ట్రంప్ గాజా ఒప్పందంలోని 20 పాయింట్లలో ఏముంది?

అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ రూపొందించిన 20 సూత్రాల గాజా శాంతి ఒప్పందం తొలిదశకు ఇజ్రాయెల్, హమాస్ అంగీకారం తెలిపాయి.

ఇది రెండేళ్లుగా కొనసాగుతున్న యుద్ధానికి శాశ్వత ముగింపు దిశగా పడిన ముందడగని చెబుతున్నారు.

సెప్టెంబర్ 29న శ్వేతసౌధంలో జరిగిన ఓ సమావేశంలో ట్రంప్ ఈ ప్రణాళికను ఆవిష్కరించారు.

ఆ సమయంలో ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు కూడా ఉన్నారు.

ఈ ప్లాన్‌లోని నిబంధనలను ఇజ్రాయెల్ అంగీకరిస్తోందని ఆయన చెప్పారు.

తమ వద్ద ఉన్న మిగిలిన 48మంది బందీలను విడిచిపెట్టేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నట్టు అక్టోబరు 3న హమాస్ తెలిపింది. ఇందుకు బదులుగా ఇజ్రాయెల్ జైళ్లలో ఉన్న పాలస్తీనా, గాజా ఖైదీలను విడుదల చేస్తారు. అలాగే గాజా పాలనను పాలస్తీనా టెక్నోక్రాట్స్‌కు అప్పగించేందుకూ అంగీకరించింది. అయితే హమాస్ మిగిలిన విషయాలపై ముఖ్యంగా ఆయుధాలను వదిలిపెట్టే విషయంపై ఎటువంటి ప్రకటనా చేయలేదు.

ఒకసారి కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత, అమెరికా, ఖతార్, ఈజిప్ట్ తుర్కియే దేశాల మధ్యవర్తులు రెండు పక్షాల మధ్య మధ్యవర్తిత్వం వహిస్తారు.

ట్రంప్ అభివర్ణించిన విధంగా, "బలమైన, స్థిరమైన, శాశ్వత శాంతికి" బీజం పడేందుకు ప్రయత్నిస్తారు.

శ్వేతసౌధం తెలియజేసిన మేరకు అధ్యక్షుడి ప్లాన్‌కు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు..

20 పాయింట్లు ఇవే

1. గాజా పూర్తిగా టెర్రర్-ఫ్రీ జోన్‌గా (ఉగ్రవాద రహిత ప్రాంతంగా) మారుతుంది. ఇది పొరుగు దేశాలకు ఎలాంటి ప్రమాదకరంగా ఉండదు.

2. భరించలేని బాధలు పడిన గాజా ప్రజల ప్రయోజనం కోసం గాజాను పునర్నిర్మించనున్నారు.

3. ఇరు పక్షాల వారు ఈ ప్రతిపాదనను కనుక అంగీకరిస్తే, యుద్ధం తక్షణమే ముగియనుంది. బందీల విడుదల కోసం అంగీకరించిన హద్దుల వరకు ఇజ్రాయెల్ తన దళాలను వెనక్కి తీసుకుంటుంది. ఈ సమయంలో వైమానిక, ఫిరంగి బాంబు దాడులతో పాటు అన్ని సైనిక ఆపరేషన్లను నిలిపివేస్తుంది. షరతులన్ని ఆమోదం పొంది, పూర్తిగా దళాలు వెనక్కి వెళ్లేంత వరకు యుద్ధం జరుగుతున్న స్థానాలు అలాగే ఉంటాయి.

4. ఇజ్రాయెల్ బహిరంగంగా ఈ ఒప్పందాన్ని అంగీకరించిన 72 గంటల్లోగా.. బందీలందర్నీ (బతికున్న, చనిపోయిన వారిని) తిరిగి అప్పగించాలి.

