از شنبه خونین دبستان شجره طیبه در میناب چه می‌دانیم؟

صبح شنبه، نهم اسفند، تنها حدود چهار ساعت از آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران گذشته بود که موشکی به دبستان شجره طیبه در میناب، استان هرمزگان برخورد کرد که موجب کشته شدن ده‌ها دانش‌آموز شد. ‌

بخش راستی‌‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی تصاویر ماهواره‌ای و تصاویر منتشر شده از لحظات پس از حمله را بررسی کرده است و دریافته علاوه بر بخشی از ساختمان مدرسه که به طور کامل تخریب شده است، شش ساختمان دیگر در اثر اصابت موشک‌هایی درمحوطه سازمانی سپاه آسیب دیده است؛ از جمله ساختمان یک کلینیک درمانی وابسته به سپاه.‌‌

این محوطه سازمانی «مجمتع فرهنگی سپاه سیدالشهدا» نام‌گذاری شده است و تابلویی به این نام بر سر در آن در بلوار رسالت میناب نصب شده است، اما دقیقا مشخص نیست به جز مدرسه و مرکز درمانی چه مراکز فرهنگی دیگری در این مجمتع وجود دارد.

‌با شروع عملیات امداد، شمار قربانیان پس از اصابت موشک به مدرسه، ساعت به ساعت افزایش پیدا کرد تا در نهایت بر اساس آمار رسمی «کشته‌شدن ۱۶۸ نفر و زخمی شدن ۹۶ نفر» تایید شد.

بیشتر کشته‌شدگان، دانش‌آموزان دختر و پسر بین ۷ تا ۱۲ سال هستند. چندین معلم‌ و والدین دانش‌آموزان نیز در این حمله کشته شدند. ‌‌خبرگزاری میزان گفته است در میان کشته‌شدگان ۱۱۰ دانش آموز شامل ۶۶ پسر و ۵۴ دختر، ۲۶ معلم زن و چهار نفر از والدین وجود دارند. ‌

با اینکه این مدرسه غیرانتفاعی، دخترانه اعلام شده است اما بخش راستی‌‌آزمایی دریافته است که این مدرسه چهار طبقه داشته و کلاس‌های دانش‌‌آموزان دختر و پسر در طبقات مجزا بوده است.

ایران می‌گوید این حمله از سوی آمریکا و اسرائیل انجام شده است. اما این دو کشور تا کنون مسئولیت این حمله را نپذیرفته‌اند. در همان ساعات اولیه پس از حمله، پنتاگون در پاسخ به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی گفت در حال بررسی این اتفاق است. پس از گذشت هفت روز ارتش آمریکا همچنان می‌گوید در حال بررسی است.

مارک روبیو، وزیر خارجه آمریکا هم در پاسخ به خبرنگار بی‌بی‌سی این حمله را تکذیب یا تایید نکرد و گفت که این کشور «هرگز به یک مدرسه به عمد حمله نمی‌کند و انگیزه‌ای برای این کار ندارد.» ارتش اسرائیل هم گفته است که از عملیات نیروهایش در این منطقه «اطلاعی ندارد.»‌

با این حال شهر میناب در میان اهدافی است که وزارت جنگ آمریکا اعلام کرده در ۱۰۰ ساعت اول جنگ به آنها حمله کرده است. ‌

در بعضی موارد با بررسی نوع موشک می‌توان تشخیص داد که متعلق به ارتش کدام کشور است اما تا این لحظه تصویری از بقایای موشک‌هایی که به این ساختمان‌ها برخورد کرده‌اند، منتشر نشده است. ‌

بنابراین با شواهد موجود نمی‌توان به طور مستقل نتیجه‌ قطعی گرفت که موشک از سوی کدام کشور پرتاب شده است.

بر اساس بعضی گزارش‌های تایید نشده، دو موشک با فاصله کوتاهی از هم با این مدرسه برخورد کرده است. ما در حال بررسی این موضوع هستیم و فعلا نمی‌توانیم با قطعیت این موضوع را تایید کنیم. اما در یکی از ویدیوهایی که از داخل محوطه مدرسه، لحظاتی پس از اصابت موشک را ثبت کرده است، دو ستون سیاه دود مستقیما از داخل ساختمان مدرسه بلند شده است که نشان‌دهنده اصابت یک یا دو موشک به این ساختمان است. ‌‌‌‌

تصاویر ماهواره‌ای و همینطور ویدیوها و عکس‌هایی که پس از حمله گرفته شده‌اند، نشان می‌دهند که بخشی از ساختمان مدرسه به طور کامل تخریب شده است. ‌‌‌

بر اساس گزارش‌های رسمی، در فاصله کوتاهی پس از آنکه دولت ایران اعلام کرد که تمام مدارس کشور تعطیل شده‌اند، حدود ساعت ۱۰:۴۵ دقیقه، حمله به مدرسه انجام شد. ‌

یک شهروند میناب که با بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌س فارسی صحبت کرده است، می‌گوید که مسئولان مدرسه در حال اطلاع‌رسانی به والدین بودند که بیایند فرزندانشان را از مدرسه ببرند که موشک به مدرسه برخورد کرد.

