รัสเซีย ยูเครน : ชะตากรรม "เชอร์โนบิล" เมื่อจนท.ควบคุมนิวเคลียร์ตกเป็นตัวประกัน

เจ้าหน้าที่ของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลกว่าร้อยคน ต้องติดอยู่ในที่ทำงานซึ่งมีเสบียงอาหารและน้ำจำกัด ทั้งยังต้องรับภาระดูแลควบคุมความปลอดภัยของเตาปฏิกรณ์อย่างต่อเนื่อง ชนิดที่แทบไม่ได้พักมาถึง 12 วันแล้ว นับตั้งแต่กองทัพรัสเซียรุกรานยูเครน

กองทัพรัสเซียได้เข้ายึดครองเขตหวงห้าม ในรัศมี 32 กิโลเมตรโดยรอบโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลเอาไว้ ทำให้กองกำลังพิทักษ์ชาติของยูเครน 200 นาย ซึ่งปฏิบัติหน้าที่อยู่ในเขตโรงไฟฟ้า ต้องพลอยติดอยู่ในวงล้อมของทหารรัสเซียไปด้วย

แม้ทางการรัสเซียจะบอกว่า ปัจจุบันกองกำลังของตนดูแลโรงไฟฟ้าแห่งนี้ร่วมกับกองกำลังพิทักษ์ชาติยูเครน แต่ฝ่ายยูเครนกลับแย้งว่า ทหารรัสเซียเท่านั้นที่มีอำนาจควบคุมบริเวณดังกล่าวอย่างเต็มที่

ญาติของเจ้าหน้าที่ผู้หนึ่งซึ่งติดอยู่ที่เชอร์โนบิล บอกกับผู้สื่อข่าวบีบีซีว่า อันที่จริงกองกำลังรัสเซียอนุญาตให้เจ้าหน้าที่ภายในโรงไฟฟ้ากลับบ้านไปพักผ่อน โดยเปลี่ยนกะกับเจ้าหน้าที่คนอื่น ๆ ที่อยู่ภายนอกโรงไฟฟ้าได้ แต่ไม่รับประกันความปลอดภัยขณะที่พวกเขาเดินทางออกไปหรือเข้ามาผ่านเขตหวงห้ามโดยรอบ

ยิ่งไปกว่านั้น รถไฟที่เชื่อมต่อระหว่างเมืองสลาวูทิช (Slavutych) ซึ่งเป็นที่พักของเจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่ กับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลในยูเครน มีเส้นทางบางส่วนผ่านเข้าไปในพรมแดนของเบลารุส ซึ่งเป็นพันธมิตรใกล้ชิดของรัสเซียอีกด้วย ทำให้แทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเดินทางเข้าออกจากเชอร์โนบิลโดยสวัสดิภาพ

แม้จะไม่มีการเดินเครื่องผลิตไฟฟ้าที่เชอร์โนบิลอีกแล้ว นับแต่เตาปฏิกรณ์หมายเลข 4 เกิดระเบิดขึ้นเมื่อ 36 ปีก่อน แต่ทุกวันนี้เชอร์โนบิลก็ยังมีเจ้าหน้าที่และคนงานฝ่ายต่าง ๆ ถึง 2,400 คน ที่คอยควบคุมระบบรักษาความปลอดภัยไม่ให้มีกัมมันตรังสีรั่วไหล

ยูริ ฟอมิเชฟ นายกเทศมนตรีเมืองสลาวูทิช ซึ่งเป็นเมืองที่สร้างขึ้นรองรับเจ้าหน้าที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลและครอบครัวโดยเฉพาะ บอกว่าสถานการณ์ภายในโรงไฟฟ้านั้นซับซ้อนและตึงเครียดอย่างมาก เนื่องจากการเข้ายึดครองพื้นที่ของรัสเซียส่งผลกระทบใหญ่หลวงต่อเจ้าหน้าที่โรงไฟฟ้าทั้งทางร่างกายและจิตใจ

