Kuondoa marufuku ya upinzani Tanzania kunavyomfaidisha Rais Samia

Katika mfululizo wa barua zetu kutoka kwa waandishi wa habari wa Afrika, Sammy Awami anaangazia jinsi demokrasia inavyoendelea nchini Tanzania wakati taifa hilo la Afrika Mashariki linakaribia kuadhimisha miaka miwili ya kifo cha Rais John Magufuli, ambaye hakuwa na uvumilivu wa siasa za vyama vingi.

Kuna msisimko kuhusu kurejea baada ya miaka sita ya mikutano ya kisiasa nchini Tanzania.

Kuondoa marufuku mwezi uliopita kulikofanywa na Rais Samia Suluhu Hassan mrithi wa Bw Magufuli, kumesababisha hata kurejea kwa mwanasiasa wa upinzani Tundu Lissu kutoka uhamishoni. Aliweza kuhutubia wafuasi wake waliojawa na furaha katika mkutano mkubwa jijini Dar es Salaam wiki iliyopita ndani ya saa chache baada ya kuwasili.

Mikusanyiko ya aina hiyo ndiyo injini ya siasa hapa: msafara wa pikipiki zinazosababisha foleni na kuzuia biashara kuendelea kwenye barabara kuu, wafuasi wakiimba nyimbo za chama na baadaye kelele za vipaza sauti huku wanasiasa wakihutubia umati. Wanatoa uhai kwa siasa za ndani.

Kama Dan Paget, Mhadhiri wa Siasa wa Chuo Kikuu cha Aberdeen anayeiangazia Tanzania, alisema, wao ndio njia halisi ya mawasiliano ya watu wengi nchini.

"Kupiga marufuku kwa muda usiojulikana mikutano ya hadhara kuna athari kwa mawasiliano ya umma nchini Tanzania kama vile kupiga marufuku kwa muda usiojulikana televisheni, au mtandao, kunavyoweza kuathiri upande wa kaskazini mwa dunia," aliandika.

Ndivyo ambavyo marehemu rais alizungumza na nchi haswa baada ya kuingia ofisini mnamo 2015. Alitembea kwa uhuru barabarani, akisimama bila mwisho katika vijiji na miji ambapo aliwaaibisha na kuwafukuza maafisa wa serikali na akatangaza sera zisizo za maandishi.

Alitaka ulimwengu uamini kwamba yeye ndiye rais mchapakazi zaidi kuwahi kuwahi kuwa naye.

Hata hivyo wakati huo huo alikataza upinzani kutumia haki yao ya kikatiba ya kukusanyika - utawala wake uliwakamata wanasiasa walipofanya mikutano ya ndani ya chama.

Magufuli alitufanya tuamini kuwa alifanya hivyo ili kutetea chama chake tawala cha Chama Cha Mapinduzi (CCM), akisema wapinzani ni vibaraka wa maslahi ya nje.

Lakini upinzani kwa kweli haukuleta tishio lolote la kweli. Magufuli alipenda madaraka tu, hakukosa nafasi ya kuwaonea wasiokubaliana naye na akionekana kufurahia mateso ya wapinzani wake.

Kupiga marufuku mikutano hiyo kulikata uhai wa kisiasa wa upinzani.

Wachambuzi wengi wanakubali kwamba kurejea kwa mikutano hiyo kunatokana na juhudi zinazofanywa na rais mpya ambaye amekuwa kwenye mazungumzo na chama cha upinzani cha Chadema kwa muda.

Alihitimisha dhamira yake katika toleo la mshangao lililochapishwa katika magazeti ya Tanzania mwaka jana kuadhimisha miaka 30 ya siasa za vyama vingi nchini.

Ilikuwa, Rais Samia aliandika, kutimiza masuala manne: maridhiano, uthabiti, mageuzi na kujenga upya.

Wakosoaji wake wanaweza kusema kuwa hili ni rahisi kuafikiwa ikizingatiwa amechukua hatamu kutoka kwa mtu mwenye rekodi mbaya ya demokrasia pia wakisema kwamba alihudumu kama naibu wa Magufuli kwa karibu miaka sita.

Haiba ilipuuzwa

Hata hivyo tangu achukue madaraka Machi 2021, Rais Samia amedhihirisha kwamba ni mwenye kujali kwa dhati kurekebisha mfumo ulioharibika. Hakuwa chini ya shinikizo la kubadilika.

Katika siku za mwanzo za urais wake, karibu mabadiliko yoyote ya kisera aliyofanya au mwelekeo mpya uliochukuliwa na utawala wake ulifikiwa na hitimisho la kashfa kwamba alikuwa akidhibitiwa na makundi tofauti ya CCM.

Kwa hivyo imekuwa vyema kumuona akishughulikia mabadiliko na kushinda vita dhidi ya wakosoaji wake kama vile spika wa bunge, ambaye alijiuzulu mwaka jana.

Amewashangaza wenye shaka ambao walidharau haiba yake.

Kwa kweli hiyo ndiyo heshima aliyonayo sasa, neno jipya limeundwa kwa sifa na sifa anazopata rais sasa "chawacracy", ikimaanisha kulamba viatu.

Na hatimaye Rais Samia ameibuka kama mshindi wa mwisho wa mageuzi haya ya hivi karibuni.

Ni jambo la kukiri kwamba Watanzania wengi, hasa wasiokiunga mkono chama tawala, hawataki kusema kwa sauti, bali ni haki kumpa sifa anazostahili.

Hivi karibuni hata kiongozi wa Chadema, Freeman Mbowe alimsifu kwenye mkutano wa kwanza wa chama chake kwenye mwambao wa Ziwa Victoria: “Sina shida kumpongeza mwenyekiti wa chama tawala CCM alipoona haja [ya maridhiano], akakubali na kumwambia. mimi: 'Mheshimiwa Mbowe, tusonge mbele.'

Ili kuifurahisha CCM angeweza kuendelea na hali hiyo, lakini alichanga karata na inaonekana kuwa inalipa.

Jambo la kushangaza alifanya hivyo kwa namna ambayo hahikuhitaji marekebisho ya kisheria, lakini pia inamaanisha hakuna hakikisho kwamba haiwezi kubadilishwa.

Kiongozi huyu mwenye miaka 63 pia ameonyesha udhibiti wake. Yeye ndiye anayetoa matokeo ya mazungumzo na upinzani kwa namna na nyakati zinazomfaa zaidi.

Hata mazingira ya tangazo la kuruhusu mikutano ya hadhara haukuwa mkutano wa waandishi wa habari katika mazingira ya kutoegemea upande wowote pamoja na Chadema kwa usawa. Badala yake ilikuwa katika ikulu ya serikali, ikimkumbusha kila mtu ambaye alikuwa akiongoza na wengi wadogo, na wengine wangebishana kuwa sio muhimu, vyama vya upinzani pia vilikuwepo.

Enzi hii mpya kwa upinzani inaleta changamoto kubwa. Miaka saba ya utawala bila nguvu ya vyama vya upinzani imewaacha watu wengi kutojali kuhusu siasa hapa.

Pamoja na hilo vyanzo vyao vya ufadhili vimelemazwa kwa kiasi kikubwa.

Vyama vya upinzani vina mwaka mmoja tu wa kuzunguka nchi kubwa kabla ya uchaguzi muhimu wa serikali za mitaa mwaka ujao, na uchaguzi mkuu ukifuata 2025.

Chaguzi zote mbili zitatumika kama mtihani na kutoa mwanga wa jinsi mikutano ya hadhara inaweza kuwa na ufanisi.