5. బందీలు విడుదలైన తర్వాత, 250 మంది జీవిత ఖైదీలను, 2023 అక్టోబర్ 7 తర్వాత అదుపులోకి తీసుకున్న 1,700 మంది గాజా ప్రజలను ఇజ్రాయెల్ విడుదల చేయాలి. బందీలైన ఇజ్రాయెలీ ప్రతి మృతదేహానికి బదులుగా, 15 మంది చనిపోయిన గాజా ప్రజల అవశేషాలను ఇజ్రాయెల్ అప్పగించాలి.

6. బందీలందర్నీ అప్పగించిన తర్వాత, శాంతియుత జీవనానికి, ఆయుధాలను విడిచిపెట్టడానికి కట్టుబడి ఉన్న హమాస్ సభ్యులకు క్షమాభిక్ష పెడతారు. గాజాను వదిలి వెళ్లాలనుకునే హమాస్ సభ్యులకు, వారిని ఆహ్వానించే దేశాలకు సురక్షితంగా వెళ్లేలా సాయపడతారు.

7. ఈ ఒప్పంద అంగీకారంతో, గాజా స్ట్రిప్‌లోకి తక్షణమే పూర్తి సహాయాలను పంపిస్తారు. మానవతా సాయాల విషయంలో 2025 జనవరి 19 నాడు ఒప్పందంలో చేర్చిన వాటికి అనుగుణంగా కనీస సహాయ సహకారాలు ఉంటాయి. వీటిల్లో మౌలిక వసతుల పునర్ నిర్మాణం, ఆసుపత్రులు, బేకరీల పునరుద్ధరణ, శిథిలాలను తొలగించి, రహదారులను తెరిచేందుకు అవసరమైన పరికరాల ప్రవేశం కూడా ఉంది.

8. ఇరు పక్షాలకు ఎలాంటి సంబంధం లేకుండా ఐక్యరాజ్యసమితి, దాని ఏజెన్సీలు, రెడ్ క్రెసెంట్, రెండు పార్టీలతో ఏ విధంగానూ సంబంధం లేని ఇతర అంతర్జాతీయ సంస్థల ద్వారా గాజా స్ట్రిప్‌లోకి మానవతా సాయాల పంపిణీ చేస్తారు. 2025 జనవరి 19 ఒప్పందం కింద అమలు చేసిన విధానానికి లోబడి ఇరు వైపులా రఫా క్రాసింగ్‌ను తెరుస్తారు.

9. పాలస్తీనా అథారిటీకి అధికారం అప్పగించడానికి ముందు గాజాను తాత్కాలికంగా రాజకీయ లక్ష్యాలు లేని టెక్నోక్రాట్స్‌తో కూడిన పాలస్తీనా కమిటీ పాలిస్తుంది. గాజాలోని ప్రజలకు రోజువారీ ప్రజా సేవలతో పాటు, మున్సిపాలిటీల సేవలను అందించే బాధ్యత ఈ కమిటీదే. ఈ కమిటీని అర్హత కలిగిన పాలస్తీనియన్లు, అంతర్జాతీయ నిపుణులతో ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ కమిటీని ''బోర్డు ఆఫ్ పీస్'' అనే సరికొత్త ఇంటర్నేషనల్ ట్రాన్సిషనల్ బాడీ (అంతర్జాతీయ పరివర్తన సంస్థ) పర్యవేక్షిస్తుంది. ఈ సంస్థకు అధ్యక్షుడు డోనల్డ్ జే. ట్రంప్ నేతృత్వం వహిస్తారు. మాజీ ప్రధానమంత్రి టోనీ బ్లెయిర్‌తో సహా పలువురు ప్రముఖ సభ్యులను ప్రకటించాల్సి ఉంది. 2020లో అధ్యక్షుడు ట్రంప్ శాంతి ప్రణాళిక, సౌదీ-ఫ్రెంచ్ ప్రతిపాదన వంటి పలు ప్రతిపాదనలలో వివరించిన విధంగా పాలస్తీనా అథారిటీ తన సంస్కరణల కార్యక్రమాన్ని పూర్తి చేసి, గాజాపై నియంత్రణను సురక్షితంగా, సమర్థవంతంగా తిరిగి తీసుకునేంత వరకు గాజా పునర్నిర్మాణ నిధులను, పనులను ఈ సంస్థనే చూసుకోనుంది. ఈ సంస్థ గాజాలోని ప్రజలకు అధునాతన, సమర్థవంతమైన పాలనను అందించేందుకు ఉత్తమమైన అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలను స్వీకరించి, పెట్టుబడులను ఆకర్షించనుంది.

