Picha za satelaiti zanasa wanajeshi wakikusanyika karibu na mpaka wa Eritrea

Picha za satelaiti zimetoa taswira adimu ya kuzuka upya kwa mapigano katika eneo la kaskazini mwa Ethiopia la Tigray, mojawapo ya migogoro iliyojificha zaidi duniani, ambapo mawasiliano yamekatika na waandishi wa habari kunyimwa ruhusa ya kutembelea.

Picha zilizopigwa mwezi huu zinaonesha kujengwa kwa wanajeshi na vifaa vya kijeshi kwenye mpaka wa Ethiopia na Eritrea.

Wao ni wa vikosi vya shirikisho la Ethiopia na washirika wao wa Eritrea ambao wote wanapigana na Kundi la Tigray People's Liberation Front (TPLF), ambalo linadhibiti sehemu kubwa ya eneo hilo.

Picha zilizopigwa mwezi huu zinaonesha kujengwa kwa wanajeshi na vifaa vya kijeshi kwenye mpaka wa Ethiopia na Eritrea, ambayo inamuunga mkono Waziri Mkuu Abiy Ahmed dhidi ya kundi la Tigray People's Liberation Front (TPLF), kundi linalodhibiti eneo hilo.

Eritrea hivi majuzi ilikusanya vikosi vyake vya akiba kwa ajili ya mashambulizi yaliyoripotiwa huko Tigray. Mapigano yalitawala mwezi Agosti baada ya usitishaji mapigano wa miezi mitano kuvunjika.

Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani linakadiria kuwa watu milioni 13 wanahitaji msaada kote kaskazini mwa Ethiopia kwa sababu ya vita vya wenyewe kwa wenyewe.

Picha hizi zilipigwa tarehe 26 Septemba ya mji wa Shiraro kaskazini-magharibi, ambao ulikuwa mikononi mwa watu wa Tigrayan hadi ulipochukuliwa na vikosi vinavyounga mkono serikali mapema mwezi huu.

Picha hapo juu inaonesha barabara kuu inayoondoka mjini kuelekea mashariki.

Hospitali ya Maiani inaweza kuonekana juu kulia. Hii ilifunguliwa mnamo 2014 na vyumba vya upasuaji, idara ya uzazi, vifaa vya X-ray na vitanda 35.

Kinachoonekana kuwa takriban watu 150, pengine wapiganaji, wamepangwa kwa mpangilio au foleni inayoanzia kwenye lango la kurudi kwenye barabara kuu.

Mwaka jana, ripoti zilidokeza kuwa hospitali hiyo iliharibiwa vibaya.

Shirika la misaada la MSF lilisema mnamo Machi 2021 kwamba timu zake zimepata vituo vya afya katika eneo lote - ikiwa ni pamoja na hospitali ya Maiani - "imevamiwa na kuharibiwa katika shambulio la makusudi na lililoenea".

Kati ya vituo 106 walivyotembelea, ni 13% tu ndio walikuwa wakifanya kazi kama kawaida. MSF ilisema,

"Wakati uporaji mwingine unaweza kuwa wa fursa, vituo vya afya katika maeneo mengi vinaonekana kuharibiwa kimakusudi ili kuvifanya kutofanya kazi."

BBC imezungumza na mfanyakazi mkuu wa shirika la misaada katika mji wa Shire, ulio kilomita 95 (maili 60) mashariki mwa Shiraro.

Anasema takriban watu 210,000 wamekimbia Shiraro na maeneo ya jirani hadi Shire tangu tarehe 1 Septemba.

"Kwa wiki moja [mwezi Agosti] kabla ya watu kuondoka mjini, kulikuwa na mashambulizi ya makombora, ilikuwa saa 24 mfululizo," aliiambia BBC.

Tumeficha utambulisho wa mfanyakazi wa misaada kwa usalama wake.

Aliiambia BBC kwamba kulingana na wale waliokimbia, pamoja na wafanyakazi wake ambao walikuwa wametumwa Shiraro, Hospitali ya Maiani sasa iko mikononi mwa vikosi vya serikali ya Eritrea na Ethiopia.

Mnamo tarehe 13 Septemba, kabla ya picha za hivi punde za satelaiti kuchukuliwa, mkuu wa Vikosi vya Tigrayan, Jenerali Tedesse Werede, aliviambia vyombo vya habari vya ndani kuwa "jeshi la pamoja la Eritrea na Ethiopia huko Shiraro limechukua udhibiti wa maeneo kutoka Shiraro hadi Ademeiti".

Haijabainika ni nani anayesimamia Shiraro kwa sasa - mfanyakazi wa shirika la misaada huko Shire aliiambia BBC ripoti za nani anayedhibiti mabadiliko ya siku baada ya siku.

Hakujawa na maoni yoyote kutoka kwa serikali ya Eritrea au Ethiopia kuhusu kuwepo kwao huko Shiraro.

Lakini wiki iliyopita, mjumbe maalum wa Marekani katika Pembe ya Afrika aliwaambia waandishi wa habari kwamba Marekani ina wasiwasi kuhusu wanajeshi wa Eritrea kuvuka kuelekea Ethiopia na kwamba "lazima isimame".

"Tumekuwa tukifuatilia mienendo ya wanajeshi wa Eritrea kuvuka mpaka. Kuwepo kwa wanajeshi wa Eritrea nchini Ethiopia kunasaidia tu kufanya mambo kuwa magumu na kuchochea hali ya kutisha," Mike Hammer alisema.

Kilomita sita (maili nne) kutoka Shiraro, Maxar alikamata msururu mrefu wa magari 45 hivi. Wanaonekana kujumuisha idadi ya mabasi na kuelekea mjini.

Kilomita tano zaidi chini ya barabara ni kundi jingine, dogo la magari ya kijeshi na mabasi yapatayo 20, pia yanasafiri kuelekea Shiraro.

Hii ni barabara ya Adi Goshu inayotoka Shiraro hadi mji mkubwa zaidi wa Tigray magharibi, Humera, na kisha, hatimaye, hadi Eritrea, ambayo ni takriban kilomita 180 (maili 110) - kama mwendo wa saa tatu kwa gari.

Tigray magharibi imekuwa chini ya udhibiti wa vikosi vya serikali ya Ethiopia na washirika wao tangu kuanza kwa mzozo mwishoni mwa 2020.

Hapa, katika sehemu ya nje ya barabara karibu na Shiraro, picha ya setilaiti inaonesha mabasi na magari ya aina sawa yanayoonekana kwenye picha iliyotangulia kwenye Barabara ya Adi Goshu yakiwa yameegeshwa kando na kati ya baadhi ya majengo.

Kufikia asubuhi baada ya picha hizi kupigwa, picha za setilaiti za mahali sawa hazioneshi tena magari hayo - ikidokeza kuwa yalikuwa yamehamia eneo.

Hii inalingana na ripoti kutoka kwa watu ambao wamekimbia Shire kwamba nyadhifa mjini zinabadilika kati ya vikosi vinavyopingana.

Kulingana na waraka wa ndani kutoka Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Kuratibu Masuala ya Kibinadamu iliyoonekana na BBC, takriban watu 10 walikuwa wameuawa kwa mapigano ndani na karibu na Shiraro kufikia tarehe 14 Septemba.

Kama vile mfanyakazi mkuu wa misaada, inasema watu 210,000 wamekimbia eneo hilo, ikiwa ni pamoja na wakimbizi wa ndani 45,000 ambao hapo awali walikuwa wamekimbia Tigray magharibi.