'ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ' ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗਾਂ 'ਚ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਉਮਰੇ ਦਿਮਾਗ ਜਵਾਨ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਰੋਡਰਿਗਜ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਅਨੰਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣੂ ਹਾਂ। ਪਰ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਦਿਮਾਗ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਅਸੀਂ ਅਕਸ ਇਹ ਵਾਕ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯਾਦਦਸ਼ਤ ਦਾ ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਜਾਣਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਡਾਕਟਰ ਤਾਮਰ ਗੇਫੇਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,"ਉਸਦਾ ਹਿੱਪੋਕੈਂਪਸ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।"
ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਿਊਰੋਸਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਗੇਫੇਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ "ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ" (ਢਾਂਚਾ) ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
"ਉਸਦੇ ਨਿਊਰੋਨ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਤਰ ਇੰਨੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Universidad de Northwestern
ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਨੌਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੁਪਰ ਏਜਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਗੇਫੇਨ, ਇੱਕ "ਸੁਪਰ ਏਜਰ" (ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਘੱਲੋਘਾਰੇ ਦੇ ਜਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਨਾਰਥਵੈਸਟਰਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਵੱਟ ਵੂਈ ਕੈਨ ਲਰਨ ਫਰਾਮ ਸੁਪਰਏਜਰਜ਼"।
ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮਾਰਟਿਨ ਵਿਲਸਨ ਨੂੰ ਗੇਫੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।"
ਇਹ ਅਧਿਐਨ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਗੇਫੇਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਨੌਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੌਲੀ ਮੈਥਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁੰਡੋ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵੀ ਹਨ ਜੋ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।"
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇ ਸਹਾਰੇ ਬਣਿਆ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕੌਣ ਇਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗਾ।"
"ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
ਉਹ ਦਿਮਾਗ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਸੁਪਰਏਜਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਨੌਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ ।
ਸੁਪਰ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਈ ਕੁਝ ਮਹਿਜ਼ ਮੁਕੰਮਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੇਖ," ਦਿ ਫਸਟ 25 ਈਅਰਜ਼ ਆਫ਼ ਦਿ ਨੌਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੁਪਰਏਜਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ" ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ 81 ਸਾਲਾ ਔਰਤ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।"
ਉਸ ਨੇ ਮਿਆਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਮੀ ਆਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨਾਲੋਂ "ਵੱਧ" ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਿਸੇ 50 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
ਇੱਕ ਗੱਲ ਜਿਸਨੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਸੀ ਐਂਟੋਰਿਨਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਨਿਊਰੋਫਾਈਬਰਿਲਰੀ ਟੈਂਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਿਕ, ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਵੈ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਊਰੋਫਾਈਬਰਿਲਰੀ ਟੈਂਗਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਟਾਉ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਟੈਂਗਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਊਰੋਨਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਗਠਨ ਨਿਊਰੋਫਾਈਬਰਿਲਰੀ ਡੀਜਨਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਾਉ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਬੋਧਾਤਮਕ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਉਮਰ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਘੱਟਣਾ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 2000 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕੇ ਉਮਰ ਦੇ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕੰਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਉਮਰ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਕਮੀ ਆਉਣੀ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ,"ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚਲੀ ਇੱਕ ਵੀ ਉਲਝਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣਾ, ਉਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਘਟਨਾ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਧਾਤਮਕ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ।"
"ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਭਾਵ ਕਿ ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ", ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਦਿਮਾਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਉਲਝਣਾਂ ਅਤੇ ਐਮੀਲੋਇਡ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਅਧਿਐਨਕਰਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਓਨੀ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।"
ਡਾਕਟਰ ਸੈਂਡਰਾ ਵੇਨਟ੍ਰੌਬ, ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਨੌਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਹੈਲਥ ਚੈੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
"ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਿਮਾਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਲਝਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਸੋਚਿਆ, 'ਰੱਬਾ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ: ਹੁਣ ਉਲਝਣਾਂ ਨਾ ਪਾਓ!"
"ਅਗਲੇ ਸੁਪਰ-ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਓਨੀਆਂ ਹੀ ਉਲਝਣਾਂ ਸਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।”
ਸੁਪਰ-ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੌਣ ਹਨ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਪਰ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ 80 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਸੂਚੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਜਾਂ 20 ਸਾਲ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਵੀ ਵਰਬਲ ਲਰਨਿੰਗ ਟੈਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਊਰੋਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਬੋਧਾਤਮਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮਾਰਕਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ "ਇਹ ਉਹ ਫੈਕਲਟੀ ਹੈ ਜੋ ਔਸਤ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ"।
ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 30 ਸਾਲ ਛੋਟੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਰਗੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਹੋਣੀ।
ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।
ਮੈਥਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ,"ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਹ ਅਤੇ ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।"
"ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਵਾਂ ਦਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਕਿੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਇਹ "ਚੁਣੌਤੀ" ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਧਾਤਮਕ ਗਿਰਾਵਟ ਹੋਣਾ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਟਿਸਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਥੋਲੋਜੀਜ਼ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ 'ਤੇ ਜੋ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਪਰ-ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿ "ਕੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਮਾਗ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"
"ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਰੋਸਾਈਕੋਲੋਜੀਕਲ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਫੀਨੋਟਾਈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਥਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਹਿਲੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਪੰਜਾਹ ਅਤੇ ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ।
"ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
ਦਰਅਸਲ, ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟੀਕਲ ਵਾਲੀਅਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 20 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਛੋਟੇ ਨਿਊਰੋਟਾਈਪਿਕ ਬਾਲਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਕਾਰਟੀਕਲ ਵਾਲੀਅਮ ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਹੈ ਜੋ ਚੇਤੰਨ ਸੋਚ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਈ ਖੇਤਰ ਕਈ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਿੰਗੁਲੇਟ ਗਾਇਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਾਇਰਸ ਹੈ। ਸਿੰਗੁਲੇਟ ਗਾਇਰਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਲਾ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਪਿਛਲਾ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਸੁਪਰ-ਐਲਡਰਲੀ ਦੇ ਐਂਟੀਰੀਅਰ ਸਿੰਗੁਲੇਟ ਗਾਇਰਸ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਿਊਰੋਟਾਈਪਿਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਕੋਰਟੀਕਲ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਕਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੋਸਤਾਨਾ ਨਿਊਰੋਨਸ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Universidad de Northwestern
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪੋਸਟ-ਮਾਰਟਮ ਟਿਸ਼ੂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਕੇ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਕਿ ਸੁਪਰ-ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੌਨ ਇਕੋਨੋਮੋ ਨਿਊਰੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਿਊਰੋਨਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਿੰਡਲ ਨਿਊਰੋਨਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਖੋਜ ਉਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਸੁਪਰ-ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮਝੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੈਥਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਨਿਊਰੋਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਵਰਤਣਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੀ ਮਿਲਵਰਤਣ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?
