Wazungumzaji wa Kirusi nchini Latvia watakiwa wachague upande katika mtihani wa uzalendo

"Nilikua nikizungumza Kirusi, mimi ni Mrusi halisi, lakini sijihusishi na Urusi au ulimwengu wa Kirusi," anasema Anatoly Deryugin, mkuu wa jeshi la Latvia.

Anatoly, 43, ni mmoja wa zaidi ya mmoja kati ya Walatvia watatu wanaozungumza Kirusi kama lugha yao ya kwanza. Sasa wako chini ya shinikizo la kuthibitisha uaminifu wao kwa sababu ya vita vya Urusi nchini Ukraine.

Alizaliwa na kukulia Latvia, ametumia zaidi ya nusu ya maisha yake katika jeshi la nchi yake. Mama yake pia ni mzungumzaji wa Kirusi kutoka Latvia, na baba yake anatoka mashariki mwa Ukraine

Ikiwa Maj Deryugin alilazimika kutetea nchi yake angepigania Latvia, hata kama kungekuwa na Warusi kama yeye upande mwingine wa mstari wa mbele: "Ikiwa mwizi au muuaji atakuja nyumbani kwako, haijalishi ni kabila gani, iwapo anazungumza kirusi au la, haujali anatoka wapi. Yeye si ndugu tena au rafiki."

Lakini wazungumzaji wengi wa Kirusi nchini Latvia wametumia maisha yao mengi kutazama TV ya serikali ya Urusi, kwa sababu ya ukosefu wa maudhui ya lugha ya Kirusi katika nchi yao. Na hilo limewaacha wengi wakiuona ulimwengu kupitia simulizi inayoonyesha wazo la umoja wa ulimwengu wa Urusi huku Kremlin ikiwa katikati yake.

Hadi kuporomoka kwa Muungano wa Kisovieti mwaka wa 1991, familia za Warusi na Kiukreni zilitumwa Latvia kama sehemu ya mpango wa kuhamishwa kwa nguvu kwa wafanyikazi. Wengine ni wazao wa Warusi waliohamia Latvia karne nyingi zilizopita, na wengine wanatoka Belarus au wana asili ya Kiyahudi.

Viongozi wa Kilatvia na kimataifa wanahofia miundo ya Vladimir Putin kwenye jamhuri za Baltic.

Uhalali wake wa kuivamia Ukraine ni kwamba eneo la mashariki la Donbas lilikuwa na wasemaji wa Kirusi ambao walihitaji ulinzi wa Kremlin. Latvia inahofia kwamba anaweza kutumia mantiki sawa huko.

Nato imejibu kwa kuongeza maradufu ukubwa wa kikosi chake nchini Latvia, na wanajeshi zaidi wanaletwa huko, na serikali ya Riga inajadili hata kuandikisha jeshi.

Vyombo vya habari vya Urusi vimepigwa marufuku, na usaidizi wowote wa umma kwa vita vya Ukraine au uvamizi wa Urusi sasa unaweza kusababisha mashtaka ya jinai.

Mnara wa ukumbusho unaoonekana kuutukuza Muungano wa Kisovieti wa zamani utaondolewa. Juu ya orodha ni mnara wa Ushindi katika mbuga ya Riga.

Raia wa Latvia hawaruhusiwi kushikilia uraia wa Urusi .Na sasa maisha yanazidi kuwa magumu kwa raia wa Urusi wanaoishi Latvia, baada ya Rais Egils Levits kusema wale wanaounga mkono vita vya Urusi wanapaswa kupoteza vibali vyao vya kuishi.

"Uzalendo na mtazamo wa kutetea nchi yako hauhusiani na lugha unayozungumza," anasema Maj Deryugin.

Anaamuru kikosi cha 34 cha Latvia "Zemessardze" walinzi wa kitaifa wa hiari, wenye makao yake karibu na mji wa mashariki wa Daugavpils, kilomita 30 (maili 18) kutoka mpaka wa Belarus.

Katika eneo hili, 90% ya watu wana wanazungumza kirusi kama lugha yao ya asili, kama vile wanajeshi wengi katika kikosi chake.

Kwa mamlaka ya Latvia uaminifu wa raia wake ni muhimu kama vile mizinga na askari inayoweza kukusanya. Swali linalojadiliwa bila kujulikana ni nani Warusi wa Kilatvia wanaamini kweli: Viongozi wa Kilatvia, Magharibi na Kiukreni - au propaganda za Urusi, ambazo ziliruhusiwa kwa mawimbi ya Latvia kwa miaka 30.

