Jakie uzbrojenie otrzymała Ukraina od swoich sojuszników?

USA wstrzymały część dostaw broni do Kijowa – poinformował Biały Dom. Decyzję podjęto „w trosce o interesy Stanów Zjednoczonych”. Wstrzymanie obejmuje m.in. systemy Patriot, amunicję precyzyjną i pociski przeciwlotnicze. Ogłoszono je w momencie, gdy wojna nabiera intensywności, a Ukraina w miniony weekend doświadczyła największego ataku powietrznego od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji.

Decyzja zapadła po przeglądzie Departamentu Obrony dotyczącym amerykańskiego „wsparcia militarnego i pomocy dla innych krajów,” powiedziała we wtorek zastępca rzeczniczka Białego Domu, Anna Kelly.

Od czasu rozpoczęcia przez Rosję pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 roku Stany Zjednoczone przekazały Ukrainie dziesiątki miliardów dolarów pomocy wojskowej, co wzbudziło obawy w administracji Donalda Trumpa, że amerykańskie zapasy wojskowe stają się zbyt niskie.

Jak podaje agencja Reuters, wśród wstrzymanych dostaw znajdują się m.in. pociski do obrony przeciwlotniczej oraz amunicja precyzyjna. Urzędnicy poinformowali amerykańskie media, że przerwa w dostawach obejmuje m.in. systemy rakietowe Patriot, precyzyjne pociski artyleryjskie oraz inne systemy wykorzystywane przez Ukrainę.

W obliczu wstrzymania części dostaw z USA, Kijów może być zmuszony do poszukiwania alternatywnych źródeł wsparcia militarnego. Jaką pomoc wojskową otrzymała dotąd Ukraina i kto był jej głównym dostawcą?

Dotychczas przekazana broń Ukrainie

Sojusznicy przekazali dotychczas na rzecz Ukrainy broń i sprzęt wojskowy o wartości ponad 100 mld dolarów.

Największym dostawcą uzbrojenia dla Ukrainy były do tej pory Stany Zjednoczone.

Według niemieckiego ośrodka badawczego Kiel Institute, od początku 2022 do końca 2024 r. USA przekazały 69 mld dolarów pomocy wojskowej.

Niemcy przekazały 13,6 mld dolarów, Wielka Brytania 10,8 mld dolarów, Dania 8,1 mld dolarów, a Holandia 6,3 mld dolarów.

Pod koniec kwietnia Ukraina i USA podpisały umowę, która zapewni Waszyngtonowi dostęp do niektórych zasobów naturalnych Ukrainy.

Stany Zjednoczone uzależniły dalszą pomoc wojskową od podpisania porozumienia.

Julija Swyrydenko, pierwsza wicepremier Ukrainy, ogłosiła wtedy, że zawarta umowa przewiduje stopniowe wsparcie ze strony USA, obejmujące między innymi nowe systemy obrony powietrznej.

Zapis ten miał nakłonić prezydenta Donalda Trumpa, który od czasu powrotu do Białego Domu dążył do ograniczenia pomocy wojskowej dla Ukrainy, do zmiany dotychczasowej strategii.

Pociski i artyleria

Zarówno siły ukraińskie, jak i rosyjskie, intensywnie wykorzystują artylerię i pociski kierowane, by powstrzymać natarcia przeciwnika oraz atakować magazyny zaopatrzenia i centra dowodzenia.

Ukraińskie siły wykorzystują amerykańskie pociski dalekiego zasięgu ATACMS o zasięgu około 300 km do atakowania rosyjskich oddziałów na terenie Ukrainy.

Dotychczas zabronione było ich użycie do uderzeń na terytorium Rosji, z obawy przed eskalacją konfliktu i bezpośrednim zaangażowaniem sił NATO.

W ubiegłym roku ówczesny prezydent USA Joe Biden zniósł jednak ten zakaz, pozwalając na użycie ATACMS w obronie terytoriów zajętych przez Ukrainę w obwodzie kurskim w Rosji.

Wielka Brytania i Francja dostarczyły Ukrainie pociski Storm Shadow (znane we Francji jako SCALP) o maksymalnym zasięgu około 250 km, które Ukraina podobno wystrzeliła na terytorium Rosji.

Według Kiel Institute sojusznicy dostarczyli Ukrainie ponad 80 wieloprowadnicowych wyrzutni rakiet (m.in. system HIMARS z USA oraz M270 z Wielkiej Brytanii) oraz ponad 500 dział polowych, w tym haubice M777.

Brytyjski Royal United Services Institute (RUSI) podkreśla jednak, że Rosja wciąż ma przewagę na polu bitwy, ponieważ dysponuje większymi zapasami artylerii.

Myśliwce

Pod koniec lipca 2024 r. prezydent Zełenski ogłosił, że ukraińskie siły powietrzne odebrały pierwszą partię myśliwców F-16 od zachodnich sojuszników, zaznaczając, że potrzeba ich znacznie więcej.

Kraje NATO, w tym Belgia, Dania, Holandia i Norwegia, zobowiązały się przekazać Ukrainie 65 lub więcej amerykańskich samolotów, które planowały wycofać ze swoich sił powietrznych.

