Unavyohisi wakati wa kifo: wanasayansi wabaini namna unavyohisi wakati wa kifo

Katika Maisha! Ni vile ambavyo unazaliwa na kuwa mkubwa kidogo, unampenda mtu, labda kuzaa watu wachache kidogo na kisha kabla ya hujajua, ni wakati wa sehemu inayofuata: kifo. Kutoweka kusikoepukika kwa utu wetu.

Kuna njia mbalimbali ambazo zinasababisha kifo.

 Mara nyingi ni kutokana na ugonjwa wa moyo au saratani, lakini kuna waathirika karibu 600 wa kukosa hewa kwa kushindwa kupumua.

 Haijalishi jinsi inavyotokea, wakati mwingine ni kifo cha kiafya ambacho ni kitu kama maisha lakini bila kupumua wala kuwa na mzunguko wa damu.

 Kwa maneno mengine, ni hali ya mpito kutoka maisha haya hadi yajayo.

au watu wengi, kifo si cha papo kwa hapo kabisa.

 Hivyo sayansi ya kisasa inaweza kutuambia nini kuhusu hali ya nyakati hizo za mwisho?

Je, unajisikiaje unapokufa?

Katika hatua ya mwisho kifo kinapokaribia, mara nyingi watu huwa wamekufa ganzi, kwa hivyo huwa tunafikiria tukio hilo kuwa ni usingizi, fahamu inayofifia katika maisha.

 Lakini majaribio mengine yanaeleza hadithi tofauti kabisa.

Mwaka 2013, wanasayansi katika Chuo Kikuu cha Michigan walipima shughuli za ubongo wa panya wa maabara waliokufa.

Na kitu cha kuvutia sana kilitokea.

Baada ya panya hao kupata mshtuko wa moyo, bila mapigo ya moyo au kupumua akili zao zilionyesha kuongezeka kwa shughuli za ulimwenguni na viwango vya chini vya mawimbi ya gamma ambayo yalisawazishwa zaidi katika ubongo kuliko katika hali za kawaida za kuamka za panya.

 Na cha kushangaza, aina hiyo maalum ya shughuli za ubongo imehusishwa na mtazamo wa ufahamu wa watu katika utafiti wa awali.

 Kwa maneno mengine, panya hao walipitia kitu wakati walipokuwa wanapitia kifo cha kiafya na ubongo kufa.

 Jaribio lilipinga dhana kwamba ubongo haufanyi kazi wakati wa kifo.

 Badala yake, ilionekana kuwa kabla ya kupoteza fahamu kabisa kunaweza kuwa na kipindi cha ufahamu zaidi na akauliza: panya walikuwa wakipatia nini wanapokufa? Je, hilo linaweza kuwa sawa na kwa watu?

Mshangao

Wanadamu wana akili kubwa na changamano zaidi kuliko panya, lakini utafiti wa kuvutia sana uliofanywa katika Chuo cha Imperial College London mnamo 2018 unatoa mwanga kuhusu jinsi binadamu anavyoweza kuhisi wakati wa kifo.

Wanasayansi walitaka kuchunguza kufanana kati ya matukio mawili tofauti.

Kwa upande mmoja, hali ya karibu kifo (NDEs), ni ndoto zinazotokea na karibu 20% ya watu ambao wamefufuliwa baada ya kifo cha kiafya.

 Kwa upande mwingine, maono yanayosababishwa na DMT, dawa ya psychedelic (ambayo kwa hutoa wigo mpana wa athari binafsi kwenye kazi za ubongo wa binadamu, ikijumuisha utambuzi, athari, na utambuzi).

 Kwa hivyo waliwapa watu waliowafanyia utafiti dozi ya DMT na mara waliporejea kwenye uhalisia, waliwauliza waelezee uzoefu wao kwa kutumia orodha ya kawaida inayotumiwa sana kutathmini matukio ya karibu kufa.

 Na walishangaa kuona kiasi cha ajabu cha msingi wa kawaida.

 Uzoefu wa NDE na DMT ulijumuisha hisia kama vile "kupita kwa muda na nafasi" na "umoja na vitu na watu walio karibu."

 Uzoefu wa karibu na kifo uligeuka kuwa sawa na dawa ya hallucinojeni yenye nguvu. 

Mwisho wa psychedelic (Kuongezewa ufahamu)

Tunapozingatia kifo, tunakifikiria kama mchakato mbaya. Lakini sayansi inauliza: ni nini ikiwa ni psychedelic?

Tulimuuliza Dk Chris Timmermann, ambaye aliongoza utafiti katika Chuo cha Imperial London, jaribio hili linaweza kutuambia nini kuhusu kifo.

