاد کامل تاثیر جنگ بر غیرنظامیان همچنان نامشخص است.
به گفته گروه ناظر «نتبلاکس»، قطع تقریبا کامل اینترنت در سراسر کشور همچنان برقرار است. به این معنا که تنها اطلاعات محدودی از داخل ایران منتشر میشود.
ایشیک ماتر، مدیر تحقیقات این گروه گفت حتی اگر حکومت، محدودیتهای ارتباطی را کاهش دهد نیز هیچ تضمینی وجود ندارد که تصویر کاملتری از وضعیت به دست آید.
او گفت: «ما دریافتهایم که پس از قطع اینترنت در ایران معمولا موج بزرگی از محتوای تولیدشده توسط کاربران ظاهر نمیشود، زیرا مردم یا زمانی که مهم بوده راهی برای ارسال آن پیدا کردهاند، یا برای امنیت خود آن را حذف کردهاند، یا ترجیح دادهاند از آن عبور کنند.»
او افزود: «به همین دلیل است که راستیآزمایی در زمان واقعی چنین اهمیت زیادی پیدا کرده است.»
گزارشهای تکمیلی از غنچه حبیبیزاد و سارا جلالی
