Maeneo ambayo Marekani ilinunua katika historia yake ili kuunda nchi inayoonekana leo

Donald Trump anataka Greenland iwe sehemu ya Marekani na hata amewahi kupendekeza uwezekano wa kuinunua kutoka kwa Ufalme wa Denmark, ambao kisiwa hicho ni mali yake.

Katika hotuba yake ya kuapishwa, rais huyo aliahidi kwamba "Marekani itajiona tena kama taifa linalokua, linaloongeza utajiri wake, kupanua eneo lake," na "kubeba bendera yetu hadi upeo mpya na mzuri."

Maneno yake, kama ndoto yake ya kuijumuisha nchi yake kisiwa kikubwa zaidi duniani, yanakumbusha enzi nyingine katika historia ya Marekani.

Walter A. McDougall, mwanahistoria wa Chuo Kikuu cha Pennsylvania, aliiambia BBC Mundo kwamba "sera za Trump zinakumbusha mila ya ardhi iliyoahidiwa ya Mafundisho ya Monroe," ambayo tangu mwaka 1823 yalitumiwa kuhalalisha uingiliaji wa upanuzi wa Marekani kama hatua halali dhidi ya kuingiliwa na mataifa ya Ulaya katika Nusu ya Magharibi ya Dunia.

Jay Sexton, mwanahistoria wa Chuo Kikuu cha Missouri, anaona mfanano mwingine: "Kama ilivyokuwa kwa Greenland, Washington ilidai kuwa ilihitaji kuchukua maeneo hayo kabla hayajaangukia mikononi mwa madola mengine."

Kwa hakika, upanuzi wa eneo uliogeuza Marekani kuwa nchi kubwa ilivyo leo ulianza miaka michache baada ya kuanzishwa kwake.

Vita vya kuteka maeneo, kutishwa kwa watu wa asili, kuhamishwa kwa walowezi, au makubaliano na mataifa ya Ulaya vilikuwa njia za kawaida za ukuaji kwa dola changa iliyokuwa inajitokeza.

Lakini ununuzi wa maeneo kutoka kwa nchi nyingine huru, kama alivyopendekeza Trump kuhusu Greenland, ulikuwa pia njia nyingine iliyotumiwa na viongozi wa Washington kupanua nchi yao.

Tunapitia matukio ya kihistoria ambapo Marekani ilinunua maeneo ya ardhi.

Kulikuwa pia na nyakati nyingine ambapo Washington ilikubali kulipa fidia kwa mataifa ya kigeni yaliyokabidhi maeneo yao, kama vile Hispania ilivyofanya na Florida mwaka 1819, lakini haya hayakuwa, kwa maana halisi, miamala ya moja kwa moja ya ununuzi na uuzaji.

Ununuzi wa Louisiana (1803)

Uamuzi wa Rais wa wakati huo, Thomas Jefferson, wa kununua Eneo la Louisiana kutoka kwa Ufaransa ya Napoleon uliashiria upanuzi mkubwa wa kwanza wa taifa jipya.

Napoleon alikuwa ameacha ndoto yake ya kujenga himaya ya ng'ambo kwa Ufaransa baada ya uasi wa watumwa katika eneo linalojulikana leo kama Haiti, na akakubali kuliuzia jamhuri changa ya Marekani eneo kubwa na lenye wakazi wachache ambalo lilikuwa limepoteza umuhimu wake wa kimkakati kwake.

Kwa njia hiyo, jenerali huyo kutoka Corsica aliweza kutumia fedha zilizopatikana kutokana na mauzo hayo kufadhili vita ambavyo alitumia kupanua himaya yake barani Ulaya.

Louisiana wakati huo ilikuwa eneo kubwa zaidi kuliko jimbo la sasa lenye jina hilo, na Jefferson aliona upanuzi kuelekea magharibi kuwa mustakabali wa Marekani.

Rais huyo alitaka kuhakikisha udhibiti wa Bonde la Mto Mississippi na bandari ya kimkakati ya New Orleans, na kuondoa hatari ya uingiliaji wa Ufaransa katika Marekani, jambo ambalo wengi waliogopa katika miaka hiyo.

Serikali za Marekani na Ufaransa zilifikia makubaliano, na mwezi Novemba 1803 Louisiana ikawa sehemu ya Marekani, ambayo ililipa dola milioni 15 za Marekani kwa wakati huo.

Ongezeko hilo kubwa, eneo ambalo wakati huo lilijumuisha maeneo yote kati ya majimbo ya sasa ya Louisiana upande wa kusini na North Dakota pamoja na Montana upande wa kaskazini, liliongeza zaidi ya kilomita za mraba milioni mbili kwa Muungano, na karibu likaongeza ukubwa wake maradufu.

Upanuzi kuelekea magharibi ulikuwa umeanza.

Kukabidhiwa kwa maeneo ya Mexico (1848)

Hadi miaka ya 1840, sehemu kubwa ya umma wa Marekani ilikuwa imeamini kabisa kwamba "hatua yao iliyo dhahiri" ilikuwa kupanua kuelekea magharibi hadi pwani ya Pasifiki.

Hatimaye, alifanya hivyo kwa kuchukua ardhi ya Mexico.

Mmoja wa wafuasi wakubwa zaidi wa upanuzi alikuwa Rais James K. Polk, ambaye, baada ya kufika Ikulu mwaka 1845, alirithi mzozo na Mexico kuhusu udhibiti wa Texas.

