BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
»Turn ON
Troi YMLAEN
»What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

Dail Dysynni
Steven ym mhegwn y gogleddTaith i begwn y gogledd
Gorffennaf 2004
Yr Americanwr, Robert Peary sy'n cael y clod am arwain taith i ddarganfod Pegwn y Gogledd yn 1909, ond pwy sy wedi bod yno wedyn yn union 95 o flynyddoedd yn ddiweddarach?
Un o fechgyn y fro, sef Steven Owen, mab Enid a'r diweddar Rhys Owen, Llwyngwril sydd wedi troedio yr union daith. Pam mynd i'r lle anghysbell? Dim ond eira, rhew a môr sy yno - dim tir o gwbl. Ond, sialens ydy sialens, a phan gyfarfu Steven a gweddill y grŵp o 19 yn Dartmoor nôl yn Ionawr, doedd dim amdani ond gwynebu gwaith caled o ymarfer.

Un o'r ymarferiadau oedd tynnu teiar ynghlwm mewn harnais drwy'r coed ger ei gartre yn Guilford, gyda'r cŵn yn gwmni iddo! Roedd y fenter hefyd yn gyfle i'r ddau arweinydd ymarfer ar gyfer eu taith ym mis Tachwedd i ail greu ymdrech Capten Scott i Begwn y De.

Felly gyda unigolion profiadol fel hyn, roeddent yn medru cyfleu hyder i bawb arall. Ar ôl cael eu hedfan i wersyll y Rwsiaid ar y gyflinell 89 gradd o Spitsbergen, rhaid oedd dechrau'r daith o 60 milltir a oedd i gymryd tua 8 - 10 diwrnod i'w sgïo - dydi hi ddim yn bosibl cerdded yno.

Wedi cyrraedd y Pegwn, y traddodiad ydy ffrïo cig moch - doedd neb yn siŵr iawn pam! Byddai hofrennydd yn eu cludo nôl wedyn i'r gwersyll cyn dychwelyd i Spitsbergen.

Yn dilyn sgwrs gyda Steven ar ôl iddo ddychwelyd yn ddiogel, soniodd am un o'r peryglon, sef rhew yn dadmer, a'r môr yn dod i'r golwg.

Gan i'r môr symud y rhew, bu'r grŵp yn sgïo tua 100 milltir cyn cyrraedd y Pegwn - llawer mwy o bellter na'r amcangyfrif gwreiddiol. Roedd pawb yn sylweddoli pa mor bwysig oedd hi i ddilyn llwybrau cywir, a pha mor ddibynnol oeddent ar ei gilydd. Gan ei bod yn ddechrau'r gwanwyn, fe gododd y tymheredd ac felly roedd y posibilrwydd o'r eira a'r rhew yn dadmer yn hynod o beryglus. Yn ffodus tuag at ddiwedd y daith, dychwelodd y tywydd oer h.y. -25 gradd gan ddisgyn i -35 gradd yn ystod gwynt a storm. Dyna beth yw oer! Roedd angen mwy na dillad Damart ar y daith yma! Wrth gwrs, roedd hi'n bwysig peidio chwysu'n ormodol gan y gallai'r chwys rewi ac arwain at ewinrhew, felly, rhaid oedd sgïo yn raddol am ryw 6 - 10 milltir y diwrnod yn unig.

Beth oedd pawb yn ei gario? Roedd pob aelod o'r parti'n tynnu sled a oedd yn pwyso tua 70 pwys, gyda bwyd a dillad sbâr. Bwyd sych oedd ar gael a thipyn o dasg oedd toddi'r rhew er mwyn ei ferwi i gael dŵr poeth - fe gymerai hyn tua dwy awr. Diolch byth am ein trydan a dŵr tap! Rhaid cofio nad tirwedd gwastad oedd ar y daith ond eira a rhew wedi'i 'blygu' ac yn aml iawn byddai'n rhaid codi'r sled dros y plygiadau rhew yma gyda thri pherson arall yn helpu. Cafwyd tywydd digon braf y rhan fwyaf o'r amser, a rhyfedd oedd y profiad o olau yn ystod y dydd a'r nos.

Cyrhaeddwyd y Pegwn ar 25 Ebrill gyda'r tywydd yn heulog. Mae yna sôn mai Steven ydy'r Cymro Cymraeg cyntaf i gyrraedd yno, ond beth bynnag am hynny, gwelwyd y Ddraig Goch yn ddigon amlwg yng nghanol y baneri eraill.

Beth ddysgodd y profiad iddo? Pwysigrwydd o bawb yn cyd-weithio, ffydd yn yr arweinyddion, a gwneud ffrindiau oes.

Fel canlyniad i'r daith, mae Steven wedi codi dros £16,000 i elusen ymchwil i Glefyd y Prostad yn Ysbyty Surrey, yn Guilford, a diddorol yw nodi fod yr arbenigwr yno yn Gyrnro o Abertawe yn wreiddiol ac yn un o ffrindiau Steven.

Ar ran darllenwyr y DAIL, estynnwn ein llongyfarchiadau gwresog iddo ar ei fenter ddewr, ac ymfalchïwn yn ei Gymreictod cadarn, a'i barodrwydd i helpu eraill llai ffodus.


0
C20
Pobol y Cwm0
Learn Welsh0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy