เครื่องบินเมียนมาลงจอดที่สนามบินแม่สอด เรารู้อะไรแล้วบ้าง

รัฐบาลเมียนมาประสานทางการไทยขออนุญาตนำเครื่องบินลงจอดที่ท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอด จ.ตาก ระหว่างวันที่ 7-9 เม.ย. เพื่อปฏิบัติภารกิจในการรับทหารจำนวน 600 กว่าคน พร้อมครอบครัวกลับไปยังประเทศ หลังทั้งหมดยอมจำนนต่อกองกำลังฝ่ายต่อต้าน ซึ่งยึดฐานทหารเมียนมาในเมืองเมียวดี ตรงข้าม จ.ตากของไทยได้

เกิดอะไรขึ้นที่สนามบินแม่สอด

สื่อไทยหลายสำนัก อาทิ ไทยพีบีเอส มติชน และเดอะรีพอร์ตเตอร์ส รายงานตรงกันว่า เครื่องบินของสายการบินเมียนมา เนชันแนล แอร์ไลน์ ได้ลงจอดที่ท่าอากาศยานแม่สอด จ.ตาก เมื่อเวลาประมาณ 20.40 น. โดยประมาณ ของวันอาทิตย์ที่ 7 เม.ย. โดยลงจอดเป็นเวลากว่า 1 ชั่วโมง แต่ไม่พบว่ามีทหารเมียนมาและครอบครัวกลับไปด้วย

นายชัย วัชรงค์ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้โพสต์ข้อความบนแพลตฟอร์ม "เอ็กซ์" หรือทวิตเตอร์เดิมในบัญชี @MorChai_PTP เมื่อ 10.07 น. ว่า "ไม่ว่าใครจะรบกับใคร ใครจะขัดแย้งแบ่งฝ่ายกับใคร แต่ทุกฝ่ายย่อมเห็นตรงกันว่า ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมต่อพลเรือน ไม่มีการเลือกข้าง"

ในเวลาต่อมา โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยถึงสถานการณ์ที่ อ.แม่สอด จ.ตาก หลังเมื่อคืนที่ผ่านมา เครื่องบินทหารเมียนมาลงจอดที่ท่าอากาศยานแม่สอด ว่า ทางกระทรวงการต่างประเทศกำลังรวบรวมข้อมูลซึ่งน่าจะมีการแถลงข้อเท็จจริงเพื่อให้เกิดความชัดเจน และเป็นไปในแนวทางเดียวกัน เบื้องต้นจากการที่สอบถามข้อมูลจากกระทรวงการต่างประเทศ เครื่องบินที่บินมาที่แม่สอดเป็นเครื่องบินของพลเรือน และไม่มีทหารเข้ามา

ตามหนังสือจากสถานทูตเมียนมาประจำประเทศไทย ถนนสาทร กรุงเทพมหานคร ที่ส่งถึงกระทรวงการต่างประเทศไทย ลงวันที่ 6 เม.ย. 2567 ได้ขออนุญาตทางการไทยในการการนำเที่ยวบินเช่าเหมาลำ ลงจอด ขึ้นบิน และเติมน้ำมันเชื้อเพลิง ในระยะเวลา 72 ชั่วโมงในระหว่างวันที่ 7-9 เม.ย. สำหรับเครื่องบินชนิด ATR 72-600 เครื่องบินเช่าเหมาลำของสายการบินเมียนมา เนชันแนล แอร์ไลน์ เส้นทางบินย่างกุ้ง-แม่สอด-ย่างกุ้ง โดยระบุว่าเป็น "เที่ยวบินเช่าเหมาลำพิเศษเพื่อขนส่งผู้โดยสารและสินค้า"

ผู้สื่อข่าวรายงานจาก อ.แม่สอด จ.ตาก ว่าที่บริเวณหน้าด่านพรมแดนไทย-เมียนมา (แม่สอด-เมียวดี) บ้านริมเมย ต.ท่าสายลวด เช้าวันนี้ชาวเมียนมายังคงเดินทางไปมาตามปกติ และใช้เอกสารการเข้าเมืองเป็นหนังสือผ่านแดนตามปกติ ซึ่งบางคนบอกว่า เสียงปืนสงบแล้ว รู้สึกนอนหลับได้

