Dlaczego śmierć szefa kartelu nie zakończy przemocy w Meksyku?

Zabójstwo Nemesio Oseguery Cervantesa przez meksykańskie siły bezpieczeństwa 22 lutego to ogromny sukces w walce o ograniczenie wpływów i władzy karteli.

Jaki wpływ wywrze na grupę, której przewodził niesławny „El Mencho"?

Kim był 'El Mencho'?

Cervantes, znany jako „El Mencho," był przywódcą kartelu CJNG (pl. Kartel Nowego Pokolenia Jalisco) - organizacji, która w ciągu ostatniej dekady stała się jednym z największych postrachów Meksyku.

Pod dowództwem „El Mencho" kartel odgrywał od 2011 r. znaczącą rolę w światowym handlu narkotykami.

Rozszerzył też działalność na handel ludźmi, nielegalne wydobycie złota, a nawet produkcję awokado.

Co dalej z kartelem narkotykowym CJNG?

Według ekspertów, z którymi rozmawiało BBC News, złożona struktura kartelu oznacza, że zabójstwo „El Mencho" raczej nie doprowadzi do jego upadku.

„Śmierć 'El Mencho' ma ogromne znaczenie symboliczne," mówi prof. Annette Idler, ekspertka ds. globalnego bezpieczeństwa w Blavatnik School of Government na University of Oxford.

„Odgrywał kluczową rolę w CJNG, która stała się jedną z dominujących organizacji przestępczych w Meksyku, o zasięgu krajowym i międzynarodowym."

„Nie sądzę jednak, by [jego zabójstwo] miało duży wpływ na ogólnie pojęty handel narkotykami. Łańcuch dostaw jest nietknięty".

Przykłady z przeszłości wskazują, że kartele są odporne na utratę przywódców.

Główny rywal CJNG, kartel Sinaloa, przetrwał wielokrotne schwytanie – a następnie ucieczkę – kierującego nim Joaquína Guzmána Loery, znanego jako „El Chapo".

Jego ostatni areszt i uwięzienie miały miejsce w 2016 roku.

Prof. Idler dodaje, że kartele są zakorzenione w meksykańskiej gospodarce i społeczeństwie.

„Często oferują lokalnym społecznościom zatrudnienie i możliwości utrzymania," mówi.

Kartele wiedzą, że mogą stracić przywódców

Według Jennifer Scotland, ekspertki ds. przestępczości zorganizowanej z londyńskiego think tanku Royal United Services Institute (RUSI), kartele są przygotowane na wypadek schwytania lub śmierci przywódców.

„'El Mencho' od lat był celem dla meksykańskiego rządu. Dlatego możliwe, że CJNG opracowało plan sukcesji," mówi Scotland w wywiadzie dla BBC News.

Po doniesieniach o śmierci „El Mencho" Guadalajara – stolica stanu Jalisco i trzecie co do wielkości miasto Meksyku – pogrążyła się w chaosie. Szeregowi członkowie kartelu odpowiedzieli falą przemocy na ulicach.

Ataki rozprzestrzeniły się na 20 meksykańskich stanów, w tym na stołeczne miasto Meksyk.

Potwierdzałoby to obawy, że śmierć Cervantesa może doprowadzić do dalszego pogorszenia sytuacji bezpieczeństwa w Meksyku.

CJNG zyskało złą sławę po atakach na władze i siły bezpieczeństwa, a także publicznych demonstracjach brutalności podczas walki o wpływy z innymi kartelami.

„Już teraz obserwujemy zuchwały odwet CJNG w całym Meksyku: blokady dróg, podpalenia i ataki na infrastrukturę. To działania typowe dla meksykańskich zorganizowanych grup przestępczych. Stanowią protest przeciwko aresztowaniom kluczowych [członków karteli] i innym działaniom państwowego aparatu bezpieczeństwa," mówi Scotland.

Dwa dodatkowe zagrożenia to możliwa walka wewnątrz CJNG o schedę po Cervantesie i terytorialne ambicje rywali.

„Jakiekolwiek oznaki słabości mogą skłonić konkurencyjne grupy – jak kartel Sinaloa – do prób odzyskania kontroli nad spornymi obszarami," tłumaczy Scotland.

Bezpieczeństwu Meksyku zagrażają też inne kartele

Pojawia się też pytanie, jak meksykańskim władzom uda się kontynuować walkę na dwa fronty. Oprócz konfliktu z CJNG siły bezpieczeństwa prowadzą zakrojone na szeroką skalę operacje przeciwko kartelowi Sinaloa.

Według prof. Idler pokazuje to ograniczenia strategii „dekapitacji" stosowanej przez meksykańskie władze wobec zorganizowanych grup przestępczych.

Likwidacja przywódców „nie ma wpływu na przestępcze struktury i nie rozwiązuje problemu popytu na narkotyki w krajach zachodnich," ostrzega ekspertka.

Redakcja: Andrew Webb, BBC World Service

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, w ramach projektu pilotażowego.

Edycja: Joanna Kozłowska