Ndani ya Meli za kifahari za Mabilionea wa Urusi

Redio ilitulia tuli huku mojawapo ya boti kuu za bei ghali zaidi duniani zikipitia ukungu hadi katika eneo la kuegesha maboti la San Diego.

"Sécurité, sécurité, sécurité... hii ni boti ya Amadea."

Upande wa nyuma wa mashua hiyo, bendera ya Marekani ilipepea juu ya kidimbwi cha kuogelea cha kifahari chenye mistari mingi.

Boti hiyo yenye thamani ya $325m (£307m) ilikuwa imetumia muda mwingi wa maisha yake kutalii bandari maridadi katika bahari ya Mediterania. Sasa, chini ya udhibiti wa mamlaka ya Marekani, ilikusudiwa kuegeshwa katika gati ya bandari ya viwanda.

Ni kombe la kifahari zaidi linalodaiwa na jopokazi ambalo - kwa maneno ya Rais wa Marekani Joe Biden - lilianzishwa ili kutafuta mafanikio ya kifisadi ya bilionea wa kirusi (oligarchs).

BBC imepewa ruhusa ya kipekee kujionea kilichopo ndani ya boti hiyo

Wakati makombora yakinyesha Ukraine katika siku za mwanzo za vita, mwendesha mashtaka wa Marekani Andrew Adams alikuwa ameketi katika ofisi yake mjini New York na orodha ya mabilionea wanaoshirikiana na Urusi na mali zao za kifahari.

Lakini ilionekana kana kwamba wakati ulikuwa unayoyoma. Kwenye ramani ya kidijitali ya trafiki ya baharini, aliweza kuona boti kubwa zinazomilikiwa na oligarchs zikisafiri kuelekea nchi ambazo, alishuku, waliamini kuwa mali zao zingekuwa salama kutokana na vikwazo.

Miongoni mwa malengo ya kuelea ya kifahari, boti moja ya kifahari ilijitokeza, Bw Adams alisema.

Amadea ina takriban urefu wa uwanja wa kandanda, ikiwa na helikopta upande mmoja na kidimbwi cha kuogelea cha mita 10 kwa upande mwingine. Ndani, kuna ukumbi wa mazoezi, saluni, ukumbi wa sinema na Eneo la vinywaji 2. Kuna vyumba vya kifahari vya wageni 16, na malazi ya wafanyakazi 36 ili kuhudumia mahitaji yao.

Kwa mbali, inaonekana kama ncha ya barafu. Mistari laini, safi na myeupe inayometa inaonekana kutoa picha ya usafi wa hali ya juu.

Kuimarisha boti ya Amadea kunagharimu gharama kubwa, na gharama za uendeshaji za kila mwaka zinakadiriwa kuwa £25m au zaidi. Lakini umiliki wa boti, na chanzo cha utajiri uliofungiwa katika sakafu yake ya kuvutia na kupambwa , bado umehifadhiwa.

Wachunguzi wa Marekani wanasema bilionea mwanasiasa wa Urusi Suleiman Kerimov ndiye mmiliki wa boti hiyo. Bw Kerimov, seneta katika bunge la Urusi, amekana madai hayo.

Mzee huyo mwenye umri wa miaka 56 ni mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Urusi, kulingana na Forbes, ambayo inakadiria kuwa yeye na familia yake wana thamani ya $ 12.4bn. Alipata bahati yake baada ya kuanguka kwa Umoja wa Kisovyeti, akinunua hisa kubwa katika makampuni ya Kirusi, ikiwa ni pamoja na wazalishaji wakubwa wa gesi na dhahabu nchini humo.

Marekani ilimuwekea vikwazo Bw Kerimov mwaka wa 2018. Uingereza ilifuata mkondo huo mwezi Machi, sawa na Umoja wa Ulaya, ambao ulisema alikuwa ameunga mkono au kutekeleza sera zinazohujumu uhuru, uthabiti na usalama wa Ukraine.

Orodha ya wasomi wa Urusi waliopigwa marufuku kutumia mali zao katika nchi za Magharibi imekuwa ikiongezeka tangu 2014, wakati serikali zilijaribu kumtenga Rais Putin baada ya kunyakua Crimea. Wakati magari ya kivita yalipoingia Ukraine mnamo Februari, mabilionea wa Kirusi walikabiliwa na uchunguzi mpya.

"Tunaungana na washirika wa Ulaya kutafuta na kukamata boti zao, nyumba zao vya kifahari, ndege zao za kibinafsi," Rais Biden alitangaza tarehe 1 Machi.

