ทหารรัสเซียบอกบีบีซีว่าพวกเขาเห็นเพื่อนทหารถูกประหารชีวิตตามคำสั่งผู้บังคับบัญชา

คำเตือน: เรื่องนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรุนแรงและการฆ่าตัวตาย

ทหารรัสเซีย 4 นายเปิดโปงสภาพความเป็นอยู่ที่โหดร้ายและน่าสยอดสยองในฝั่งของรัสเซียบริเวณแนวหน้าสงครามยูเครน สองนายบอกกับบีบีซีว่าพวกเขาเห็นทหารหลายนายถูกประหารที่นั่นจากการฝ่าฝืนการทำตามคำสั่ง

ทหารนายหนึ่งบอกกับทีมสารคดีว่าพวกเขาเห็นทหารหนึ่งนายถูกประหาร ตามคำสั่งของผู้บังคับบัญชาซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็น "วีรบุรุษของรัสเซีย" ในปี 2024

"ผมเห็นมัน ห่างไปแค่สองสามเมตร... คลิก แคล็ก ปัง" เขาเล่า

ทหารอีกนายจากหน่วยอื่นบอกว่าเขาเห็นผู้บังคับบัญชายิงชาย 4 คนด้วยตนเอง

"ผมรู้จักพวกเขา" เขาพูดถึงทหารที่ถูกประหาร "ผมจำได้ว่ามีหนึ่งคนกรีดร้องว่า 'อย่ายิง ผมยอมทำอะไรก็ได้!'"

หนึ่งในทหารยังบอกว่าเขาเห็นศพ 20 ศพของเพื่อนทหารถูกวางเรียงรายภายในหลุม หลังจากถูกทำให้ "เป็นศูนย์" โดยเพื่อนร่วมทัพ

คำว่า "เป็นศูนย์" (zero) คือคำสแลงในกองทัพรัสเซียที่หมายถึงการสังหารคนในกองทัพด้วยกัน

ในสารคดี "The Zero Line: Inside Russia's War" ซึ่งอาจแปลเป็นไทยได้ว่า "แนวรบที่เป็นศูนย์: เบื้องหลังสงครามของรัสเซีย" ชายหลายคนให้รายละเอียดว่าพวกเขาถูกทรมานอย่างไรจากการปฏิเสธที่จะร่วมปฏิบัติการโจมตีที่พวกเขามองว่าเหมือนเป็นภารกิจฆ่าตัวตาย

กองทัพรัสเซียเรียกการโจมตีเหล่านี้ว่า "พายุเนื้อ" (meat storms) เมื่อชายจำนวนมากถูกส่งข้ามเขตแนวหน้าอย่างบ้าบิ่นเพื่อพยายามจะทำให้กองทัพยูเครนอ่อนแอลง

บีบีซีเชื่อว่านี่เป็นครั้งแรกที่ทหารรัสเซียจากแนวหน้าเปิดเผยผ่านสื่อที่ออกอากาศว่าพวกเขาพบเห็นผู้บังคับบัญชาการสั่งประหารกำลังพลของตนเองอย่างไร

หนึ่งในชายเหล่านี้มีหน้าที่ระบุตัวตนและนับจำนวนทหารที่เสียชีวิต เขาเล่ารายละเอียดว่าเขาเป็นผู้รอดชีวิตหนึ่งเดียวจากกลุ่มชาย 79 คนในกองพลเดียวกัน โดยเขาบอกว่าเขาถูกทรมานและฉี่ใส่จากการปฏิเสธไม่ไปยังแนวหน้า ขณะที่คนอื่น ๆ ในหน่วยทหารของเขาถูกช็อตไฟฟ้า บังคับอดอาหาร และถูกส่งไปในภารกิจพายุเนื้อโดยไม่มีอาวุธ

ชาย 4 คนที่ตอนนี้กำลังอยู่ระหว่างหลบหนี บอกเล่าถึงความสยดสยองที่พวกเขาประสบในสถานที่นอกรัสเซียซึ่งไม่มีการเปิดเผยตำแหน่งที่ตั้ง