W sierpniu 2023 r. Stany Zjednoczone wyraziły zgodę na dostarczenie Ukrainie samolotów F-16, a kraje zachodnie rozpoczęły szkolenie ukraińskich pilotów w ich obsłudze.

Według profesora studiów strategicznych z Uniwersytetu St Andrews w Wielkiej Brytanii „Ukraina będzie wykorzystywać F-16 głównie do obrony przed atakami z powietrza”.

Amerykańskie Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych ocenia, że w przyszłości F-16 mogą być również używane do atakowania rosyjskich systemów obrony powietrznej, centrów dowodzenia, magazynów zaopatrzenia oraz do zwalczania rosyjskich samolotów w ukraińskiej przestrzeni powietrznej.

Systemy obrony powietrznej

Aby przeciwdziałać rosyjskim atakom dronów i rakiet na ukraińskie miasta i infrastrukturę, Zachód zaopatrzył Ukrainę w kilka typów systemów obrony powietrznej. Obejmują one brytyjską broń przeciwlotniczą krótkiego zasięgu, Starstreak, a także systemy rakietowe Patriot.

Patrioty są drogie w eksploatacji – jeden pocisk kosztuje około 3 miliony dolarów. USA i Norwegia przekazały także system NASAMS (National Advanced Surface-to-Air Missile System) do obrony powietrznej, a Niemcy – Iris-T.

Amunicja

W lipcu 2023 r. USA poinformowały o dostarczeniu Ukrainie bomb kasetowych, by pomóc w wypieraniu rosyjskich wojsk z pozycji obronnych.

Broń ta, przenoszona głównie w pociskach artyleryjskich, umożliwia rażenie dużych obszarów mniejszymi ładunkami wybuchowymi. Bomby kasetowe są zakazane przez ponad sto państw ze względu na wysokie ryzyko dla ludności cywilnej.

Czołgi

Na początku 2023 r. państwa zachodnie zgodziły się przekazać Ukrainie czołgi, licząc, że umożliwią one przełamanie rosyjskich linii obronnych podczas kontrofensywy.

Wielka Brytania przekazała 14 czołgów Challenger 2.

Według danych Kiel Institute, kraje europejskie dostarczyły Ukrainie ponad 200 niemieckich czołgów Leopard 1 i 2, a USA – 31 czołgów M1 Abrams, uważanych za jedne z najbardziej zaawansowanych.

Żaden z dostarczonych pojazdów nie umożliwił jednak Ukrainie znaczących postępów podczas kontrofensywy w 2023 roku.

Broń przeciwpancerna

W odpowiedzi na rosyjską inwazję kraje zachodnie przekazały Ukrainie broń defensywną, aby przeciwdziałać rosyjskim brygadom pancernym.

USA i Wielka Brytania dostarczyły tysiące pocisków przeciwpancernych Javelin i NLAW, które uznano za kluczowe w powstrzymaniu rosyjskiego natarcia na Kijów.

Drony

Drony są intensywnie wykorzystywane podczas tej wojny do nadzoru, namierzania celów, wystrzeliwania pocisków, a także jako broń "kamikadze". Na początku konfliktu Turcja dostarczyła drony Bayraktar TB2 z pociskami, USA — drony "Switchblade" kamikadze, a kilka krajów wysłało komercyjne drony obserwacyjne, takie jak chiński DJI Mavic 3.

W lutym 2024 roku rząd Wielkiej Brytanii oświadczył, że dołączy do koalicji krajów dostarczających Ukrainie tysiące dronów "first person view" do obserwacji i wyznaczania celów.

Jaką pomoc wojskową Polska przekazała Ukrainie?

Według Kancelarii Prezydenta, Polska znajduje się w czołówce państw najbardziej zaangażowanych w pomoc dla Ukrainy. Kancelaria szacuje, że dotychczasowe wsparcie militarne ze strony Polski wyniosło około 15 mld złotych.

Z danych Ośrodka Studiów Wschodnich wynika, że spośród wszystkich czołgów dostarczonych Ukrainie, około 318 pochodzi z Polski.

W tej liczbie uwzględniono starsze czołgi T‑72, które nie wymagały dodatkowego szkolenia dla ukraińskich załóg, a także 14 nowoczesnych niemieckich czołgów Leopard 2.

Nieoficjalnie Polska przekazała Ukrainie również największą liczbę bojowych wozów piechoty, służących do transportu żołnierzy na polu walki.

W połowie marca 2023 r. Polska otworzyła nowy rozdział wsparcia dla wschodniego sąsiada, przekazując ukraińskim siłom powietrznym 14 myśliwców MiG‑29 oraz 12 śmigłowców Mi‑24.

Polska wspiera Ukrainę także w utrzymaniu łączności internetowej. W tym celu dostarczono około 20,000 zestawów sieci satelitarnej Starlink, których działanie jest finansowane przez polski rząd.

Polska przekazała Ukrainie również kilkadziesiąt bezzałogowców bliskiego zasięgu do rozpoznania, setki dronów uderzeniowych typu kamikadze oraz nowoczesne systemy obrony powietrznej i przeciwrakietowej.

Edycja: Kamila Koronska