ผู้สื่อข่าวรายงานด้วยว่า ไม่ได้มีทหารเมียนมาและครอบครัวมารอที่สะพานมิตรภาพฝั่งเมียวดีแต่อย่างใด แต่มีรายงานว่า ได้ย้ายไปที่เมืองชเวโก๊กโก่ (Shwe Kokko) ซึ่งตั้งอยู่ด้านตรงข้ามกับบ้านวังแก้ว ต.แม่ปะ ห่างจากตัวเมืองแม่สอด ไปทางตอนเหนือ

บีบีซีแผนกภาษาเมียนมา ได้ติดต่อ ซอ ชิต ตู ผู้นำกองกำลัง Karen National Army ในพื้นที่เมืองชเวโก๊กโก่ แต่ได้รับการตอบกลับว่า ไม่สามารถตอบคำถามสื่อได้ในขณะนี้

เกิดอะไรขึ้นในเมืองเมียวดี ตรงข้าม จ.ตาก

ทหารในกองทัพเมียนมาจำนวนหลายร้อยนายที่ปกป้องเมืองชายแดน จ.เมียวดี รัฐกะเหรี่ยง ซึ่งเป็นด้านตรงข้ามกับชายแดน อ.แม่สอด จ.ตากของไทย ยอมจำนนกับกลุ่มต่อต้านแล้ว หลังถูกกองกำลังกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง ซึ่งเป็นพันธมิตรกับกองกำลังอื่น ๆ ที่ต่อต้านรัฐประหารเข้าโจมตีอย่างหนักเป็นเวลาหลายสัปดาห์

เมื่อวันศุกร์ที่ 5 เม.ย. ที่ผ่านมา สหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยงหรือเคเอ็นยู (Karen National Union – KNU) ออกมาประกาศยอมรับการยอมจำนนของกองพันที่ตั้งอยู่ในเมืองติงกะหยิงหย่อง (Thingannyinaung) ซึ่งอยู่ห่างจากเมียวดีไปทางทิศตะวันตกประมาณ 10 กิโลเมตร และเป็นกองพันสุดท้ายของกองทัพเมียนมาที่เหลืออยู่ในเมียวดี

กองกำลังผสมฝ่ายต่อต้านรัฐบาลทหารเมียนมา ซึ่งประกอบด้วยกองทัพปลดปล่อยชาติกะเหรี่ยง (Karen National Liberation Army-KNLA ) สหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง (Karen National Union-KNU) และกองกำลังพิทักษ์ประชาชนหรือพีดีเอฟ (People’s Defense Force – PDF) ได้ร่วมกันโจมตีและผลักดันฐานที่มั่นทางทหารของกองทัพเมียนมา ให้ออกไปจากพื้นที่รอบเมืองเมียวดีได้จนเกือบหมด โดยทหารเมียนมาได้ยอมจำนนรวมกว่า 600 คน

อย่างไรก็ตาม นายซอว์ นิมรด (Saw Nimrod) เลขาธิการกิจการด้านต่างประเทศของสหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง (KNU) โพสต์ข้อความบนแพลตฟอร์ม "เอ็กซ์" หรือทวิตเตอร์เดิม เมื่อเวลาประมาณ 21.51 น. ของวันที่ 7 เม.ย. ว่าเที่ยวบินเช่าเหมาลำของรัฐบาลทหารเมียนมา ลงจอดที่สนามบินแม่สอดเมื่อเวลาประมาณ 8.34 น. เพื่อรับตัวทหารกลับไป และมีรายงานที่บ่งชี้ถึงความพยายามนำเอกสารสำคัญกลับไปด้วย แต่ ณ ช่วงเย็น (ของวันที่ 7 เม.ย.) รัฐบาลทหารเมียนมา ไม่ได้ยอมจำนนต่อ KNU นั่นหมายถึง KNU ยังไม่ได้ควบคุมพื้นที่เมียวดีได้ทั้งหมด