การต่อต้านอย่างเปิดเผยต่อการรุกรานยูเครนของประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน เกือบทั้งหมดถูกปราบปราม รัฐบาลรัสเซียไม่เผยแพร่ตัวเลขผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตอย่างเป็นทางการ แต่กระทรวงกลาโหมของสหราชอาณาจักรระบุว่ามีทหารรัสเซียเสียชีวิตและบาดเจ็บรวม 1.2 ล้านนาย นับตั้งแต่การรุกรานเต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 24 ก.พ. 2022

รัฐบาลรัสเซียระบุว่ากองกำลังติดอาวุธของพวกเขา "ปฏิบัติการด้วยความยับยั้งชั่งใจอย่างถึงที่สุด โดยทำเต็มที่ที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ภายใต้สภาวะของความขัดแย้งที่มีความรุนแรงสูง และปฏิบัติต่อกำลังพลของพวกเขาด้วยความระมัดระวังสูงสุด"

"ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการใช้ความรุนแรงและอาชญากรรมจะถูกตรวจสอบอย่างเหมาะสม" รัฐบาลรัสเซียกล่าว

"เราไม่สามารถตรวจสอบความแม่นยำและถูกต้องของข้อมูลที่คุณให้มาได้อย่างอิสระ"

คำให้การโดยตรงและโดยละเอียดจากชายทั้ง 4 คนยังยืนยันรายงานต่าง ๆ ที่ระบุถึงการล่มสลายของระบบกฎหมายในพื้นที่รบแนวหน้าฝั่งรัสเซีย

อิเลีย ทหารที่รับหน้าที่ระบุตัวตนและนับจำนวนผู้เสียชีวิต คือหนึ่งในชายที่พบเห็นเพื่อนทหารถูกฆ่าโดยผู้บังคับบัญชา

ก่อนสงคราม ชายวัย 35 ปีผู้นี้เป็นครูสอนเด็กที่มีความต้องการพิเศษและเด็กออทิสติกในเมืองคุนกูร์ แถบเทือกเขาอูราล จากนั้นในเดือน พ.ค. 2024 ตำรวจก็ปรากฏตัวที่หน้าบ้านพ่อแม่ของเขาและบอกว่าเขาถูกเรียกตัว

เขาบอกว่าเขาถูกระดมพลพร้อมกันกับชายอีก 78 คน ที่ศูนย์สรรหากำลังพลในเมืองเปียร์ม

"แทบทุกคนอยู่ในอาการเมามาย" เขาบอก "ไปสู่สนามรบข้างหน้า! เราจะจับเซเลนสกีและชูธงของเรา!" เขาหวนนึกถึงคำที่พวกเขาร้องตะโกนกัน

"ผมมองพวกเขาแล้วก็คิดว่า 'ผมมาอยู่จุดนี้ได้อย่างไร' ผมกลัวมาก ๆ"

เมื่อไปถึงยูเครน อิเลียเล่าว่าผู้ชายเกือบทั้งหมดถูกส่งตรงไปสู่แนวหน้า เขาบอกว่าเขาไม่ต้องการจะยิงหรือฆ่าใคร สุดท้ายเขาก็ได้ประจำตำแหน่งอยู่ที่กองบัญชาการ"

สภาพแวดล้อมที่นั่นโหดร้าย เขาบอกว่าเขาพบเห็นเหตุการณ์ชายรวมทั้งสิ้น 4 คนถูกผู้บังคับบัญชายิงในระยะประชิด โดยเหตุการณ์หนึ่งเกิดที่เขตปันติเลโมนิฟกา และอีกสามเหตุการณ์เกิดที่โนโวอาซอฟสก์ ซึ่งทั้งสองเขตอยู่ภายในภูมิภาคโดเนตสก์ทางตะวันออกของยูเครนที่รัสเซียยึดครอง โดยสาเหตุที่พวกเขาถูกยิงมาจากการที่พวกเขาหนีออกมาจากแนวหน้าและปฏิเสธที่จะย้อนกลับไปที่นั่น