"ਮੁਰਗੀ ਜਾਂ ਆਂਡੇ ਦਾ ਸਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।"
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਐਂਟੋਰਾਈਨਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਐਂਟੋਰਾਈਨਲ ਨਿਊਰੋਨਸ, ਉਸੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੈੱਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਰੁਕੇ ਫ਼ੈਸਲੇ
ਸੈਲੂਲਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵੀ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਘੱਟ ਬਦਲਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੈਥਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਗੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ 80, 90, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਲਝਣਾਂ ਹਨ।"
ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ?
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉੱਨ ਦੇ ਗੋਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ?
"ਇਹੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਊਰੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਖੋਜਣਾ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ, ਕਿ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੈਲੂਲਰ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਗਲੀਆ ਦੀ ਘੱਟ ਸੋਜਸ਼ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੈਥਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਈਕ੍ਰੋਗਲੀਆ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸਫਾਈ ਅਮਲੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹਮਲਾਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਲਾਗ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਅੰਦਰ ਆਉਣਾ, ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ।"
"ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਟੀਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ।"
ਜੇਕਰ, ਇਸਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੁਐਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੋਜਸ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਊਰੋਨਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਡੀਜਨਰੇਟਿਵ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪਾਈ ਜੋ ਕਿ ਕੋਲੀਨਰਜਿਕ ਇਨਰਵੇਸ਼ਨ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਲੀਨਰਜਿਕ ਨਿਊਰੋਨਸ ਨਾਮਕ ਨਰਵ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਨੂੰ ਸਿਗਨਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਧਾਤਮਕ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਲੀਨਰਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਗਨਲ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇਸ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਕੋਲੀਨਰਜਿਕ ਇਨਰਵੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਆਦਤਾਂ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਰਾਲਫ਼ ਰੇਹਬੌਕ ਦਾ ਜਨਮ 1934 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
ਉਹ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣੇ ਗਏ, "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਸੀਨੀਅਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ।"
ਰੇਹਬੌਕ ਨੂੰ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, 290 ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 77 ਦਿਮਾਗਾਂ ਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਧਾਤਮਕ ਗਿਰਾਵਟ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 133 ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹਨ।
ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਿਲਸਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਆਮ" ਸੁਪਰ-ਸੀਨੀਅਰ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਇਹ "ਦੌੜਾਕਾਂ ਜਾਂ ਚਰਚ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ ਸਮੂਹ" ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
"ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਲਈ ਹਰ ਕਲਪਨਾਯੋਗ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਸਨ, ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।"
ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
ਮੈਥਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮੋਟਰ ਅਪਾਹਜਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਧਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਹੈ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।"
"ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੋਟੀ ਦੇ ਸਾਡੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇ।"
ਕੋਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਢਾਪੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਬਣਕੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਧਾਰਨ ਬੋਧਾਤਮਕ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਕੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਮੈਥਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?' ਯਕੀਨਨ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਆਮ ਸਮਝ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
"ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ, ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੀ ਦਿਮਾਗੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।"
"ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸੀਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਾਨਸਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।"
"ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਖਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚੰਗਾ ਨਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।"
"ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।"
ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਮੈਥਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਮ ਜਾਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਸੈਰ ਕਰਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਡਾਂਸ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ, ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿੱਜੀ ਹੈ।"
"ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਸਰਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹਾਂ।"
"ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕੇ।"
ਗੇਫੇਨ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਨੁਕੂਲ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ "ਬਲੂਬੇਰੀ ਖਾਣ ਜਿੰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਜਾਂ "ਸਮਾਜੀਕਰਨ", "ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਪਰਸਪਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰਹੇਗਾ।"
ਮੈਥਰ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ।"
ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਬਹੁਤ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋ ਜਾਣ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Shane Collins, Universidad de Northwestern
ਡਾਕਟਰ ਵੇਨਟਰੌਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਦਿਮਾਗ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਹੁਤ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ।"
"ਅਸੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦੌਰਾਨ ਦਿਮਾਗ ਉਮਰ-ਸਬੰਧਿਤ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਨਿਊਰੋਨਸ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਬੋਧਾਤਮਕ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।"
"ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ (ਪਲਾਕ ਅਤੇ ਟੈਂਗਲ) ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸੇ ਦਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਮਾਗੀ ਸੈੱਲਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
ਮੈਥਰ ਵਾਂਗ, ਵੇਨਟਰੌਬ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋ, ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਆਦਿ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਬੁੱਢੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।"
"ਪਰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੋਧਾਤਮਕ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।"
"ਇਸ ਲਈ ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਸੀਨੀਅਰ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ।"
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