สำหรับ KNU เป็นกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงที่ต่อสู้เพื่อเรียกร้องการปกครองตนเองมาตั้งแต่เมียนมาได้รับเอกราชในปี 1948 แต่อย่างไรก็ตาม พวกเขาก็พ่ายแพ้ให้กองทัพเมียนมาหลายต่อหลายครั้งในช่วงทศวรรษ 1990 และหลังปี 2015 ภายใต้ข้อตกลงหยุดยิงทั่วประเทศ

KNU ยังร่วมมือกับกองกำลังต่อต้านที่มีขนาดใหญ่กลุ่มอื่น ๆ เช่น กองกำลังชาติพันธุ์กะเรนนี หรือเคเอ็นดีเอฟ (Karenni Nationalities Defence Force - KNDF) ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของรัฐกะเหรี่ยง รวมถึงกองทัพเอกราชคะฉิ่นหรือเคไอเอ (Kachin Independence Army - KIA) ซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศเมียนมา

ไทยให้เครื่องบินเมียนมาลงจอดที่แม่สอด ส่งผลอย่างไร

เมื่อวันที่ 7 เม.ย. ก่อนที่จะปรากฏการลงจอดของเครื่องบินเมียนมา ผศ.ดร.ลลิตา หาญวงษ์ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องเมียนมา จากคณะสังคมศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไทยว่า รัฐบาลไทยควรพิจารณาเรื่องนี้อย่างระมัดระวัง เพราะนี่คือการอนุญาตให้ประเทศเพื่อนบ้านใช้ดินแดนที่อยู่ในเขตอำนาจอธิปไตยของไทย

นอกจากนี้ ถ้าหากไทยทำตามการร้องขอของรัฐบาลทหารเมียนมาครั้งนี้ จะส่งผลให้ถูกประณามจากประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ซึ่งกำลังจับตามองบทบาทของไทยต่อปัญหาความขัดแย้งในเมียนมา

“มันไม่ได้มีกล้อง CCTV ที่ทำให้เห็นว่าในเที่ยวบินดังกล่าวมีใครไป-ใครมาบ้าง เราไม่มีทางรู้เลยว่าผู้โดยสารทั้งหมดคือใคร จะส่งหน่วยรบพิเศษอะไรเข้ามาด้วยหรือเปล่า” ผศ.ดร.ลลิตา ระบุ

ด้านนายกัณวีร์ สืบแสง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเป็นธรรม (ปธ.) กล่าวถึงกรณีที่รัฐบาลเมียนมาทำหนังสือถึงกระทรวงการต่างประเทศไทย ขอส่งกลับทหารเมียนมาและครอบครัว 617 คน ที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การสู้รบในเมืองเมียวดี กลับทางสนามบินแม่สอด จ.ตาก ว่า ไทยต้องตัดสินใจอย่างระมัดระวังที่จะเปิดสนามบินแม่สอดส่งกลับทหารเมียนมาที่แพ้สงคราม แม้ทำได้ตามหลักกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ แต่อาจส่งผลให้เกิดความรุนแรงและการอพยพของผู้ลี้ภัยจากเมียวดี

"ตามกฎหมายด้านนี้ 'ทำได้' เพราะเจตนารมย์ของกฎหมายก็เพื่อให้ความคุ้มครองต่อ 'เชลยศึก' ให้ถูกละเมิดให้น้อยที่สุดและให้การละเมิดจบโดยเร็วที่สุด โดยการที่กำหนดว่าหลังการปะทะและสงครามเสร็จสิ้นแล้ว สมควรจะต้องส่งกลับเชลยศึกโดยเร็วที่สุดโดยปราศจากความล่าช้าทุกประการ คือ เราควรเห็นว่าสิ่งนี้คือสิ่งที่สำคัญตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศที่ต้องปรับใช้ในยามสงคราม"