"สิ่งที่เศร้าที่สุดก็คือผมรู้จักพวกเขา ผมจำได้ว่าหนึ่งในนั้นกรีดร้องบอกว่า 'อย่ายิง ผมจะยอมทำทุกอย่าง' แต่เขา [ผู้บังคับบัญชา] ก็ทำให้เขาเป็นศูนย์อยู่ดี" อิเลียกล่าว

กลุ่มทหารเหล่านี้บอกกับเราว่า การทำให้เป็นศูนย์มักจะถูกใช้สำหรับการลงโทษผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง สิ่งนี้ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือข่มขู่ผู้ที่อาจคิดจะทำในแบบเดียวกัน

"ชะตาของคุณขึ้นอยู่กับผู้บัญชาการ ผู้บัญชาการจะสั่งการผ่านวิทยุว่า 'ทำให้คนนี้เป็นศูนย์ ทำให้คนนั้นเป็นศูนย์'" อิเลียระบุ

การประหารชีวิตทหารที่ปฏิเสธคำสั่งไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะกับในหน่วยของอิเลียเท่านั้น

"แน่นอนว่าพวกเขาฆ่ากำลังพลของตัวเอง มันเป็นเรื่องปกติ" ดีมากล่าว

ก่อนสงคราม ชายวัย 34 ปีคนนี้อาศัยอยู่กับภรรยาและลูกสาว เขาทำงานเป็นช่างซ่อมเครื่องล้างจานในกรุงมอสโก

ในเดือน ต.ค. 2022 เขาบอกว่าตำรวจกลุ่มหนึ่งมาเรียกตัวเขาระหว่างที่เขากำลังเดินไปทำงานอีกที่

"พวกเขาแค่ดูพาสปอร์ตของผม ทำอะไรบางอย่างบนแล็ปท็อป และบอกผมว่า 'ถ้าคุณไม่เข้ากองทัพ คุณจะติดคุก'" เขาเล่าให้เราฟังเป็นภาษาอังกฤษ

ดีมาบอกว่าเขาไม่อยากฆ่าใคร ดังนั้น แม้จะไม่มีประสบการณ์ทางการแพทย์ใด ๆ มาก่อน แต่เขาเข้าไปอยู่ในหน่วยแพทย์ และต่อมาก็ถูกย้ายไปที่กองพลซึ่งเขาต้องรับหน้าที่อพยพทหารที่บาดเจ็บออกมาจากแนวหน้า

ในกองพลที่ 25 ดีมาบอกว่าเขาเห็นเพื่อนทหารถูกฆ่าจากคำสั่งของผู้บังคับบัญชา

"ผมเห็นมัน ห่างแค่ 2-3 เมตรออกไป แค่การฆาตกรรม แค่คลิก แคล็ก ปัง มันไม่ใช่ละคร มันไม่ใช่ภาพยนตร์ มันคือชีวิตจริง" เขากล่าว

ผู้บังคับบัญชาของดีมาคือ อเล็กเซย์ คเซโนฟอนตอฟ ผู้ได้รับรางวัล "ดาวทอง" (Gold Star) ซึ่งเป็นเหรียญระดับสูงสุดของรัฐ และได้รับการขนานนามว่าเป็น "วีรบุรุษแห่งรัสเซีย" ในปี 2024

แต่คเซโนฟอนตอฟถูกประณามจากครอบครัวของทหารที่ตายในหน่วยของเขา พวกเขาเขียนจดหมายร่วมในเดือน ม.ค. 2025 เรียกร้องให้ปูตินเข้ามาตรวจสอบข้อกล่าวหาเกี่ยวกับความโหดร้ายในหน่วยของเขาโดยตรง

"พวกเขาปกป้องแผ่นดินแม่ของเราด้วยเกียรติยศและความภาคภูมิ!!! แต่ในความเป็นจริงพวกเขาตกอยู่ในกลุ่มแก๊งของเหล่าผู้บัญชาการเหล่านี้ที่ได้รับรางวัลจากการล้มตายและสูญหายหลายหมื่นคน!" จดหมายดังกล่าวระบุ

"และพวกเขาก็ยังคงกำจัดคนของเราต่อไป! ด้วยความรู้สึกว่าพวกเขาไม่ต้องรับโทษ!"

