Cyril Ramaphosa: Yote unayohitaji kujua kuhusu kashfa ya "shamba" inayomkabili rais

Viongozi wa chama tawala nchini Afrika Kusini wanakutana kujadili mustakabali wa Rais Cyril Ramaphosa huku kukiwa na kashfa ya ufisadi ambayo imesababisha wito wa kumtaka ajiuzulu.

Aliingia madarakani akiahidi kukabiliana na ufisadi lakini sasa amenaswa na mgogoro wake mwenyewe.

Ripoti huru ilisema Bw Ramaphosa huenda alivunja sheria kwa madai ya kuficha wizi katika shamba lake. Amekana kufanya makosa yoyote na msemaji wake alisema ripoti hiyo "ina dosari".

Akizungumza Jumapili, Bw Ramaphosa alisema hatima yake iko mikononi mwa chama tawala cha African National Congress (ANC). Lakini pia amesema ataipinga ripoti hiyo katika Mahakama ya Katiba ya nchi hiyo.

Kashfa hii inatishia kumaliza taaluma ya kisiasa ya Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaphosa - ikiwa haujasikia maelezo zaidi, haya ndio unayohitaji kujua

Ramaphosa alikuwa mshirika wa karibu wa Mandela

Cyril Ramaphosa, 70, alikua rais wa Afrika Kusini mnamo 2018 baada ya kujihusisha sana na vita dhidi ya utawala wa wazungu wachache - ubaguzi wa rangi - tangu miaka ya 1970 na kuwa karibu na shujaa wa ukombozi Nelson Mandela.

Aliendesha kampeni dhidi ya ufisadi

Bw Ramaphosa alipanda cheo kwa kuahidi kupambana na ufisadi lakini sasa anakabiliwa na maswali kuhusu kiasi kikubwa cha pesa kilichopatikana kwenye shamba lake.

Sasa anashtakiwa kwa kuficha ukweli

Kashfa hii ilizuka mwezi Juni, wakati mkuu wa zamani wa ujasusi wa Afrika Kusini, Zuma-ally Arthur Fraser, aliwasilisha malalamiko kwa polisi akimtuhumu rais kwa kuficha wizi wa $4m (£3.25m) taslimu kutoka kwa shamba lake la Phala Phala mnamo 2020.

Bw Ramaphosa alikiri kwamba baadhi ya pesa, ambazo zilikuwa zimefichwa kwenye sofa, ziliibiwa, lakini akasema zilikuwa $580,000 sio $4m.

Rais alisema dola 580,000 zilitokana na mauzo ya nyati, lakini jopo hilo, likiongozwa na jaji mkuu wa zamani, lilisema "lina shaka kubwa" kama mauzo yalifanyika.

Afrika Kusini ina sheria kali za kumiliki fedha za kigeni, ambazo zinasema kwamba lazima zihifadhiwe kwa muuzaji aliyeidhinishwa kama vile benki yenye siku 30. Inaonekana kama rais anaweza kuwa amevunja sheria hizo.

Kashfa hiyo inahusu madai kwamba rais alijaribu kuficha wizi wa dola nusu milioni - pengine hata zaidi - ambao ulikuwa umefichwa ndani ya kochi kwenye nyumba yake ya shambani. Hili lilisababisha maswali kuhusu pesa hizo zilitoka wapi?

Anakanusha makosa

Rais anakanusha madai kwamba dola milioni 4 (bilioni 2 milioni 400 F CFA) ziliibiwa. Anadai kuwa fedha zilizoibiwa ni dola 580,000 (35,999,1326 F CFA) na kwamba alizipata kwa kuuza nyati.

Lakini mashtaka hayakuondolewa

Jopo huru lilipitia madai hayo kwa Bunge la Afrika Kusini na kuhitimisha kuwa rais huenda alivunja sheria na kutumia vibaya nafasi yake.

Lakini huu ni mwanzo tu wa mchakato.

Chama chake kimegawanyika kuhusu kile kinachopaswa kutokea

Chama cha Rais Ramaphosa, African National Congress, kinaamua jinsi ya kuendelea na suala hili.

Mwanachama mashuhuri wa chama hicho amesema hatakiwi kujiuzulu, lakini wanachama wengine wa chama hicho wanamtaka aondoke.

Bunge linaweza kujaribu kumshtaki

Hata kama chama chake kitamuunga mkono, wabunge wa bunge la Afrika Kusini wanaweza kumpata Bw Ramaphosa na hatia ya utovu wa nidhamu na kupiga kura ya kumuondoa madarakani.

Lakini hiyo inahitaji thuluthi mbili ya wengi na wabunge wa ANC wana uwezekano wa kuzuia kura hiyo.

Wengine wanadhani atajiuzulu

Badala ya kushtakiwa, baadhi ya wachambuzi wanaamini kuwa Bw Ramaphosa ataamua kujiuzulu na kurejea katika shamba lake la mifugo.

Lakini inaweza kuonekana kuwa washirika wake katika ANC wanamtaka afikirie upya uamuzi wake ili kuandaa kipindi cha mpito cha utaratibu.

Kuhusu Ramaphosa