Mwaka uliofuata, baada ya kupigana kati ya wanajeshi wa Marekani na Mexico kwenye mpaka, Polk alifanya Bunge kutangaza vita dhidi ya Mexico, lakini sababu za mgogoro huo zilikuwa za kina zaidi.

"Marekani iliitaka California, ambayo wakati huo ilikuwa mali ya Mexico na ilikuwa mojawapo ya maeneo yenye uchumi unaokua sana Amerika na ilikuwa na bandari za kina kilichojaa maji ambazo wakati huo zilihitajika kwa biashara na Asia," anakumbusha Sexton.

"Lakini hakuna serikali ya Mexico iliyokubali kuiuza California na kudanganya kuwa bado iko madarakani," anaongeza Sexton.

Vita vilimalizika kwa ushindi wa Marekani na kutia saini Februari 1848 Mkataba wa Guadalupe-Hidalgo, ambao Marekani ilibaki na Texas, California, New Mexico, Arizona, Nevada, Utah, na sehemu za Colorado, Wyoming, Kansas na Oklahoma.

Marekani iliweka malipo ya dola milioni 15, lakini, kama anavyosema Sexton, "Wamexico hawangewahi kukubali kukabidhi maeneo hayo kama wangekuwa hawajapoteza vitani; ilikuwa nguvu ya silaha."

Mexico ilipoteza zaidi ya nusu ya eneo lake kabla ya vita. Kipigo hicho na kupotea kwa maeneo hayo kilisababisha maumivu ya kitaifa ambayo yalikumbuka taifa kwa muda mrefu.

Uuzaji wa La Mesilla (1853)

Miaka michache baadaye, mwaka 1853, Mexico na Marekani zilikubaliana kuuza kipande kidogo cha eneo la Mexico lililoko kusini mwa majimbo ya sasa ya Arizona na New Mexico.

Eneo hilo lilijulikana huko Mexico kama Venta de la Mesilla na huko Marekani. Ununuzi huo ulikuwa matokeo ya shauku ya Marekani ya kujenga reli ya kuvuka bara lote na pia matatizo ya kiuchumi ya serikali ya Mexico, ambayo hatimaye ilikubali dola milioni 10 za Marekani.

Ununuzi wa Alaska kutoka Urusi (1867)

Wengi hawakuwa wakielewa azma ya Waziri wa mambo ya nje wa Marekani wa wakati huo, William Seward, ya kununua eneo la mbali la Arctic la Alaska kutoka kwa serikali ya Tsar Alexander II mwaka 1867.

Seward aliona kwamba eneo hilo lina thamani kubwa ya kimkakati, kwani lingeepusha hatari ya uingiliaji wa Uingereza katika Amerika Kaskazini na kuruhusu Marekani kupata fursa za migodi na samaki katika Pasifiki, hivyo alifanikisha makubaliano na Urusi kununua Alaska kwa dola milioni 7.2 za Marekani.

Ununuzi huo ulileta mzozo mkubwa, na magazeti ya wakati huo hata kuliiita "upumbavu wa Seward".

Urusi ya Tsar iliamini ilikuwa inatoa eneo lisilo na thamani kubwa, ambalo lilikuwa ghali sana kudhibitiwa na lilionekana kuwa hatarini kushambuliwa na Uingereza, adui wake mkuu wakati huo.

Licha ya ukosoaji huo, Bunge la Marekani liliridhia mkataba wa ununuzi na Alaska ikawa sehemu ya Marekani.

Miaka kadhaa baadaye, ugunduzi wa dhahabu na akiba kubwa za mafuta, pamoja na umuhimu wa kijeshi uliojitokeza wakati wa Vita Baridi, ulithibitisha uamuzi wa Seward na ununuzi wake wa Alaska.

Ununuzi wa Visiwa vya Virgin vya Marekani kutoka Denmark (1917)

Mara ya mwisho Marekani ilinunua eneo la ardhi ilikuwa hasa kutoka Denmark, taifa ambalo sasa halitaki kuuza Greenland.

Visiwa vilivyojulikana wakati huo kama Visiwa vya Magharibi vya Denmark vilikuwa kundi la visiwa katika Karibiani ambavyo vilikuwa vinatamaniwa na Marekani tangu katikati ya karne ya 19.

Jaribio la kwanza lililoshindikana pia lilimhusisha Seward.

Mwanahistoria wa Denmark, Hans Christian Berg, aliweka bayana katika makala akisema, "Baada ya Vita vya Kiraia, ilikuwa wakati wa kuzingatia hali za kimkakati katika Karibiani na Waziri wa mambo ya nje, Seward alizingatia sana upanuzi wa Marekani kama ilivyokuwa kwa unganisho la Mexico pamoja na uwezekano wa upanuzi wa Marekani katika Karibiani."

Bandari ya Saint Thomas ilikuwa ya kuvutia sana kwa Marekani kutokana na ulinzi wa asili uliotolewa na topografia ya eneo hilo.

Denmark, ambayo ilikuwa ikitumia mashamba makubwa kwenye visiwa hivyo yaliyoendeshwa na watumwa weusi kwa miongo kadhaa, iliipoteza hamu kutokana na kushuka kwa bei ya sukari.

Makubaliano ya kwanza ya ununuzi yaliyofikiwa kati ya serikali hizo mbili mwaka 1867 hayakuweza kutekelezwa kwa sababu Bunge la Marekani halikuyaridhia.