ดีมาเรียกคเซโนฟอนตอฟว่า "นักชำแหละเนื้อ"

"เขาสั่งฆ่าทหารมากมายเกินไป มีเลือดเปื้อนมือของเขามากเกินไป เกินไปจริง ๆ"

ดีมายังอธิบายถึงตอนที่เขาเห็นร่างทหาร 20 นายซึ่งเพิ่งมาถึงที่ฐานของเขาในคืนก่อนหน้า นอนเรียงรายในคูน้ำหลังจากถูกยิง

เขาบอกว่าเขาได้พูดคุยกับชายเหล่านี้หลายนายก่อนตาย ทั้งหมดเป็นอดีตนักโทษ ก่อนที่เขาจะเห็นคนกลุ่มนี้ถูกพาตัวออกไปในเช้าวันรุ่งขึ้น

ในฐานะทีมแพทย์ การเสียชีวิตจะถูกรายงานมายังดีมาเป็นประจำ เขาบอกว่าเขาได้รับการบอกเล่าว่าชายเหล่านี้ถูกผู้บัญชาการยิงตาย และบัญชีธนาคารของพวกเขาก็ถูกยึด

"เด็กหนุ่ม 20 คนถูกส่งมาหาเรา พวกเขาแค่ยึดบัตรธนาคารเด็กหนุ่มเหล่านี้และฆ่าพวกเขา" ดีมาเล่า "มันไม่ใช่ปัญหาเลยที่จะตัดใครสักคนออกจากบัญชี คุณก็แค่สร้างรายงานขึ้นมา"

ดีมาเปิดเผยว่าเขาได้รับการบอกเล่าว่าบัตรธนาคารเหล่านั้นถูกยึดโดยเหล่าผู้บังคับบัญชา

ทีมสารคดีของบีบีซียังได้ฟังปากคำจากอดีตทหารนายหนึ่งซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ระดับอาวุโส เขาบอกว่าเขาทำงานให้กับกองทัพรัสเซียมา 17 ปี อดีตทหารที่เราจะไม่ระบุชื่อรายนี้บอกว่าเขาได้พูดคุยกับชายคนหนึ่งที่ช่วยสังหารกลุ่มนายทหารระดับสูง

อดีตทหารผู้นี้เล่าย้อนไปว่าชายคนนั้นบอกว่าเขาเป็นส่วนหนึ่งของ "หน่วยชำระบัญชีที่ถูกส่งไปกำจัดผู้รอดชีวิตที่เหลืออยู่"

"ผมไม่เคยเห็นอะไรแบบนี้มาก่อนตลอดหลายปีที่ทำงานมา"

ชายทั้ง 4 คนบอกกับเราในรายละเอียดเกี่ยวกับภารกิจ "พายุเนื้อ" อันน่าหวาดหวั่น ภารกิจดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ "เครื่องบดเนื้อ" (meat grinder) ของกองทัพรัสเซียในสนามรบยูเครน

ภารกิจนี้อันตรายถึงตาย และถูกเปรียบเทียบว่าเป็นเสมือนภารกิจฆ่าตัวตาย

"ผมเห็นพวกเขา [ผู้บัญชาการ] ส่งทหารไปกองแล้วกองเล่า โยนชายฉกรรจ์เหล่านั้นไปเหมือนกับโยนเนื้อให้ชาวยูเครน เพื่อให้กระสุนและโดรนของพวกเขาหมดลง และทหารอีกกองสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ได้" เดนิส อดีตทหารอีกรายกล่าว

แต่ละวันของปี 2025 มีชาวรัสเซียราว 900-1,500 คนถูกสังหารหรือได้รับบาดเจ็บในยูเครน จากรายงานของกระทรวงกลาโหมสหราชอาณาจักร