แม้ในตอนนี้ที่เชอร์โนบิลยังคงมีเสบียงอาหารและน้ำอยู่จำนวนหนึ่ง แต่ก็ไม่มากนัก บรรดาเจ้าหน้าที่จึงต้องปันส่วนอาหารเพื่อให้อยู่ได้นานที่สุด โดยพวกเขารับประทานอาหารที่พ่อครัวปรุงขึ้นง่าย ๆ จำพวกข้าวโอ๊ตต้มหรือขนมปังเพียงวันละมื้อ

บรรดาเจ้าหน้าที่ยังต้องจัดเวรการทำงานเสียใหม่จากกำลังคนที่มีอยู่น้อยนิด เพื่อผลัดกันปฏิบัติงานและได้นอนหลับพักผ่อนเสียบ้าง มีการสร้างหอพักชั่วคราวของเจ้าหน้าที่ขึ้นมาในที่ทำงาน โดยใช้โต๊ะเก้าอี้มาทำเป็นเตียง แต่บางคนก็ต้องนอนกับพื้นหรือใช้ถุงนอนเหมือนไปตั้งแคมป์

เมื่อช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา กองกำลังรัสเซียอาสาจะนำเสบียงอาหารมาส่งให้เพิ่มเติม แต่บรรดาเจ้าหน้าที่ของโรงไฟฟ้าปฏิเสธ เพราะเกรงว่าจะตกเป็นเครื่องมือของรัสเซียในการสร้างภาพหาคะแนนนิยมแบบฉาบฉวย

นายราฟาเอล กรอสซี ผู้อำนวยการใหญ่ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศหรือไอเออีเอ (IAEA) แสดงความเป็นห่วงว่า ภายใต้ภาวะที่ยากลำบากดังกล่าว เจ้าหน้าที่ของเชอร์โนบิลจะขาดสมาธิและเหนื่อยล้า จนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างเต็มกำลังความสามารถ ซึ่งอาจนำไปสู่อุบัติเหตุร้ายแรงจากความผิดพลาดของมนุษย์ เช่นเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว

"เจ้าหน้าที่บางคนไม่ได้รับยาที่ต้องทานเป็นประจำ ครอบครัวและญาติมิตรรู้สึกเป็นห่วงพวกเขามาก" นายกเทศมนตรีเมืองสลาวูทิชกล่าว "แต่เราก็ต้องยอมรับว่า ขณะนี้ไม่มีหนทางใด ๆ ที่จะพาพวกเขาออกมาได้อย่างปลอดภัยเลย"

ผู้อำนวยการใหญ่ของไอเออีเอย้ำว่า แม้เชอร์โนบิลจะไม่ใช่โรงไฟฟ้าที่เตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ยังเดินเครื่องทำงานอยู่ แต่ก็ต้องอาศัยการทำงานหนักของเจ้าหน้าที่ เฝ้าตรวจตราระบบรักษาความปลอดภัยอย่างละเอียดรอบคอบ เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น เขาหวังว่าทางการรัสเซียจะเข้าใจตรงจุดนี้ และยอมให้ไอเออีเอเข้าตรวจสอบสถานการณ์จริงภายในโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลได้

อย่างไรก็ตาม ศาสตราจารย์เจมส์ สมิธ ผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมจากมหาวิทยาลัยพอร์ตสมัธของสหราชอาณาจักร ชี้ว่าเราไม่ควรจะต้องหวั่นเกรงอันตรายจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลให้มากเกินไป

"แม้ระบบรักษาความปลอดภัยของเตาปฏิกรณ์อาจไม่ได้รับการดูแลอย่างเต็มที่ในขณะนี้ แต่เตาปฏิกรณ์สุดท้ายของเชอร์โนบิลก็ปิดการทำงานไปตั้งแต่ปี 2000 เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วที่ยังหลงเหลืออยู่ ไม่สามารถทำให้เกิดความร้อนถึงระดับอันตรายได้อีกแล้ว จึงไม่น่าจะเกิดเหตุระเบิดและกัมมันตรังสีรั่วไหลซ้ำรอยเดิมได้อีก"

คุณมีคำถาม เราหาคำตอบ: ผลกระทบของสงครามในยูเครนต่อประเทศไทย

บทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับ "วิกฤตยูเครน"