Tangu mwanzo wa vita nchini Ukraine, kampuni ya upigaji kura ya SKDS imekuwa ikifuatilia hali ya wasemaji wa Kirusi wa ndani. Mnamo Machi, 22% iliunga mkono Ukraine baada ya uvamizi wa Urusi, lakini kufikia Juni iliongezeka hadi 40%.

Kupigwa marufuku kwa vyombo vya habari vya serikali ya Urusi kulifanya mabadiliko lakini kuna zaidi ya mabadiliko ya mitazamo.

Hadi mwaka wa 2017, chama cha demokrasia ya kijamii cha Latvia, ambacho kinawakilisha masilahi ya watu wachache wa Urusi, kilionekana na watu wengi kuwa kinaunga mkono Urusi na kilikuwa na uhusiano na chama tawala cha United Russia huko Moscow.

Lakini Harmony amelaani uvamizi wa Urusi kwa Ukraine, na mmoja wa wabunge wake, Boris Cilevics, anaelezea kukatishwa tamaa kabisa na itikadi ya upanuzi ya Kremlin: "[Urusi ya kisasa] inafanana kabisa na sera ya Ujerumani ya Nazi - nafasi pekee ya kuhalalisha ni kushindwa kijeshi kwa Urusi."

Wazazi wake wote ni maprofesa wa lugha ya Kirusi, kwa hivyo fasihi na utamaduni wa Kirusi ni muhimu kwa familia yake yote. Lakini tangu uvamizi wa Ukraine anasema ni vigumu kwake kupenda urithi wake wa Urusi.

"Uchokozi wa Ukraine ulibadilisha kabisa haya yote na kufanya kila kitu kinachohusiana na neno Urusi kuwa sumu," anasema.

"Lakini kwa watu wengi wanaozungumza Kirusi nchini Latvia, utambulisho wa Urusi ni muhimu sana. Kwa wengi wao kukiri kwamba Urusi ni mchokozi ... ni vigumu sana, ni jambo linalowavunja kisaikolojia."

Alexander, 19, alikamatwa baada ya kupeperusha bendera ya Urusi na kutoa hotuba mbele ya kumbukumbu kubwa ya vita vya Sovieti ya Riga mnamo Mei 10.

Alikuwa akihudhuria mkusanyiko usio rasmi wa kusherehekea Siku ya Ushindi, sikukuu ya kila mwaka inayoadhimisha ushindi wa Sovieti dhidi ya Ujerumani ya Nazi.

Sherehe rasmi zilipigwa marufuku kwa kuwa zilionekana kama kutukuzwa kwa Urusi, ambayo ilisababisha maandamano kama yale ambayo Alex alihudhuria.

"Niliona bendera kama ishara ya umoja, naichukulia Siku ya Ushindi kuwa siku ya umoja. Kulikuwa na hali ya ajabu tu, hali ya umoja ambayo sijaiona nchini Latvia kwa muda mrefu," aliiambia BBC. 

Polisi wa Latvia waliona kitendo chake kama ishara ya kuunga mkono uvamizi wa Urusi nchini Ukraine, jambo ambalo Alexander na familia yake wanasema sivyo.

Alishtakiwa chini ya sheria inayoharamisha kutukuzwa kwa mauaji ya halaiki na uhalifu wa kivita na sasa anasubiri kuhukumiwa. Adhabu ya juu zaidi ni kifungo cha miaka mitano jela.

"Babu yangu alipitia vita... tunaamini hii ni kumbukumbu inayopaswa kuheshimiwa na kuheshimiwa," anasema mamake Svetlana ambaye alikuwa naye alipokamatwa. Wote wawili wamepokea vitisho vya kuuawa kwenye mitandao ya kijamii.

"Tunalazimika kuwa na aibu, kuogopa kwamba sisi ni Warusi, lakini hii pia ni makosa."

Kwa watu wengi wanaozungumza Kirusi wa Latvia, Siku ya Ushindi imekuwa muhimu kila wakati, ingawa wengi wanalaani uchokozi wa Urusi na wanajiona kuwa wazalendo wa Kilatvia.

Lakini kadiri wanavyohisi kwamba wanaombwa kuacha utambulisho wao kwa ajili ya uaminifu kwa nchi za Magharibi, ndivyo jamii ya Kilatvia inavyoweza kugawanyika zaidi.

Serikali ya Latvia, wakati huo huo, inaamini kuwa inapaswa kujiandaa kwa uvamizi wa kijeshi unaoweza kutokea kutoka kwa jirani yake mkubwa.