ดีมาอธิบายว่าภารกิจ "พายุเนื้อ" ทำงานอย่างไรในทางปฏิบัติ

"คุณส่งชาย 3 คนเข้าไป จากนั้นก็ส่งไปสมทบอีก 3 คน ถ้ามันไม่สำเร็จก็ส่งไป 10 คน และถ้ามันไม่สำเร็จด้วยคน 10 คน ก็ส่งไป 50" เขากล่าว

"ท้ายที่สุดคุณก็จะฝ่าไปได้ นั่นคือตรรกะของกองทัพ"

"เรามีคนตาย 200 คนภายในสามวัน ในภารกิจพายุเนื้อครั้งแรกของหน่วยกองของเรา พวกเขาทำลายเรา กองทหารของเราถูกทำลายภายในแค่สามวัน" เขาระบุ

จากนั้นดีมาแสดงวิดีโอที่อัปโหลดผ่านโซเชียลมีเดียในเดือน ต.ค. 2023 เป็นวิดีโอที่แสดงให้เห็นแม่และภรรยาของชายที่ตายในหน่วยของเขาออกมาพูดถึงความสูญเสียครั้งใหญ่ที่เกิดขึ้น

จากคลิปจะได้ยินผู้หญิงคนหนึ่งกล่าวว่า "คนของเราได้รับคำสั่งให้รุกคืบเข้าไปโดยมีอาวุธเพียงปืนกลและพลั่วเท่านั้น" ขณะที่อีกคนกล่าวว่า "มันคือความสูญเสียที่เลวร้ายมาก คนของเราถูกฆ่าล้าง"

อิเลียเปิดเผยว่า ผู้ที่ไม่ถูกสังหารจากการปฏิเสธภารกิจพายุเนื้อมักจะเผชิญกับผลที่เลวร้ายและถูกลดทอนความเป็นมนุษย์

เขาแสดงภาพวิดีโอจากเทเลแกรมที่มีภาพนายทหารจากหน่วยของเขาในเขตปันติเลโมนิฟกาของภูมิภาคโดเนตสก์

"มาให้อาหารสัตว์กันเถอะ" ชายคนหนึ่งพูด ก่อนที่จะเปิดฝาขึ้นซึ่งทำให้เห็นชาย 3 คนนั่งขดอยู่ในหลุม

"โอ้ พวกคุณหิวหรือ คุณอยากได้อาหารหรือ" ชายที่ถ่ายวิดีโอนี้ถาม ก่อนที่ชายคนหนึ่งในหลุมจะยกมือและพยักหน้า ก่อนจะแบมือของเขาในขณะที่มีการเทธัญพืชแห้งลงในหลุม

"ดูสิว่าพวกเขากินกันยังไง" ชายที่ถ่ายคลิปกล่าวในขณะที่ชายในหลุมกำลังกินธัญพืช

อิเลียเปิดเผยว่า ทหารบางนายจะถูกทำให้ "อดอยากหลายวัน" และถูกช็อตไฟฟ้า ก่อนจะถูกไปยังภารกิจพายุเนื้อโดยไม่มีอาวุธ

เขาบอกว่าเขาเองก็ถูกทรมานหลังจากปฏิเสธไม่เข้าร่วมหนึ่งในภารกิจพายุเนื้อ

"พวกเขามัดตัวผมติดกับต้นไม้ ใช้กระบองตีผมสองสามครั้ง และเอาปืนจ่อหัวผม"

"ผมไม่รู้จะเล่ายังไงดี พวกเขาใช้ผมเป็นห้องน้ำ ผู้บัญชาการบอกทุกคนว่า 'เรามีห้องน้ำใหม่แหละ' ผมถูกมัดอยู่ครึ่งวัน"

หลังจากได้รับการแก้มัด อิเลียพยายามจะฆ่าตัวตาย

เดนิส ผู้ซึ่งบอกว่าเขาเคยแอบนำอาหารและน้ำไปให้ทหารที่อยู่ในหลุม นำวิดีโอหนึ่งให้ทีมสารคดีดู มันเป็นวิดีโอของทหารที่ต้องหาว่าหนีทัพถูกฉี่รดใส่ อย่างไรก็ดี บีบีซีไม่สามารถตรวจสอบวิดีโอนี้ได้อย่างอิสระ