นายกัณวีร์ ระบุด้วยว่า ยังมีข้อกังวลอีกมาก หากไทยอนุญาต แต่ตามกรอบกฎหมายระหว่างประเทศด้านมนุษยธรรมสามารถทำได้ทั้งการถูกมอบอำนาจโดยฝ่ายที่ชนะ และการเป็นประเทศที่เป็นกลาง ในการดูแลและการส่งกลับเชลยศึก กฎหมายนี้จะใช้เฉพาะเมื่อสงครามเกิดทั้งสงครามระหว่างประเทศ และสงครามที่ไม่ใช่ระหว่างประเทศเพียงเท่านั้น

รศ.ดร.ปณิธาน วัฒนายากร นักวิชาการด้านความมั่นคง เปิดเผยกับรายการสุทธิชัย ไลฟ์ ช่วงเช้าที่มาผ่านมาว่า กองกำลังพิทักษ์ชายแดนกะเหรี่ยง หรือกะเหรี่ยงบีจีเอฟ (Karen Border Guard Force - Karen BGF) ที่นำโดยหม่อง ชิต ตู ถอนกำลังออกหมดเพื่อเปิดทางให้กับกองกำลังกะเหรี่ยง เข้าไปเคลียร์พื้นที่ จึงต้องเฝ้าระวังว่าอาจเกิดสถานการณ์สู้รบประปราย

นักวิชาการด้านความมั่นคง กล่าวต่อไปว่า การนำเข้าทหารและครอบครัวกว่า 600 กว่าคน ว่าน่าจะเป็นหลักปฏิบัติเดียวกับการอนุญาตจีนส่งเครื่องบินมารับชาวจีนที่ตกเป็นเหยื่อการค้ามนุษย์ในเมืองเมียวดี เดินทางออกจากแม่สอด แต่กรณีนั้น คนจีนไม่ได้เกี่ยวข้องกับการสู้รบโดยตรง ซึ่งแตกต่างจากสถานการณ์ขณะนี้ เพราะกองกำลังชนกลุ่มน้อยอาจจะไม่ได้ยอมรับหลักการว่าด้วยเชลยศึก

รศ.ดร.ปณิธาน ระบุด้วยว่า ทางการไทยจะต้องระมัดระวังเป็นอย่างยิ่ง เพราะเวลาเครื่องบินของทหารเมียนมาเข้ามาจะต้องไม่มีปฏิบัติการอะไรที่กระทบกับไทย จะต้องไม่ลงจากเครื่องบิน หรือขนย้ายอะไรที่ดูหมิ่นเหม่ ยกเว้นความช่วยเหลือทางด้านมนุษยธรรมตามหลักสากล

"ถ้ามีอย่างอื่นจะเป็นปัญหาอิรุงตุงนังให้กับเรา ขณะที่มีการขนย้าย การเคลียร์พื้นที่ก็ยังไม่หมด ถ้าเป็นการสู้รบปะทะก็จะยิ่งยุ่ง" รศ.ดร.ปณิธาน กล่าว

กต.ชี้แจงรัฐบาลเมียนมาแจ้งยกเลิกอีก 2 เที่ยวบิน

นายธนวัต ศิริกุล รองอธิบดีกรมสารนิเทศและรองโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ แถลงชี้แจงกรณีการอนุมัติเที่ยวบินพิเศษของเมียนมาที่ท่าอากาศยานแม่สอด เมื่อเวลา 14.30 น. ที่ผ่านมาว่า กระทรวงการต่างประเทศ ได้รับคำขอจากสถานเอกอัครราชทูตเมียนมาประจำประเทศไทย เมื่อช่วงเย็นวันเสาร์ที่ 6 เม.ย. ขออนุมัติเที่ยวบินพิเศษจำนวน 3 เที่ยว เส้นทางย่างกุ้ง-แม่สอด เพื่อขอขนส่งผู้โดยสารและสิ่งของ ภายหลังได้รับคำขอดังกล่าว รัฐบาลได้พิจารณาโดยคำนึงถึงความเร่งด่วนและความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ของเมียนมาและครอบครัว จึงได้อนุมัติคำขอดังกล่าว ซึ่งสภาความมั่นคงแห่งชาติ ได้จัดการประชุมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับขั้นตอนการดำเนินการในเรื่องนี้ เพื่อให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย

"เมื่อคำนึงถึงสถานการณ์เร่งด่วนและความเป็นไปได้ที่จะมีการอพยพบุคลากรของเมียนมาพร้อมครอบครัวไปยังพื้นที่ปลอดภัย จึงมีการตัดสินใจในระดับรัฐบาลที่จะอนุมัติคำขอของฝ่ายเมียนมาด้วยเหตุผลด้านมนุษยธรรม"

รองโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวด้วยว่า "ที่ผ่านมาไทยให้ความช่วยเหลือทุกฝ่ายในเมียนมาตามหลักมนุษยธรรม โดยไม่เลือกปฏิบัติ โดยหน่วยงานความมั่นคงมีแนวปฏิบัติที่ชัดเจน ในการบริหารจัดการหากเกิดกรณีที่มีผู้บาดเจ็บหรือกรณีที่มีผู้อพยพข้ามแดนมายังฝั่งไทย โดยจะไม่มีการอนุญาตให้มีการนำอาวุธจากฝ่ายใด ๆ เข้ามายังฝั่งไทย"

นายธนวัต ได้ชี้แจงรายละเอียดเพิ่มเติมด้วยว่า เมื่อวันที่ 7 เม.ย. 2567 ได้มีเที่ยวบิน 1 เที่ยวบิน จากเมียนมามาลงที่ท่าอากาศยานแม่สอดตามคำขอ และได้เดินทางออกนอกประเทศ ไทยไปแล้วในวันเดียวกัน และล่าสุด ฝ่ายเมียนมาได้แจ้งยกเลิกเที่ยวบินที่เหลือสำหรับวันที่ 8 และ 9 เม.ย. 2567 แล้ว

ขณะนี้รัฐบาลได้เฝ้าติดตามสถานการณ์ชายแดนไทย-เมียนมา โดยเฉพาะบริเวณเมืองเมียวดีอย่างใกล้ชิด และมีความพร้อมที่จะดำเนินการที่จำเป็นเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัยของประชาชนในพื้นที่ชายแดน รวมทั้งปกป้องผลประโยชน์ของประเทศไทย

รองโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวด้วยว่า "ที่ผ่านมาไทยให้ความช่วยเหลือทุกฝ่ายในเมียนมาตามหลักมนุษยธรรม โดยไม่เลือกปฏิบัติ โดยหน่วยงานความมั่นคงมีแนวปฏิบัติที่ชัดเจน ในการบริหารจัดการหากเกิดกรณีที่มีผู้บาดเจ็บหรือกรณีที่มีผู้อพยพข้ามแดนมายังฝั่งไทย โดยจะไม่มีการอนุญาตให้มีการนำอาวุธจากฝ่ายใด ๆ เข้ามายังฝั่งไทย"

นายธนวัต ได้ชี้แจงรายละเอียดเพิ่มเติมด้วยว่า เมื่อวันที่ 7 เม.ย. 2567 ได้มีเที่ยวบิน 1 เที่ยวบิน จากเมียนมามาลงที่ท่าอากาศยานแม่สอดตามคำขอ และได้เดินทางออกนอกประเทศ ไทยไปแล้วในวันเดียวกัน และล่าสุด ฝ่ายเมียนมาได้แจ้งยกเลิกเที่ยวบินที่เหลือสำหรับวันที่ 8 และ 9 เม.ย. 2567 แล้ว

ขณะนี้รัฐบาลได้เฝ้าติดตามสถานการณ์ชายแดนไทย-เมียนมา โดยเฉพาะบริเวณเมืองเมียวดีอย่างใกล้ชิด และมีความพร้อมที่จะดำเนินการที่จำเป็นเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัยของประชาชนในพื้นที่ชายแดน รวมทั้งปกป้องผลประโยชน์ของประเทศไทย