10. మధ్యప్రాచ్యంలో కొన్ని అభివృద్ధి చెందుతోన్న ఆధునిక అద్భుత నగరాల రూపకల్పనలో సాయపడిన నిపుణుల బృందంతో చర్చించడం ద్వారా గాజాను పునర్నిర్మించేందుకు, శక్తివంతం చేసేందుకు ట్రంప్ ఆర్థికాభివృద్ధి ప్రణాళికను రూపొందించనున్నారు. ఎన్నో ఆలోచనాత్మక పెట్టుబడి ప్రతిపాదనలకు, అద్భుతమైన అభివృద్ధి ఆలోచనలను అంతర్జాతీయ బృందాలు రూపొందించాయి.

11. ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలిని ఏర్పాటుచేసి, దానికి సంబంధించిన ఎగుమతి దిగుమతుల సుంకాలను ఈ ప్రణాళికలో భాగస్వాములైన దేశాలు చర్చల ద్వారా నిర్ణయిస్తాయి.

12. గాజా నుంచి ఎవరినీ బలవంతంగా తరలించరు. గాజా నుంచి వెళ్లాలనుకునేవారికి, తిరిగి రావాలనుకునేవారికీ స్వేచ్ఛ ఉంటుంది. ప్రజలు గాజాలోనే ఉండి 'కొత్త గాజా' నిర్మాణానికి సహకరించేందుకు ప్రజలను ప్రోత్సహించనున్నాం.

13. హమాస్, ఇతర ఫ్యాక్షన్ గ్రూపులకు గాజా పాలనలో ప్రత్యక్షంగా గానీ, పరోక్షంగాగానీ, ఏరూపంలోనూ ఎటువంటి పాత్రా ఉండదు. గాజాలో యుద్ధపరమైన అన్ని సదుపాయాలను అంటే సొరంగాలు, ఆయుధ తయారీ స్థావరాలను నాశనం చేస్తారు. వాటిని పునర్ నిర్మించరు. గాజాను పూర్తిగా ఆయుధరహితం చేయడానికి ఒక ప్రక్రియ అమల్లోకి వస్తుంది. ఆ ప్రక్రియలో ఆయుధాలను శాశ్వతంగా నిర్వీర్యం చేస్తారు . అంతర్జాతీయ నిధులతో చేపట్టే ఈ కార్యక్రమాన్ని స్వతంత్ర పర్యవేక్షకుల పర్యవేక్షిస్తారు. సుసంపన్నమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణానికి, పొరుగువారితో శాంతియుత సహజీవనానికి కొత్త గాజా పూర్తిగా కట్టుబడి ఉంటుంది.

14. హమాస్, ఇతర గ్రూపులు తమ బాధ్యతలను నిర్వర్తించేలా కొత్త గాజాతో తన ప్రజలకు గానీ, పొరుగువారికి కానీ ఎటువంటి ముప్పులేదని నిర్థరించేందుకు ప్రాంతీయ భాగస్వాములు పూచీ పడాలి.

