Raia wa Eritrea wadai kulazimishwa kujiunga na jeshi kutokana na vita vya Tigray

Mamlaka ya Eritrea imezidisha uhamasishaji wa kijeshi na inawawinda wanaotoroka nchini kote, huku vita katika nchi jirani ya Ethiopia vikizidi, vyanzo vingi vya Eritrea vimeiambia BBC.

Misururu ya hivi punde ndiyo mibaya zaidi kufikia sasa kwani wanawake hawajaachwa, huku akina mama na baba wengi wazee wamekamatwa kwa nia ya kuwalazimisha watoto wao, ambao wamejificha, kujisalimisha, wanasema.

Walizungumza kwa sharti la kutotajwa majina kwa vile Eritrea ni nchi yenye vikwazo vingi na inadhibiti karibu nyanja zote za maisha ya watu.

Eritrea imetuma wanajeshi kuisaidia serikali ya Ethiopia dhidi ya wanajeshi kutoka eneo lake la kaskazini la Tigray, ambalo linapakana na Eritrea.

"Wakati wengi walipuuza wito huo, maandamano yameongezeka," chanzo kilisema, na kuongeza kuwa wake pia wamezuiliwa baada ya waume zao kujaribu kukwepa kujiunga na jeshi.

Vituo vya ukaguzi vimeanzishwa kando ya barabara kuu, na utafutaji unaendelea katika miji na vijiji.

Katika mji mkuu, Asmara, maandamano yanafanywa mitaani huku katika maeneo mengi ya mashambani, mamlaka ikifunga nyumba, kuchukua ng'ombe na kuwanyanyasa jamaa ikiwa mtu anayetafutwa hatapatikana, BBC imeambiwa.

BBC imewasiliana na serikali ya Eritrea ili kupata maoni.

Mwezi uliopita, Waziri wa Habari Yemane Gebremeskel alisema kwamba "idadi ndogo" ya askari wa akiba waliitwa, akikana kwamba watu wote walikuwa wamehamasishwa.

Vita vilivyodumu kwa takribani miaka miwili huko Tigray na mikoa jirani vimeelezewa na baadhi ya wachambuzi kuwa vibaya zaidi kuliko vita vya Ukraine.

Lakini kumekuwa na utangazaji mdogo wa vyombo vya habari kuhusu hilo kwani serikali za Ethiopia na Eritrea zimezuia sana usafiri, na njia za mawasiliano kwenda Tigray mara nyingi zimepungua.

Chama cha Ukombozi cha Watu wa Tigrayan (TPLF), ambacho kinadhibiti eneo hilo na kuongoza vita dhidi ya serikali ya Ethiopia, pia kimeanza kampeni ya uhamasishaji ili kuimarisha vikosi vyake.

Hii inafuatia kuporomoka kwa mapatano yaliyodumu kwa muda wa miezi mitano mwezi Agosti na kushindwa kwa Umoja wa Afrika kumaliza mazungumzo ya amani.

Chanzo kimoja nchini Eritrea kilisema mamlaka ilikuwa ikijaribu "kuchochea hisia" katika mikutano ya hadhara, ikihusisha uingiliaji wao wa kijeshi na "uwepo na mamlaka ya taifa", na kusema kwamba TPLF "lazima izikwe".

Mwezi uliopita, Eritrea iliwarudisha nyuma askari wa akiba walio na umri wa chini ya miaka 55 na wengine walitumwa mstari wa mbele.

Katika siku chache zilizopita, mapigano yameripotiwa katika maeneo mengi ya mpaka, ikiwa ni pamoja na Adigrat, Rama, Shiraro na Zalambesa.

Lakini raia wengi wa Eritrea wamepinga wito wa hivi punde, wakisema hawataki kufa katika kile wanachokiona kama vita visivyo na maana.

Wanaume wazee pia "wamelazimishwa kuwa katika vita katika maeneo mengi na katika hali nyingi, operesheni ya kuandikishwa inafanywa kiholela", chanzo kimoja kilisema.

Raia wa Eritrea aliyeishi nje ya nchi alionesha wasiwasi wake kuhusu kaka yake na dada huko Asmara.

Alisema shemeji yake alitoroka na watoto wa wanandoa hao hadi kijiji cha mzazi wake, na alihofia kuwa kaka yake aliwekwa kizuizini.