این فرد می‌گوید والدینی که نامشان در میان کشته‌شدگان است، آمده بودند دنبال فرزندانشان. اما آنها هم همزمان با عزیزانشان کشته شدند. ‌نام یک نوزاد دو ماهه هم در لیست دست‌نویسی از اسامی کشته‌شده‌ها همراه با تاریخ‌ تولد‌ آنها در رسانه‌های ایران منتشر شده است که احتمال می‌رود او نیز همراه والدین بوده است.

مدرسه شجره طیبه در شمال شرقی مجموعه فرهنگی سپاه سید‌الشهدا قرار دارد. ‌تصاویر ماهواره‌ای موجود نشان می‌دهد که محوطه آن دستکم از حدود ده سال پیش، شهریور ۱۳۹۵، با دیواری از محوطه این مجموعه جدا شده است و ورودی‌ها و خروجی‌های مجزا دارد.

اولین تصویر ماهواره‌ای که پیش از احداث این دیوار در دسترس است مربوط به مهر ۱۳۹۲ است؛ زمانی که ساختمان مدرسه و محوطه آن بخشی از این مجموعه بوده است. ‌

به گفته یکی از ساکنان محلی میناب که با بخش راستی‌‌آزمایی صحبت کرده است، در نزدیک این پایگاه سپاه شهرک المهدی قرار دارد و همینطور ساختمان‌های مسکن مهر که موجب رشد جمعیت در این منطقه شده است. برای همین این مدرسه در ساختمانی که در مجموعه سپاه بود، تاسیس شد. ‌مدرسه شجره طیبه فقط مختص به فرزندان سپاهی‌ها نبوده است و همه شهروندان می‌توانستند فرزندانشان را در آن ثبت نام کنند. ‌‌‌‌‌‌

این منبع محلی گفته است، چند نفر از نزدیکانش که اصلا ارتباطی با سپاه نداشته‌اند و جزو کسبه محل هستند، فرزندانشان را آنجا ثبت‌نام کرده بودند که در این انفجار کشته شدند.

بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که ساختمان کلینیک شهید آبسالان سپاه در این مجموعه نیز آسیب دیده است. ‌‌

محل این کلینیک با ویدیویی که از بلوار رسالت روبروی ضلع جنوبی این ساختمان گرفته شده است،‌ هم‌خوانی دارد. در این ویدیو تابلوی «مجتمع فرهنگی سپاه سیدالشهدا» و «درمانگاه تخصصی شهید آبسالان وابسته به فرماندهی بهداری نیروی دریایی سپاه پاسداران» دیده می‌شود.

این کلینیک ‌در دی ماه ۱۴۰۳ افتتاح شد. ‌

قدیمی‌ترین تصویر ماهواره‌ای موجود از ساختمان این کلینیک مربوط به مرداد ۱۳۸۰ است که نشان می‌دهد این ساختمان بخشی از مجموعه سپاه پاسداران بوده است. ‌

با مرور تصاویر ماهواره‌ای سال‌های بعد می‌توان دید که در اردیبهشت سال ۱۴۰۲، دیواری ساخته شد که این کلینک را از مجموعه سپاه جدا می‌کند. ‌

بررسی تصاویر ماهواره‌ای در فروردین ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که ورودی این کلینیک هم مجزا شده است. ‌

این کلینیک بخش‌های مختلفی از جمله اطفال، زنان و زایمان، قلب و عروق و دندانپزشکی، آزمایشگاه، سی‌تی‌اسکن، سونوگرافی، داروخانه و مرکز سلامت خانواده هم دارد. بر روی نقشه‌ گوگل‌مپ که در دسترس همگان قرار دارد، مشخصا نام داروخانه بر روی قسمتی از ساختمان کلینیک دیده می‌شود. ‌‌

به گفته منبع محلی که با ما صحبت کرده است، این کلینیک نیز پس از افزایش جمعیت در منطقه تاسیس شد و به همه شهروندان خدمات درمانی ارائه می‌کرد و فقط مختص به کارکنان سپاه نبود. ‌

عکسی از یک برجک مراقبت در گوشه‌ای از این مجمتع در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که بر روی دیوار بیرونی آن نوشته شده است «دبستان و پیش‌دبستانی دخترانه شجره طیبه نیروی دریایی سپاه».‌

در ‌‌تصویر ماهواره‌ای، این برجک در گوشه جنوب شرقی این مجموعه دیده می‌شود.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که تا اردیبهشت ۱۴۰۲ سه برجک مراقبت در گوشه‌های شمال غربی، جنوب غربی و جنوب شرقی این مجموعه متعلق به سپاه وجود داشته است و پس از این تاریخ تنها برجک گوشه جنوب شرقی باقی مانده است. ‌

