ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ 'ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਖਰੀਦੀ ਦਵਾਈ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੌਤ', ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਖਾਧਾ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮਾਹਰ ਦੇ ਰਹੇ ਚੇਤਾਵਨੀ?

    • ਲੇਖਕ, ਜੇਵੀਅਰ ਸੇਲਵਕੁਮਾਰ
    • ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ

ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਮਦੁਰਈ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦਵਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬੋਰੈਕਸ ਲੈ ਕੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਫ਼ੈਦ ਲੈੱਡ ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਡੀਅਮ ਬੋਰੇਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੋਰੈਕਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਲੋਪੈਥੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਸਬੰਧੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਰਮ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ।

ਮਦੁਰਈ ਦੀ ਇਸ ਕੁੜੀ ਵੱਲੋਂ ਖਾਧੇ ਗਏ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੋਰੈਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਾਸੀਰ ਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਤਮਿਲ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

'ਯੂਟਿਊਬ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ'

ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਮਦੁਰਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੇਲੂਰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮੀਨੰਬਲਪੁਰਮ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਲੈਯਾਰਸੀ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਜ਼ਨ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਲੈਯਾਰਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟਦਾ ਹੈ, ਸਥਾਨਕ ਦਵਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬੋਰੈਕਸ ਖਰੀਦ ਕੇ ਖਾ ਲਿਆ।"

ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਲਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਫਿਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦੁਰਈ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਾਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੇਲੂਰ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਦਵਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬੋਰੈਕਸ ਖਰੀਦ ਕੇ ਖਾਧਾ ਸੀ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਲੈਯਾਰਸੀ ਨੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਰੈਕਸ ਖਰੀਦ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ।

ਕਲੈਯਾਰਸੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੇਲਮੁਰੁਗਨ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਥਾਨਕ ਦਵਾਈਆਂ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

ਬੋਰੈਕਸ ਕੀ ਹੈ?

ਭਾਰਥਿਆਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੇਲਵਰਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਹ ਪਾਊਡਰ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕੈਰਮ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ।

ਬੀਬੀਸੀ ਤਮਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਰੀਕ ਲੂਣ ਵਰਗਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਊਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਕ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਜ਼ਿੰਕ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਲੀਚ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਪਾਊਡਰ ਸੋਡੀਅਮ ਬੋਰੇਟ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬੋਰੈਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ "ਇਹ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੇਲਵਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਲਈ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਖਾਣੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਹੈ।"

ਸਿੱਧ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਕੇ. ਸ਼ਿਵਾਰਾਮਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰੈਕਸ ਪਾਊਡਰ ਕੁਝ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਤਮਿਲ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ," ਪਰ ਸ਼ਿਵਾਰਾਮਨ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ, ਕੇ. ਸ਼ਿਵਾਰਾਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਹੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।

ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬੋਰੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾਕਟਰ ਵੀਰਾਬਾਬੂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰੈਕਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਬਿਨਾਂ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਕੀਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।"

ਡਾਕਟਰ ਵੀਰਾਬਾਬੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੋਰੈਕਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲਿਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਜਨ ਵੀਜੀ ਮੋਹਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰੈਕਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਬੋਰੈਕਸ ਪਾਊਡਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰਲੇਪਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੌਰੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਮਾਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਬੋਰੈਕਸ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ "ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਲੀ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਰੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਬੋਰੈਕਸ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰਲੇਪਨ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਐਲੋਪੈਥੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੀਆ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧੇ ਹਨ।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਧ ਡਾਕਟਰ ਵੀਰਾਬਾਬੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਿੱਧ ਦਵਾਈ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੋਜ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਡਾਕਟਰ ਦੱਸ ਕੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਖੁਰਾਕ ਵਜੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਬਾਰੇ ਸਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER, WhatsApp ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)