Mamlaka pia zinakataa kutoa kuponi za ununuzi - zinazotumiwa kununua bidhaa za kimsingi kama vile sukari na mafuta kwa bei iliyopunguzwa - hadi familia ziitii wito huo, vyanzo viliongeza.

'Kumficha mtu ni uhaini'

"Walichokuwa wakifanya mashambani, wameanzia katika mji mkuu, kudhulumu familia kwa kuponi za serikali za mitaa, leseni na kadhalika," chanzo kiliiambia BBC.

Wakazi wameletwa katika ofisi za utawala wa eneo hilo, na kuonywa kwamba "kuficha watoto au mume, au kushirikiana katika utoro kunachukuliwa kuwa uhaini".

"Wanaweka dhiki nyingi kwa watu," chanzo kiliongeza.

Mwanamke mmoja nchini Eritrea alisema kwamba watu wengi walikuwa wamechanganyikiwa na wenye uchungu kwani vita vimeteketeza maisha ya kizazi baada ya kizazi.

"Watu wanaonesha upinzani wao kwa njia mbalimbali, lakini mfumo wa usalama hauna huruma kiasi kwamba unaweza kufanya aina yoyote ya ukatili dhidi ya watu wake," mwanamke huyo aliongeza.

Raia wa Eritrea anayeishi Ulaya alisema anahofia usalama wa familia yake nyumbani.

Baba yake mwenye umri wa miaka 67 alikuwa askari wa akiba ambaye alikuwa ametumwa katika eneo lake, ingawa bado hajaamriwa kupigana kwenye mstari wa mbele.

Alikuwa na wasiwasi zaidi kuhusu dada yake mwenye umri wa miaka 23, ambaye, alisema, alikuwa amezuiliwa katika kambi ya kijeshi karibu na mji wa magharibi wa Akurdet baada ya kukamatwa akijaribu kuvuka mpaka.

"Imepita muda tangu familia iliposikia sauti yake. Sasa amepotea," mwanaume huyo alisema.

Vyanzo vya habari vilisema mamlaka imekuwa ikitishia kuwapeleka wafungwa mbali na kuwapeleka katika maeneo yenye mazingira magumu. Utawala huo unaendesha mtandao wa vituo vya kuwekwa kizuizini kwa siri ambapo watu wanashikiliwa kwa miaka mingi bila kufuata sheria, mashirika ya haki za binadamu yanasema.

Vita huko Tigray vilianza Novemba mwaka 2020 kufuatia mzozo mkubwa kati ya Waziri Mkuu wa Ethiopia na mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel Abiy Ahmed na TPLF kuhusu masuala mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kama Ethiopia inapaswa kudumisha mfumo wa shirikisho unaozingatia kabila.

Mzozo huo unakuja kutokana na hali ya uhasama wa muda mrefu kati ya utawala wa Eritrea na TPLF, ambayo ilitawala serikali ya mseto nchini Ethiopia hadi Bw Abiy aingie madarakani mwaka 2018.

Chini ya TPLF, Ethiopia na Eritrea zilipigana vita vya mpaka vilivyogharimu maisha ya takriban watu 80,000.

Mahakama ya kimataifa baadaye iliamua kwamba Ethiopia inapaswa kukabidhi eneo kwa Eritrea, lakini serikali inayodhibitiwa na TPLF ilishindwa kufanya hivyo.

Eritrea ilipata tena eneo hilo mara tu baada ya vita vya sasa kuanza mnamo Novemba 2020.

Katika kipindi cha miaka 28 tangu ilipopata uhuru wake kutoka kwa Ethiopia, Eritrea imepigana vita na majirani zake wote – Yemen mwaka 1995, Sudan mwaka 1996, Ethiopia kuanzia 1998 hadi 2000 na Djibouti mwaka 2008.

Huduma ya kijeshi ya lazima ilitakiwa kudumu kwa miezi 18, lakini imekuwa isiyo na kikomo.

Katika miongo miwili iliyopita, makumi ya maelfu ya vijana wa Eritrea wameondoka nchini ili kuepuka kuandikishwa, ambayo ni pamoja na kazi ya kulazimishwa.

"Hali hii imeathiri watoto wa kaka yangu aliyeuawa shahidi ambaye nilimwona kuwa tumaini langu. Wamejiunga na jeshi. Niseme nini isipokuwa kumuomba Mungu awalinde vijana wote," alisema mwanamke wa Eritrea aliye uhamishoni nchini Italia.