منبع محلی به ما گفت که در سا‌ل‌های گذشته هیچ‌وقت نگهبانی را در برجک‌های مراقبت این مجموعه ندیده است.‌

در ویدیویی که که از خارج از این مجتمع، از بلوار رسالت روبروی ضلع جنوبی آن، گرفته شده است سه ستون دود مجزا قابل مشاهده است. محل تقریبی ستون‌های دود با محل ساختمان‌‌های تخریب شده مجتمع سیدالشهدا که در تصویر ماهواره‌ای دیده می‌شود، هم‌خوانی دارد. ‌

در تصویر ماهواره‌ای می‌بینیم که یکی از این ساختمان‌ها در شمال مجموعه کاملا نابود شده است. ‌

در دو ساختمان دیگر در غرب این مجمتع و همینطور در ساختمان کلینیک آثار تخریب دیده می‌شود. همچنین در شرق کلینیک هم آثار تخریب در دو نقطه وجود دارد.

نیروی دریایی در میناب، بخشی از نیروی پنجم دریایی سپاه پاسداران در جنوب ایران است که مقر آن در بندر لنگه قرار دارد. یکی از بخش‌های این نیرو تیپ موشکی عاصف در شهر میناب است. ‌

تیپ موشکی عاصف دارای چهار گردان است و از آن به عنوان مهم‌ترین تیپ موشکی نیروی دریایی سپاه یاد می‌شود. آبان ماه سال ۱۳۹۱ در جریان اختلاف‌های ایران با امارات متحده عربی بر سر جزایر سه‌گانه، ایران یک رزماییش دریایی برگزار کرد که نیروی دریایی سپاه با چهار گردان وابسته به تیپ موشکی عاصف یک رزمایش موشکی سه روزه در منطقه میناب در نزدیکی تنگه هرمز برگزار کرد.

در گزارش‌های بعضی از رسانه‌ها آمده است که تیپ عاصف در مجتمع فرهنگی سپاه پاسداران سیدالشهدا که به مدرسه دخترانه چسبیده واقع شده است، اما بی‌بی‎‌سی فارسی هنوز نتوانسته این موضوع را تایید کند.‌

از آغاز جنگ، نیروی دریایی ایران از اهداف اصلی اسرائیل و آمریکا بوده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در روز سوم جنگ گفت نیروی دریایی ایران از بین رفته است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز در بیانیه‌ای حملات به نیروی دریایی ایران را تایید کرد و گفت ناو پهپادبر شهید باقری را در همان روز اول جنگ مورد حمله قرار داده و از بین برده است. پیش‌تر تصاویر ماهواره‌ای شرکت ونتور که در اختیار بی‌بی‌سی فارسی قرار گرفته بود، حمله آمریکا و اسرائیل به ناوهای جنگی ایران در بندر کنارک و از بین رفتن آنها را نشان می‌داد.

دادستان شهر میناب شمار کشته‌‌شدگان را ۱۶۸ و زخمیان را ۹۶ نفر اعلام کرده است.‌‌ در تصاویری که پس از انفجار از عملیات آواربرداری و امداد منتشر شده است، دیده می‌شود بعضی از اجساد به علت شدت آسیب قابل شناسایی نیستند. در بعضی تصاویر می‌بینیم تنها دست یا پای کودکان به جا مانده است. ‌‌

یک منبع محلی به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی گفت بعضی از اجساد هنوز تعیین هویت نشده‌اند و خانواده‌ها منتظر نتیجه آزمایش دی‌ان‌ای هستند. ‌

این منبع محلی گفت که یکی از آشنایان او مادری بود که به دنبال دخترش به مدرسه رفته بود اما هنگام اصابت موشک هم مادر و هم فرزند کشته شدند. ‌(به دلیل حفظ امنیت این فرد به نام او و آشنایان کشته شده او اشاره نمی‌کنیم)

روزنامه اعتماد نیز گزارشی منتشر کرده است از مادری به نام محدثه فلاحت که دو فرزند دختر و پسرش را به نام‌های مهدیه و امین‌ احمدزاده، ۱۱ و ۶ ساله در این مدرسه از دست داده است. ‌

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی با بررسی عکس‌ها و ویدیوهایی که از تابوت‌ها و مراسم خاکسپاری کشته‌شدگان منتشر شده است و همچنین گفتگو با نزدیکان ، هویت ۴۹ نفر از ۱۶۸ کشته را شناسایی کرده است. ‌‌‌‌در فهرستی که ما شناسایی کرده‌ایم نام ۲۴ پسر، ۲۱ دختر و ۴ زن وجود دارد.

فرزاد صیفی‌کاران و سانا طباطبایی در تهیه این گزارش همکاری کردند