ብስምምዕ ሰላም ዝተሓጎሱ ነበርቲ መቐለ ንግብራውነቱ ከምዝፅበዩ ገሊፆም

ነበርቲ ከተማ መቐለ ነቲ ዝተበፅሐ ስምምዕ ሰላም ካብ ዝሰምዑ ጀሚሮም ታሕጓሶም ኣብ ምግላፅ ይርከቡ።

ካብዚ ሓሊፉ ኵሎም እቲ ስምምዕ ሰላም ግብራዊ ክኸውን ይፅበዩ ኣለዉ።

መብዛሕትኦም ሰባት ኣብ ቀረባ እዋን ነገራት ኣዝዮም ዝሓሹ ክዀኑ ብተስፋ ዝፅበዩ እዮም።

ድሕሪ ምእዋጅ ምቁራፅ ኲናት ዕዳጋ መቐለ ብመጠኑ ክረጋጋእ ጀሚሩ፤ ብፍላይ ዋጋ መሰረታዊ ሸቐጣት መግቢ ክንኪ ይርአ'ሎ።

ንኣብነት ዋጋ ሓደ ኩንታል ጣፍ ካብ 14 ሽሕ ናብ 8 ሽሕ ብር [ገንዘብ ኢትዮጵያ] ወሪዱ ኣሎ።

ስርናይ ድማ ካብ 9 ሽሕ ናብ 3 ሽሕ ብር ንክዩ።

ዋጋታት ዘይቲ፡ ሽኮርን በርበረን እውን ተስፋ ብዝህብ ኵነታት ክጐድል ክኢሉ'ሎ።

ኵሉ ሰብ ብዛዕባ እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝተበፅሐ ስምምዕ ሰላም ኣብ ምዝራብ ዝርከብ ኰይኑ፡ ንምዕባለታቱ ኣብ ምክትታትል ይርከብ።

ካብ ዝተፈላለየ ክፍሊታት ሕብረተሰብ ዝመጹ ሰባት ሓሳባቶምን ርእይቶኦምን ከካፍሉኒ ሓቲተዮም።

በቲ ስምምዕ ምቁራፅ ኲናት ኣዝያ ሕጕስቲ ዝዀነት ኣደ ክልተ ቈልዑ ራሄል ኣባይ፡ “ኲናት ኣብ ዝካየደሉ ቦታ ንነብር ዘለና ንሕና ስለዝዀንና፡ ቅድሚ ዅሉ ብዛዕባ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ክንዛረብ ዝግባኣና’ውን ንሕና ኢና። እንተወሓደ፡ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ከይፈራሕና ክንንቀሳቐስ ጀሚርና ኣለና” ኢላ።

ብዙሓት ሰባት ኣብታ ከተማ ተመሳሳሊ ርእይቶ ኣለዎም። ከምኡ’ውን፡ ኣብቲ ጉዳይ ኣብ ውዑይ ዘተ የካይዱ 'ለው።

ወዲ 32 ዓመት በላይ ታከለ ብወገኑ፡ “ንሕና ህዝቢ ትግራይ ልክዕ ከም ካልእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሰላም ክንነብር ኢና ንደሊ። ኲናት ክንደይ ዋጋ ከም ዘኽፈለና ንፈልጥ ኢና። ግን ድማ ኣብቲ ስምምዕ ሰላም ዘለዉ ወገናት መረጋገፂ ክህቡናን ነቲ ስምምዕ ከተግብርዎን ድልየት ኣሎና” ክብል ተዛሪቡ።

በላይ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውሽጢ መሬት ኢትዮጵያ ምህላዉ ግን ስክፍታ ኣሎዎ።

“ብዛዕባ ‘ሻዕብያ’ (ሰራዊት ኤርትራ) ካብ መሬትና ምውፅኡ ዝሕብር ዜና ክሰምዕ እደሊ” ክብል’ውን ወሲኹ ገሊፁ።

ኣብ ትግራይ ዘለዉ ሰባት፡ ናብ ኣምሓራን ዝተረፈ ክፋል እታ ሃገርን ዝወስድ መገዲ ክኽፈት ድልየት ኣሎዎም። ሰብኣዊ ሓገዝ’ውን ብቕልጡፍ ናብ ትግራይ ክኣቱ ኣለዎ።

ካብቶም ዝዝተየሎም ዘለዉ ዓበይቲ ጉዳያት እቲ ሓደ፡ ምፍታሕ ዕጥቂ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ (TDF) እዩ። ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክኽበር ከምዘለዎ ይኣምኑ እዮም፤ ግን ድማ ኣብ ልዕሊ'ቲ ንኽልተ ዓመት ዝኸደ ኲናት ትግራይ ግፍዒ ፈጺሙ ዝበልዎ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ እምነት የብሎምን።

ተስፋይ ኣድሓኖም ኣብ መቐለ ዕዳጋ ዓዲሓቂ ነጋዳይ ኰይኑ፡ “ወረርቲ ኤርትራ” መዓስን ከመይን’ዮም ካብ ሃገርና ክወጽኡ ክብል ይሓትት።

ኣስዒቡ “ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኤርትራ ንምንታይ እዩ ዕጥይጥይ ዝብል ዘሎ?” ኢሉ።

መንግስቲ ክልል ትግራይ ነቲ ኣብ ፕሪቶርያ ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ከምዝተቐበሎን ንትግባረኡ ድልው ከምዝዀነን ወግዓዊ ገይሩ’ሎ።

ተጋሩ ዲያስፖራ ግን ኣብቲ ስምምዕ ሰላም ዘለዎም ጥርጣረ ኣብ ምግላፅ ይርከቡ። መብዛሕትኦም ነቲ ምፍታሕ ዕጥቂ ሓይልታት ትግራይ ዘገድድ ድንጋገ ኣይቅበልዎን።

ኣብ ዘካየድዎም ሰልፊታት ተቓውሞ እውን፡ ነዚ ድምጾም የስምዑ ከምዘለዉ ይርአ። ኵሉ ትግራዋይ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ግዝኣት ኢትዮጵያ ክወጽእ ዝብል ድንጋገ ኣብ ትሕቲ እቲ ስምምዕ ሰላም ክሕወስ ከም ዝነበሮ ይገልፅ።

ከምቲ ዝረኣኽዎ ኣብ ልዕሊ ሰማይ መቐለ እትዝንቢ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ስለዘየላ፡ ነበርቲ ብዘይስግኣት ናብ ዕዳጋ ክወፅኡ ጀሚሮም ኣለዉ። ኣብታ ከተማ ዘሎ ምንቅስቓስ ብተዛማዲ ናብ ንቡር ተመሊሱ ኣሎ።