"มันเป็นความอัปยศอดสูต่อเกียรติและศักดิ์ศรีของคน ๆ หนึ่ง แต่ในกองทัพรัสเซีย สิ่งนี้ได้กลายเป็นเรื่องปกติไปแล้ว" เขากล่าว

"มันผิดกฎหมาย แต่ไม่มีใครได้รับโทษจากการทำแบบนี้ ในทางตรงกันข้าม ชายเหล่านี้ได้รับการสนับสนุนให้ทำเช่นนั้นด้วยซ้ำ"

เดนิส วัย 27 ปี ยังแสดงภาพที่เขาบอกว่าถ่ายไว้ไม่นานหลังจากที่ฟันหน้าของเขาสองซี่ถูกผู้บังคับบัญชากระแทกหลุด เพราะเขาบอกว่าเขาไม่อยากไปตามหาโดรนที่หายไป

"มันแย่ แต่ผมแค่ต้องอยู่กับมันให้ได้"

ดีมาได้รับการเลื่อนตำแหน่งในที่สุด แม้เขาจะบอกว่าเขาไม่ได้อยากจะเป็นเจ้าหน้าที่เต็มตัว เขาแสดงภาพถ่ายพิธีที่เขาได้รับการแต่งตั้ง

หลังจากเขาได้เลื่อนตำแหน่ง เขาบอกว่าปฏิเสธที่จะส่งคนของตัวเองไปเข้าร่วมภารกิจพายุเนื้อ

"ผมปฏิเสธที่จะทำมัน ผมไม่ต้องไปแนวหน้าด้วยตัวเองหรอก แต่ผมแค่ไม่สามารถสั่งให้พวกเขาไปได้จริง ๆ"

ดีมาบอกว่ามันทำให้เขาถูกจับกุมโดยตำรวจทหารและถูกพาตัวไปที่ซาอิตเซโว ซึ่งเป็นคุกชั่วคราว

"[ที่นั่น] พวกเขาทรมานผมด้วยการช็อตไฟฟ้า" เขาย้อนเล่า พร้อมกล่าวเสริมว่าความรุนแรงของการช็อตไฟฟ้าครั้งแรกทำให้เขาอุจจาระราด

เขาบอกว่าเขาถูกทรมานทุกวันเป็นเวลา 72 วัน

"มีแต่การทรมาน ทุก ๆ วันด้วยใบหน้าที่แข็งเป็นหิน ไม่มีอารมณ์ใด ๆ มันบ้าคลั่ง" เขากล่าวถึงคนที่ทรมานเขา

ชายทุกคนที่เราได้คุยด้วยอยู่นอกรัสเซียแล้วในตอนนี้ แต่พวกเขายังมีบาดแผลเป็นทางจิตใจที่ติดมาจากแนวหน้าในยูเครน

"ผมฝัน ผมเห็นป่าที่เต็มไปด้วยซากศพ พวกเขาใช้ใบหน้าทุบคนเป็น ปากขาวสกปรกเต็มไปด้วยเลือด ส่วนกลิ่นนั้น... มันไม่มีกลิ่น แต่มันมีรสชาติ" ดีมากล่าว

"ผมเป็นอาชญากร และไม่มีใครสนใจผม อาชญากรรมของผมก็แค่ผมไม่อยากฆ่า" เขาบอก

"ในกองทัพรัสเซีย มีคนมากมายที่ไม่ต้องการสงครามนี้ คนที่เกลียดผู้บัญชาการ คนที่เกลียดปูติน คนที่เกลียดระบบของเรา และพวกเขาต้องการทำลายเรา"

อิเลียบอกว่าเขารักประเทศของเขา "แต่ไม่ใช่สิ่งที่ปูตินทำกับประเทศ"

"พวกเขาสามารถทำลายใครก็ได้ที่นั่น ไม่สำคัญว่าคุณจะแข็งแกร่งหรือไม่"

"พวกเขาเกือบจะทำลายผมได้เหมือนกัน แต่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์"