15. గాజాలో తక్షణం మోహరించడానికి తాత్కాలిక అంతర్జాతీయ స్థిరీకరణ దళాన్ని (ఐఎస్ఎఫ్) అభివృద్ధి చేయడానికి, అరబ్, అంతర్జాతీయ భాగస్వాములతో కలిసి అమెరికా పనిచేస్తుంది. ఐఎస్ఎఫ్ గాజాలోని పాలస్తీనా పోలీసు దళాలకు శిక్షణను, సహాయాన్ని అందిస్తుంది. ఈ రంగంలో విస్తృతమైన అనుభవం ఉన్న జోర్డాన్ ఈజిప్టుతో సంప్రదింపులు జరుపుతుంది. ఈ దళం దీర్ఘకాలిక అంతర్గత భద్రతా పరిష్కారంగా ఉంటుంది. కొత్తగా శిక్షణ పొందిన పాలస్తీనా పోలీసు దళాలతో పాటు సరిహద్దు ప్రాంతాలను సురక్షితంగా ఉంచడంలో సహాయపడటానికి ఐఎస్ఎఫ్ ఇజ్రాయెల్ ఈజిప్టుతో కలిసి పనిచేస్తుంది. గాజాలోకి మందుగుండు సామగ్రి ప్రవేశించకుండా నిరోధించడంతోపాటు గాజాను పునర్నిర్మించడానికి సరుకుల రవాణను సులభతరం చేయడం చాలా కీలకం. ఘర్షణలు తలెత్తకుండా పార్టీల మధ్యన ఒప్పందం కుదురుతుంది.

16. ఇజ్రాయిల్ గాజాను ఆక్రమించదు లేదా స్వాధీనం చేసుకోదు. ఐఎస్ఎఫ్ నియంత్రణను, స్థిరత్వాన్ని స్థాపించగానే, సురక్షితమైన గాజా తన ప్రజలకు గానీ, ఇజ్రాయెల్‌కు గానీ,ఈజిప్ట్‌కు గానీ ఎటువంటి ముప్పు కలిగించకుండా చేయాలనే లక్ష్యంతో ఐడీఎఫ్, ఐఎస్ఎఫ్, హామీదారులు, అమెరికా కలిసి కుదిర్చిన ఒప్పందం ప్రకారం ఐడీఎఫ్ తన సేనలను దశలవారీగా ఉపసంహరించుకుంటుంది. ఐడీఎఫ్ ప్రస్తుతం ఆక్రమించిన గాజా ప్రాంతాలను అవి ట్రాన్సిషనల్ అథారిటీతో జరిగిన ఒప్పందానికి అనుగుణంగా ఐఎస్ఎఫ్‌కు అప్పగిస్తాయి . గాజా పునర్నిర్మాణం సరిగ్గా జరిగి,ఇక ఎటువంటి ఉగ్రవాద ముప్పు లేదని భావించేవరకు కొంతమేర భద్రతను కొద్దికాలం ఉంచుతారు.

17. హమాస్ ఈ ప్రతిపాదనను ఆలస్యం చేసినా లేదా తిరస్కరించినట్లయితే, ఐడిఎఫ్ నుండి ఐఎస్ఎఫ్‌కు అప్పగించిన ఉగ్రవాద రహిత ప్రాంతాలలో సహాయ కార్యక్రమాలతో సహా పైన పేర్కొన్నవి ముందుకు సాగుతాయి.

18. శాంతి, సహజీవన విలువల ఆధారంగా మతాల మధ్య చర్చలను ఏర్పాటు చేయనున్నట్టు ప్రతిపాదనలో పేర్కొన్నారు. ఈ ప్రక్రియ ద్వారా, ఇజ్రాయెలీలు, పాలస్తీనీయుల మానసికధోరణలు, పరస్పర దృక్పథాలు మారాలన్నదే లక్ష్యం. శాంతి స్థాపన ద్వారా పొందే ప్రయోజాలను ఇది నొక్కి చెబుతుంది.

19. గాజా పునర్ నిర్మాణం ముందుకు వెళుతున్న సమయంలో పాలస్తీనా అథారిటీ సంస్కరణ కార్యక్రమం నిష్ఠతో అమలయ్యే సమయంలో పాలస్తీనా ప్రజల ఆకాంక్ష అయిన స్వయం పాలన హక్కు, స్వతంత్ర పాలస్తీనా రాజ్య హోదా సాధన కోసం ఒక నమ్మదిగిన మార్గం ఏర్పడే అవకాశాలు ఉంటాయి.

20. శాంతియుత సహజీవనం కోసం ఇజ్రాయెల్ పాలస్తీనియన్ల మధ్య అమెరికా చర్చలు ఏర్పాటు చేస్తుంది.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)