 "Nadhani somo kuu la utafiti ni kwamba tunaweza kupatia kifo katika maisha na uzoefu wa maisha," alisema.

"Pia kuna maeneo maalum katika ubongo, kama vile kile tunachokiita lobes za muda za kati maeneo ambayo yanahusika na kumbukumbu, usingizi na hata kujifunza ambayo inaweza kuhusiana na uzoefu huo pia.

 "Kwa njia fulani, akili zetu kwa namna fulani zinaiga aina ya ukweli."

 Takriban 20% ya watu ambao wametangazwa kuwa wamefariki kiafya na wako hai wanaripoti NDE.

 Je, ni kwamba kila mtu anapitia na ni wachache tu wanaokumbuka au kwamba uzoefu huu ni nadra sana?

 "Kuna uwezekano mkubwa kwamba kuna ukosefu wa kukumbuka kutokana na sababu tofauti," Timmermann alielezea.

 "Ninachofikiria kinatokea ni kwamba hali hiyo ni mpya sana, kwamba haielezeki au ni ngumu kuweka kwa maneno.

 "Tukio linapovuka uwezo wa kulielezea kwa lugha, tunakuwa na ugumu wa kulikumbuka.

 "Lakini pia inaweza kuwa kwamba baadhi ya watu hawana uzoefu nayo."

 Ni utafiti gani zaidi kutoka hapo unaweza kusaidia uelewa wetu wa kifo?

 "Inashangaza sana kinachoendelea siku hizi kwa uchunguzi wa ubongo na jinsi tunaweza kujua nini kinaendelea kwenye ubongo, ni kwa namna gani inarudi kwenye uzoefu," alijibu.

 "Kwa hiyo, inawezekana kwamba wakati fulani mbinu zetu za kupiga picha za ubongo zitakuwa za juu sana kwamba tunaweza kusoma mawazo ya watu ili tuweze kupata kwa karibu kuelewa ni mifumo gani ya ubongo ambayo inashikilia uzoefu huu wa ajabu na usio wa kawaida."

Matumaini

Sayansi ya kifo ni mandhari ya kupendeza, lakini kile tunachojua tayari hutoa picha ya kushangaza ya matumaini.

Kwa mfano, tunajua kwamba watu ambao wamekuwa na matukio ya karibu kufa mara nyingi huripoti hisia za utulivu na huonyesha kupungua kwa mkazo unaohusishwa na kifo.

 Tunajua pia kwamba karibu kufa yaani NDE zinaelezewa kama hazina maumivu kwa wengi, ikimaanisha kuwa kuongezeka kwa ufahamu tunaoweza kupata juu ya kifo pia kuna uwezekano wa kutokuwa na maumivu.

 Na labda inafurahisha kidogo.

 Utafiti pia unaonyesha kwamba watu huwa na kupoteza hisia zao kwa utaratibu maalum.

 Kwanza njaa na kiu, kisha hotuba na maono.

 Kusikia na kugusa kunaonekana kudumu kwa muda mrefu, kumaanisha kwamba watu wengi wanaweza kusikia na kuhisi wapendwa wao katika dakika zao za mwisho, hata wanapoonekana wamepoteza fahamu.

 Na uchunguzi wa hivi karibuni wa ubongo wa mgonjwa wa kifafa anayekaribia kufa ulionyesha shughuli zinazohusiana na kumbukumbu na ndoto na kusababisha uvumi kwamba kunaweza kuwa na ukweli fulani "unaona mwanga wa maisha mbele ya macho yake."

Hatimaye, tunajua kutokana na majaribio haya kwamba kupitia hali ya kifo kunaweza kuhusishwa na kuongezeka kwa fahamu, ikiwezekana ya kuona. Safari moja ya mwisho ya binadamu kabla ya chochote.

 "Katika jamii kama yetu, ambapo tunaelekea kukataa kifo na kujaribu kuficha, nadhani hii ni moja ya somo kubwa ambalo utafiti wa kisaikolojia unaweza kutupa: jinsi ya kuijumuisha katika maisha yetu," Timmerman alihitimisha.

Hatimaye, sisi sote tutakufa. Lakini majaribio haya yalionyesha kwamba hali ya mpito kati ya maisha na kifo inaweza kuwa na uzoefu zaidi na kihisia kuliko tunavyoweza kutarajia.

 Tumepangwa kama wanyama kuogopa kufa kwetu, lakini kuelewa kifo kwa undani zaidi hutusaidia kutulia kidogo.

 Nyakati hizo za mwisho huenda zisiwe za kutisha. Ni sehemu tu ya safari isiyoweza kuepukika ya kwenda mahali pasipojulikana, pengine isiyo na uchungu.