Je,shambulio la Israel dhidi ya Iran linaonyesha nchi hizo hazifahamu uwezo wa kila mmoja kijeshi?

Na Jeremy Bowen ,

Mhariri wa kimataifa wa BBC

Mashambulizi ya Israel dhidi ya Iran hayakuwa jibu kali ambalo Rais wa Marekani Joe Biden na viongozi wengine wa mataifa ya magharibi walihofia.

Wamekuwa wakiitaka Israel kukomesha hatua za kuzuia msururu wa matukio hatari yaliyoanza na Israel kumuua jenerali mkuu wa Iran mjini Damascus tarehe 1 Aprili.

Zaidi ya miezi sita baada ya mashambulizi ya Hamas dhidi ya Israel, vita vinaendelea huko Gaza na vimeenea katika eneo hilo kila upande wa mpaka wa Lebanon na Israel na Ghuba.

Hofu ni kwamba Mashariki ya Kati iko ukingoni mwa vita vya nje, na hatari za kimataifa na za kikanda.

Wairani wanadharau umuhimu wa kile kilichotokea huko Isfahan.

Ripoti za awali zilisema hakukuwa na shambulio lolote. Baadaye, mchambuzi katika runinga ya serikali alisema ulinzi wa anga ulikuwa umedungua ndege zisizo na rubani ambazo zilikuwa zimerushwa na 'waliopenyeza' katika anga 'yetu'

Vyombo rasmi vya habari vimechapisha picha za utani za ndege ndogo zisizo na rubani.

Israel ilikuwa ikijibu mashambulizi Jumamosi iliyopita kutoka Iran . Licha ya uadui na vitisho vya miaka mingi, ilikuwa ni mara ya kwanza tangu kuanzishwa kwa Jamhuri ya Kiislamu mwaka 1979 ambapo Iran ilianzisha mashambulizi ya moja kwa moja kutoka katika ardhi yake hadi Israel.

Wakati wa shambulio hilo Iran ilirusha zaidi ya makombora 300 na ndege zisizo na rubani. Takriban zote ziliharibiwa na ulinzi wa anga wa Israel, ulioongezwa nguvu na vikosi vya Marekani, Uingereza na Jordan.

Wairani walikuwa wameweka wazi nia yao, wakiipa Israel na washirika wake muda wa kujitayarisha, na kwa haraka wakatoa taarifa katika Umoja wa Mataifa mjini New York kwamba kulipiza kisasi kwao kumekwisha.

Bw Biden aliitaka Israel "kuukubali a ushindi" huo lakini Israel ikasisitiza kuwa itajibu.

Tangu awali, mgogoro huu umeonyesha jinsi Iran na Israel zinavyoelewana vibaya. Wote wawili walichukua maamuzi yasio sahihi na kuzidisha mzozo huo

Israel ilionekana kuamini kwamba Iran haitajibu chochote zaidi ya hasira wakati ilipomuua Jenerali Mohammed Reza Zahedi huko Damascus.

Mashambulizi yake ya anga yaliharibu ubalozi mdogo katika makao ya kidiplomasia ya Iran huko Damascus, na kuua watu wengine sita, akiwemo jenerali mmoja.

Iran ilitangaza kulichukulia shambulizi hilo kama shambulio katika ardhi yake. Israel ilidai kuwa majengo hayo hayajalindwa na mikataba ya kidiplomasia kwani Jeshi la Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran limeyageuza kuwa kituo cha kijeshi.

Hiyo ilikuwa hatua nyingine yenye hatari kubwa.

Ikiwa shambulio la Isfahan halitafuatiwa na mashambulizi zaidi, basi mvutano huo utapungua .

Kilichotokea mara moja kinaweza kuwa jaribio la Waziri Mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu kujibu, bila kumtenga Bw Biden zaidi ya vile alivyokuwa tayari.

Ikiwa ndivyo hivyo, swali lingine ni iwapo itatosha kwa majenerali wa zamani katika baraza la mawaziri la vita la Israel ambao wanaaminika kutaka jibu kali, kama wanavyoona, kurejesha uwezo wa Israel kuwazuia maadui zake.

Israel ilionekana kuamini kwamba Iran haitajibu chochote zaidi ya hasira wakati ilipomuua Jenerali Mohammed Reza Zahedi huko Damascus.

Mashambulizi yake ya anga yalipunguza ubalozi mdogo katika makao ya kidiplomasia ya Iran huko Damascus, na kuua watu wengine sita, akiwemo jenerali mwingine.

Iran ilitangaza kulichukulia shambulizi hilo kama mgomo katika ardhi yake. Israel ilidai kuwa majengo hayo hayajalindwa na mikataba ya kidiplomasia kwani Jeshi la Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran limeyageuza kuwa kituo cha kijeshi.

Iran, wala washirika wa magharibi wa Israel, hawakukubali kuainishwa kwa upande mmoja wa hadhi ya jengo hilo - na serikali ya Tehran ilitumai Israel ingekubali kuweka mstari baada ya majibu yake.

Hiyo ilikuwa miscalculation nyingine kubwa.

Ikiwa shambulio la Isfahan halitafuatiwa na mashambulizi zaidi, basi mvutano wa haraka utapungua.

Kilichotokea mara moja kinaweza kuwa jaribio la Waziri Mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu kujibu, bila kumtenga Bw Biden zaidi ya vile alivyokuwa tayari.

Ikiwa ndivyo hivyo, swali lingine ni iwapo itatosha kwa majenerali wa zamani katika baraza la mawaziri la vita la Israel ambao wanaaminika kutaka jibu kali, kama wanavyoona, kurejesha uwezo wa Israel kuwazuia maadui zake.

Washirika wa muungano wa Bw Netanyahu walio na msimamo mkali pia wametaka Israel kulipiza kisasi vikali .

Waziri wa Usalama wa Kitaifa Itamar Ben Gvir alisema kuwa Waisraeli walihitaji "kujibu kwa ukali wote" wakati Iran iliposhambulia. Katika chapisho la mtandao wa kijamii, alielezea shambulio la Isfahan kama "dhaifu".

Chaguo bora kwa kanda, kwa maoni ya serikali za magharibi, ni kwa Iran na Israeli kuchora mstari chini na kuacha nyuma mzozo huo.

Walakini, hata kama huu ndio mwisho wa hatua hii ya shida, mifano mipya imewekwa.

Iran imeipiga Israel katika shambulizi la moja kwa moja, na Israel imejibu kwa mashambulizi yake ya moja kwa moja.

Hayo ni mabadiliko katika kile ambacho mara nyingi hujulikana katika eneo hilo kama "sheria za mchezo" zinazoongoza mzozo wa muda mrefu kati ya Iran na Israel.

Vita vya muda mrefu vya siri kati ya nchi hizo mbili vimetoka kwenye vivuli.

Katika mchakato huo Iran na Israel zimeonyesha kwamba kwa umakinifu wote wanaojitolea wao kwa wao, wao si wazuri katika kusoma nia ya kila mmoja wao.

Katika sehemu ya dunia ambayo daima kuna hatari za mzozo mkali , hilo halitii moyo.

Imetafsiriwa na Yusuf Jumah