Bw Adams - mwendesha mashtaka , mwenye macho ya bluu katika Idara ya Sheria ya Marekani - aliwekwa kama mkuu wa kikosi kazi kipya, kilichoitwa KleptoCapture, kilichojitolea kutekeleza vikwazo vya Marekani.

Alipanga kutumia uzoefu wake kukabiliana na uhalifu uliopangwa ili kuheshimu ahadi ya rais.

Kwa mbinu zilizotengenezwa katika vita dhidi ya mafia, kikosi kazi - ambacho kinajumuisha mawakala na wachambuzi kutoka kama FBI na Huduma ya Ujasusi ya Marekani - inalenga kubaini malengo ya juu, kupata ushahidi wa uvunjaji wa sheria na kisha "kukamata mali kwa haraka na kwa ukali kadri tuwezavyo," alisema.

Lakini wiki mbili baada ya uvamizi huo kuanza, Bw Adams aliweza kuona Amadea "ikitoka nje ya maji ambapo waliweza kuiteka".

"Ilizima kifaa cha kutaka kuiona ikajaribu kutoroka " alisema.

Njia inayotumiwa na Amadea

Mnamo tarehe 12 Machi, Amadea iliondoka Antigua katika Eneo la Caribean na siku tano baadaye ilisafiri kupitia Mfereji wa Panama, ikasimama kwa muda mfupi huko Mexico kabla ya kuingia katika Bahari ya Pasifiki mnamo 25 Machi.

Baada ya zaidi ya wiki mbili baharini, ilifika Fiji. Mashua hiyo ilipangwa kuondoka kuelekea Ufilipino ndani ya saa 48, lakini Marekani iliamini kuwa mwisho wake ulikuwa Vladivostok, bandari ya Urusi karibu na mpaka wa China na Korea Kaskazini.

Ilipokuwa ikipitia Bahari ya Pasifiki, wachunguzi nchini Marekani walikuwa wakitafuta ukiukaji wowote wa vikwazo ambao unaweza kutumika kama "ndoano" kukamata Amadea, Bw Adams alisema. Lengo lao lilikuwa ni kuthibitisha kwamba Bw Kerimov alikuwa anamiliki boti hiyo, na kwamba dola za Marekani zilikuwa zimetumika kuinunua, kuisambaza au kuitunza.

Kufuatilia mmiliki halisi wa superyacht kunahitaji zaidi ya utafutaji wa google, Bw Adams alisema. "Inaweza kuwa ngumu sana kufunua ni nani anayemiliki meli hizi." Umiliki mara nyingi hufichwa nyuma ya kampuni na amana, zilizosajiliwa katika nchi ambazo habari "zinadhibitiwa sana na sio kitu ambacho Marekani inaweza kufikia kwa urahisi," alisema.

Ilihitaji uchunguzi mkubwa katika muda mfupi, na wajumbe wa jopo kazi wakihoji vyanzo na ujuzi wa fedha za mashua, na kuchunguza taarifa za benki na rekodi za ushirika, alisema.

"Tuliweza kupata taarifa hizo kwa sehemu kwa sababu kulikuwa na ongezeko kubwa la msaada kwa Ukraine na uungwaji mkono kwa juhudi hizi."

Kulingana na hati za mahakama ya Marekani, wachunguzi waligundua ushahidi, ambao, wanasema, unathibitisha Bw Kerimov amekuwa akimiliki boti hiyo tangu Agosti 2021 - miaka mitatu baada ya kuidhinishwa kwa mara ya kwanza na Hazina ya Marekani.

"Tulichogundua ni kwamba mmoja, Bw Kerimov anamiliki boti hiyo, na wawili, kwamba alikuwa na idadi kubwa ya dola za Kimarekani ambazo ziliingia kwenye boti hiyo kwa miaka mingi kinyume na vikwazo vya Marekani."

Ilipokuwa ikitia nanga huko Fiji, wenye mamlaka walichunguza Amadea na kupata rekodi za miamala ya kifedha iliyoanza miezi minne nyuma. Saa kadhaa baadaye, wakiwa na taarifa hii mpya, maajenti wa FBI walituma maombi kwa jaji wa Marekani ili apewe kibali cha kuikamata boti hiyo. FBI iliorodhesha sababu zao za kuamini kuwa Bw Kerimov alikuwa "mmiliki wa kweli," ingawa maelezo mengi yamechapishwa katika nakala iliyochapishwa na serikali ya Marekani.

Wawakilishi wa Bw Kerimov waliambia BBC kwamba madai ya umiliki wake wa Amadea "umekataliwa na haujathibitishwa".